тупроқ эрозияси ва унга қарши тадбир

DOCX 1,4 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1538550573_72460.docx тупроқ эрозияси ва унга қарши тадбир режа: 1. тупроқ эрозияси ва унга қарши тадбир 2. тупроқларни саноат эрозияси ва ерлар рекультивацияси 3. агрохимикатлар билан ифлосланган тупроқлар ва уларнинг мелиорацияси тупроқ эрозияси ва унга қарши тадбир инсоннинг нотўғри ташкил этилган турли ҳил фаолияти таъсири остида тупроқ қатлами емирилади ва буғланади. эрозия тупроққа мана шундай таъсир ўтказилишининг ғоят кенг тарқалган ва ҳалокатли оқибатидир. тупроқни эрозиядан сақлаш муаммоси дунёнинг арид иқлими минтақасида жойлашган кўпгина мамлакатлар учун, шу жумладан ўзбекистон ҳудуди учун ҳам долзарб муаммодир. чунончи, республикада эрозияга учраган ер майдонлари 1772,3 минг гектарни ёки ҳайдаладиган ерлар умумий майдонининг 40% ташкил этади. шулардан 721,9 минг гектари ирригация эрозиясига /х.м.махсудов, 1989/, салкам 50 минг гектари жарлик эрозиясига /а.ниғматов, 1988/, 700,4 минг гектари лалми эрозиясига /х.м.махсудов, 1989/ ва 300 минг гектари шамол эрозиясига дучор бўлган /к.м.мирзажонов, 1976/. олимларнинг малумотларига кўра, ўзбекистонда фойдаланиш учун яроқли бўлган 3 миллион гектардан кўпроқ лалми ерлар мавжуд, шулардан таъминланган ва …

ар боради/, ана шу тупроқ билан бирга гумуснинг йиллик нобудгарчилиги гектарига 500-800 кг, азот-гектарига 100-120 кг, фосфар 75-100 ва ундан кўп роқ килограммни ташкил этиши мумкин. шуни қайд этиш керакки, эрозия жараёнлари тупроқдаги экосистемалар биомассасига фойдаланилган қуёш энергияси миқдорига ҳам таъсир ўтказади. эрозия жараёнлари натижасида атмосферада, гумусда ва тупроқ таркибидаги микробларда ютилган қуёш энергиясининг 30-50 фоизи ва ундан кўпроғи йўқотилади, тупроқда содир бўладиган биологик, тупроқ жараёнларининг интенсивлиги асосан қуёш энергиясининг захиралари ва у сочаётган нур кўринишининг ўзгаришлари билан боғлиқ эканлигини эътиборга олганда эрозия томонидан экосистемага етказиладиган зарар миқёсларини тасаввур этиш мумкин. нураб емирилган ва эрозияга учраб турадиган ерларда деҳқончилик билан шуғулланиш қиммат туради. бундай ерларга ишлов бериш, экин экиш, ҳосилни йиғиштириб олиш, ўғит солиш қимматга тушади, эрозия натижасида улар ювиб кетилиши мумкин. ћосил оз ва сифати паст, чорвачилик маҳсулотлари ҳам кам бўлади ва ҳоказо. озиқ - овқат маҳсулотлари етиштиришнинг имконияти камайиши давлат учун энг катта зарар ҳисобланади. масалан, олимларнинг ҳисоб …

ана шу хусусиятларга мувофиқ шаклланди. ювилиб тўпланган тупроқда энг юқори - гектарига 36,8 - 37,3 центнер ҳосил олинди, аммо ғўза ривожи орқада қолганлиги сабабли бу ерда совуқ тушгунгача йиғиб - териб олинган ҳосил энг паст 34,0 - 37,2 фоиз бўлди. ювиб кетилган тупроқда ҳосилдорлик энг кам гектарига 16,1 - 24,7 центнерни ташкил қилди, лекин бу ерда ювиб кетиладиган тупроқнинг ноқулай агрокимёвий, агрофизикавий, биологик хоссалари сабабли ғўза сиқиб қўйилганлиги натижасида у тез етилди ва совуқ тушгунгача йиғиштириб олинган ҳосил 72,1 - 81,1 фоизни ташкил этди. фақат ювиб кетилмаган тупроқда яхши ҳосил - гектарига 32,0 центнер пахта олинди, совуқ тушгунгача йиғиштириб олинган ҳосил ҳам юқори - 61,1 фоиз бўлди, бу эса гектарига 19,8 центнерни ташкил қилди, ваҳоланки чўкинди тупроқда гектарига 12 - 14 центнерни ва ювиб кетилган тупроқда 13 - 18 центнерни ташкил қилган эди. эрозия ҳосил миқдоригагина эмас, балки толанинг сифатига ҳам таъсир қилди. тупроқ ювиб кетилишининг таъсири остида битта кўсакнинг …

оқ унумсизлашидан ҳимоя қилиш қишлоқ хўжалик экинлари ҳосилини тубдан кўпайтириш ва барқарорлаштиришнинг энг арзон ҳамда самарали йўли ҳисобланади. янги серҳосил навларнинг агроэкологик талаблари ҳам ана шу чора - тадбирлар билан таъминланиб қондирилади. бундай навлар ювиб кетилган, ориқлашган ва энг мақбул сув - физик ҳоссаларини йўқотган ерларда кам самара беради. шундай қилиб, олдимизда ҳозирги авлоднинггина эмас, балки келгуси авлодларнинг ҳам манфаатларини кўзлаб, эрозияга учраган ерлардан фойдаланиш амалиётини тубдан ўзгартириш ва такомиллаштириш вазифаси тўрибди. мана шу ерлардан хўжасизларча фойдаланилган тақдирда улар яқин 70-100 йиллар ичида ўнглаб бўлмас даражада емирилиши мумкин. ћолбуки, 1мм тупроқ қатламини қайта тиклаш учун ўсимлик қоплами яхши бўлган тақдирда 100-200 йилдан 1000 йил ва ундан ҳам кўпроқ вақт талаб этилиши маълум, яъни кейинги 70-100 йиллар мобайнида ердан нотўғри фойдаланиши оқибатида кейинги камида 1000 йиллар ва ҳатто 10000 йиллар мобайнида табиат кучлари бажарган ишларнинг натижалари йўққа чиқарилиши мумкин. шу тариқа тупроқ унумдорлигидан фойдаланишдаги оқилона илмий экологик принципларнинг қўпол равишда бузилиши …

и рельеф ҳолати нишаблик гумус қатлами қалинлиги см. гипс чегараси см. қияликлар оралиғида пайдо бўлган эрозия ѓўзанинг ҳолати эрозияга учрамаган сув айиргич олди 0,5ºгача (0,009) 50-75 дан кўп 200 дан кўп йўқ меъёрида ка учраган қиялик-нинг юқори қисми 0,5-2,0º (0,009-0,035 50-75 200-100 емирилиш чуқурлиги енгил жабрлан-ган ўртача учраган қиялик-нинг ўрта қисми 0,5-2,0º 0,035-0,087 25-50 100-50 шунингдек 5-10см ривожланиш стадияси. вақтли кучли учраган қиялик-нинг ўрта қисми 5ºдан юқори 25 дан кам 50 дан кам шунингдек 10 см дан юқори шунингдек кам ифлосланган кам ювилмали қиялик-нинг этаги 1º-гача (0,017) 75-гача 200-гача суғоришдан сўнг мелкозем тўпланиши ѓўза ғовлаб кетади. кучли ювилмали қиялик-нинг этаклари 0,5ºгача (0,009) 75-дан юқори 200-дан юқори суғоришдан сўнг мелкозем тўпланиши ѓўза ғовлаб ривожлан-майди. ирригацион эрозияга учраган тупроқларда суғориш ишлари алоҳида усулда бўлиши зарур. бу ерларда кам миқдорда сув билан тез-тез суғориб туриш услубини қўллаб лозим. нишаблиги 2º-3º ва эгат узунлиги 150 м. бўлганда суғориш суви миқдорини 0,07 л/сек кўпайтириш, аста …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тупроқ эрозияси ва унга қарши тадбир"

1538550573_72460.docx тупроқ эрозияси ва унга қарши тадбир режа: 1. тупроқ эрозияси ва унга қарши тадбир 2. тупроқларни саноат эрозияси ва ерлар рекультивацияси 3. агрохимикатлар билан ифлосланган тупроқлар ва уларнинг мелиорацияси тупроқ эрозияси ва унга қарши тадбир инсоннинг нотўғри ташкил этилган турли ҳил фаолияти таъсири остида тупроқ қатлами емирилади ва буғланади. эрозия тупроққа мана шундай таъсир ўтказилишининг ғоят кенг тарқалган ва ҳалокатли оқибатидир. тупроқни эрозиядан сақлаш муаммоси дунёнинг арид иқлими минтақасида жойлашган кўпгина мамлакатлар учун, шу жумладан ўзбекистон ҳудуди учун ҳам долзарб муаммодир. чунончи, республикада эрозияга учраган ер майдонлари 1772,3 минг гектарни ёки ҳайдаладиган ерлар умумий майдонининг 40% ташкил этади. шулардан 721,9 минг гектари иррига...

Формат DOCX, 1,4 МБ. Чтобы скачать "тупроқ эрозияси ва унга қарши тадбир", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тупроқ эрозияси ва унга қарши т… DOCX Бесплатная загрузка Telegram