авеста

PPT 28 pages 1.8 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPT

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

“авеста” ва археология “авеста” “авеста” ҳақида умумий маълумотлар. “авеста”нинг ўрганилиш тарихи. “авеста” ва моддий маданият “авеста” ва илк давлатчилик 5. адабиётлар: оромий ёзувининг тадрижий ривожланиши “авеста” пахлавий тилига “ўрнатилган қатиий қонуният” деб таржима қилинган. унинг пахлавий тилига таржима қилинган варианти “зенд” деб аталади. 21та наскдан иборат бўлган китобнинг 5 та - “видевдод” тўлиқ, қолган “яшт”, “ясна”, “висперад”, “гат” нинг айрим қисмлари сақланиб қолган. “авеста”ни олов атрофида ўқиш шарт бўлган, йўқса шимолга – совуқ юртга кетиши қонунлаштириб қўйилган. заратуштра – зардуштийлик дини пайғамбари. дин асосчиси. спитама уруғидан бўлган порушаспанинг ўғли. онаси дугдава. оилада уч ўғил ва учта қиз бўлган. дарджи, дарага дарёси бўйида туғилган. аҳриман унга жаҳонга минг йиллик ҳукмронликни вада қилган, аммо унинг вадасига учмаган. заратуштранинг ўлмас қалби аҳура мазда томонидан яратилган. ахура мазда (ормазд) – исми икки қисмдан иборат. зенд даврига келиб бир ўзакка бирлашган. заратуштра унинг бошини, оёғини, қўлини, юзини, сочини ва тилини кўрган. одамларга ўхшаб кийинишини айтган. …

2 / 28

йўқ, ҳаттоки, бу жамоа темирдан меҳнат қуролларини ясашни ҳам билмаган» м.м. дьяконов «авеста» жамоасининг деҳқон ва чорвадор аҳолиси темирни билганлиги ва ундан ҳунармандчиликда кенг фойдаланганлиги хусусида, «авеста»да махсус ҳунарманд, кулол, тўқувчи каби сўзларни англатган терминларни, каналлар қазилганлиги тўғрисида маълумотлар бор. «авеста» даври аҳолисининг ижтимоий гуруҳларга ажралганлиги ёки жамоанинг ҳуқуқсиз аъзолари (vira, vaesa) ҳақида маълумотлар борлиги аниқланган. аслзода (azata, asna), ҳарбий (ravaestar), ҳукмдор (sastar, satar) каби аҳолининг ижтимоий қатламларга ажралганлиги хусусида ҳам илмий изланишлар қилинган. “авеста” ва археология «авеста»да аҳолининг ижтимоий гуруҳларга ажралганлиги ёки жамоанинг ҳуқуқсиз аъзолари (vira, vaesa) ҳақида маълумотлар бор. аслзода (azata, asna), ҳарбий (ravaestar), ҳукмдор (sastar, satar) каби аҳолининг ижтимоий қатламларга ажралганлиги хусусида ҳам илмий изланишлар қилинган. «авеста» жамоасининг ижтимоий таркиби ҳам аниқланган: оила (nmana)  уруғ, уруғ жамоаси (vis)  қишлоқ жамоаси (zantu)  вилоят, мамлакат (dahyu). оила бошлиғи (nmanopati), уруғ оқсоқоли, яъни бошлиғи (vispati), жамоа бошлиғи (zantupati), вилоят, мамлакат ҳукмдори (dainhupati) каби ижтимоий терминлар ҳам аниқланган. …

3 / 28

“авеста” ва археология «авеста»да ҳунармандчиликнинг яна бир тури - темирчиликнинг ва умуман темирнинг кашф этилганлиги тўғрисида аниқ маълумотлар бўлмаса - да, «кичик авеста»даги «ayah» сўзини в. гейгер “темир” деб ўқиган бўлса, а. бартоломэ эса бу терминни умумлаштириб “металл” деб таржима қилган бақтриянинг бандихон ёдгорликлари мажмуасида, миршоди воҳасининг қизилча манзилгоҳида ва қизилтепа қазишмаларида, сўғд ҳудудидаги сангиртепа ёдгорлиги ва унинг атрофларида сочилган одам суякларини топишган. бу ҳолатни кузатган а.с. сагдуллаев страбоннинг «бақтрия атрофлари одам суяклари билан тўла эди. македониялик александр бу маросимга барҳам берди» деган хабарини тарихий ҳақиқат деб қабул қилишни таклиф этади “авеста” ва археология қиш даврида, ёмғир ва қорли кунларда мурдага қандай муносабатда бўлиш тўғрисида ҳам «авеста»дан айрим маълумотларни топишимиз мумкин. ҳар бир жамоада, ҳар бир қишлоқда майитлар учун алоҳида хона - «ката» қурилганлиги маълум. қурилган хонанинг кўлами одам тик турганда боши шипга, ётганда эса қўл ва оёқлари деворларга тегмаслиги лозим бўлган. сополли маданиятидан фарқли ўлароқ кучук i даврида ибодатхоналар …

4 / 28

трага топинурмиз о, уй сардори митра. уруғ, аймоқ ва халқнинг мамлакат, жамоанинг сардори улуғ митра ... энг кичик жамоа сифатида уй ва унинг сардори, кейинги жамоа бирлашмаси уруғ сифатида намоён бўлса, уруғлар бирлашиб мамлакат ёки давлатни ташкил этган. “авеста” ва давлатчилик агар уйда уй боши, уруғда уруғ боши қабилада йўлбошчи мамлакатда ҳукмдор, бўлса каззоб, алдоқчи митра ҳалок айлагай. ушбу сатрлардан билиш мумкинки, ўрганилаётган даврнинг ижтимоий ва сиёсий бирлашмалари оила (уй)  уруғ  қабила  мамлакат (давлат)дан иборат бўлиб, буларни оила бошлиғи(ота), уруғ бошлиғи, қабила йўлбошчилари ва мамлакатни шоҳлар бошқарган. “авеста” ва давлатчилик «авеста»да таърифланган мамлакатлар, подшоҳликлар тўғрисидаги хабарлар асосида илк давлатлар борасида янги маълумотларни топишимиз мумкин. мазда берган кўркабой хаошйанха парадата хара тоғи остида ашига номоз йўллаб... бу маълумотдан шуни англаш мумкинки, парадата сулоласидан бўлган подшоҳ хушанг (хаошйанха) мамлакатни ҳар хил девлардан, офатлардан, бало-қазолардан қутқариш учун ашидан тилак сўрайди. аши тилакларни бажо келтиради. бу маълумотдан шуни англаш мумкинки, парадата …

5 / 28

икни қабул қилмаган арэжатаспа исмли «қаҳрамон» раҳбарлик қилган. “авеста” ва давлатчилик(кавий) кавилар мамлакати ёки кавилар давлати масаласи илк маротаба а. кристенсен, и.м. дьяконов, и.в. пьянков сўнг г. ньоли томонидан фанга олиб кирилган. и. пьянковнинг «авеста» ва «шоҳнома» бўйича олиб борган тадқиқотларига кўра, кавилар давлатининг ривожланиши хронологик жиҳатдан икки - илк ва сўнгги кавилар даврига бўлинади. илк кавиларнинг асосчиси кави кавата бўлиб, унинг меросхўри кави апиваху ҳисобланади. кави апивахунинг тўртта ўғли ҳам кави унвонида бўлган. ўғилларининг орасида усан (усадан) ва усаннинг набираси хаусрав кавилар сиёсий ҳаётида муҳим ўрин тутган. хаусрав кавиларни кичик подшоҳликларга бўлиб бошқарган. шундай ҳукмдорлардан бири кави виштаспа бўлиб, у бақтриянинг ҳукмдори бўлган. и.в. пьянков «авеста»да эсланадиган усан, хаусравларни илк кавилар ҳукмдорлари деб ҳисоблайди. олимнинг фикрича, зардуштнинг «ўз юртидан паноҳ тополмай» бақтриядан, унинг шоҳи виштаспа хонадонидан макон топишидан бошлаб кавилар давлати ривожланишининг иккинчи босқичи бошланади. «авеста»да илк кавилар, яъни зардуштгача бўлган кавилар «мустабидлар» деб аталган бўлса, зардуштийликни қабул қилган …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "авеста"

“авеста” ва археология “авеста” “авеста” ҳақида умумий маълумотлар. “авеста”нинг ўрганилиш тарихи. “авеста” ва моддий маданият “авеста” ва илк давлатчилик 5. адабиётлар: оромий ёзувининг тадрижий ривожланиши “авеста” пахлавий тилига “ўрнатилган қатиий қонуният” деб таржима қилинган. унинг пахлавий тилига таржима қилинган варианти “зенд” деб аталади. 21та наскдан иборат бўлган китобнинг 5 та - “видевдод” тўлиқ, қолган “яшт”, “ясна”, “висперад”, “гат” нинг айрим қисмлари сақланиб қолган. “авеста”ни олов атрофида ўқиш шарт бўлган, йўқса шимолга – совуқ юртга кетиши қонунлаштириб қўйилган. заратуштра – зардуштийлик дини пайғамбари. дин асосчиси. спитама уруғидан бўлган порушаспанинг ўғли. онаси дугдава. оилада уч ўғил ва учта қиз бўлган. дарджи, дарага дарёси бўйида туғилган. аҳриман унга жаҳо...

This file contains 28 pages in PPT format (1.8 MB). To download "авеста", click the Telegram button on the left.

Tags: авеста PPT 28 pages Free download Telegram