архей ва эрта протерозой босқичи

DOC 170.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1481438634_66488.doc архей ва эрта протерозой босқичи режа: 1. геодинамикаси 2. палеогеографияси 3. иқлими 4. органик дунёнинг пайдо бўлиши архей ва эрта протерозойда муҳим геологик жараёнлар содир бўлган. улар ер пўстининг кейинги ривожланишига мустаҳкам замин яратган. геодинамикаси. дастлабки ер пўстининг дарзланиши чўзинчоқ ҳаракатчан зоналар – протогеосинклиналларнинг шаклланишига олиб келган. уларда асосан базальт таркибли лавалар қуюлганлиги билан характерланувчи фаол вулканизм жараёнлари кечган. вулканлар бу зоналарнинг марказий қисмларида бирин-кетин занжирсимон жойлашган, отилиши бирламчи чуқур дарзликлар билан боғлиқ бўлган. вулкан занжири ва турли томонга сурилиб кетаётган континентал пўстнинг четлари орасида океанлар пайдо бўлган, уларда пўстнинг чўкишини тўлдирувчи чўкиндилар тўпланган. уларга бўлакли материал вулкан тоғлари ҳамда континентал массивлар ёки материк типидаги ороллардан келиб тушган. протогеосинклинал ботиқликларни эгаллаган океанларнинг ўлчами, кўриниши ва тутган ўрни ҳозиргиларникига тўғри келмаган. улар ҳам бутун ер пўсти каби узоқ ва мураккаб эволюция йўлини босиб ўтган ва бир неча бор кўринишини ўзгартирган. архейнинг протогеосинклиналлари кейинги геосинклиналлардан фарқ қилган. улар нисбатан барқарор платформа …
2
ураккаб бурмаланганлиги каби хусусиятлар характерлидир. буларнинг барчаси ҳақиқий геосинклинал ривожланиш шароитлари тўғрисида далолат беради. архей ва эрта протерозойдаги фаол тектоник жараёнлар ер қаъридан жуда кўп миқдорда моддалар ва энергия чиқишига олиб келган. туб моҳияти билан катта қалинликдаги чўкинди ва магматик жинсларнинг тўпланиши ер юзасига ер каъридан моддалар чиқиши натижаси ҳисобланади. ер тарихидаги глобал катастрофалар содир бўладиган вақтлар диастрофизм эпохалари дейилади. диастрофизм эпохаларининг содир бўлиши даврий характерга эга. архей ва эрта протерозой тарихида бир қанча шундай эпохалар ажратилади. улар ер шарида бир вақтда кечмаган, аммо улардан баъзилар муайян синхронликка эга бўлиб, аниқ изларини қолдирган. диастрофизм эпохаларидан энг биринчиси архейнинг бошларида (3500±100 млн. йил олдин) содир бўлган. у қадимий магматик жинслар мавжудлиги асосида аниқланган. бу эпоха белозер номини олган бўлиб, ер ривожланишида тектоник режимнинг сезиларли ўзгаришига олиб келмаган. архей акронининг охирида кеноран тоғ бурмаланиши (2600±100 млн. йил) содир бўлади. ер пўстининг алмашувчи горизонтал ва вертикал ҳаракатлари олдин тўпланган ётқизиқларнинг кучли метаморфик ўзгаришига …
3
платформаларнинг ўлчами ва кўриниши тектогенезнинг кейинги жараёнлари таъсирида ўзгарган. улардан баъзилари «оралиқ массивлари» деб аталувчи палахсаларга парчаланган ва қисман қайта ишланган. аммо қадимий платформалар асосан ўзгармасдан сақланиб қолган ва ҳозирги континентларнинг асосини ташкил этади (расм). расм. архей протоплатформалари ва қадимий платформалар фундаменти таркибидаги эрта протерозой ҳаракатчан қамбарлар (в.е.хаин бўйича): 1- стрелкалар «кулранг гнейслар» - қадимий континентал пўстнинг ўрнини кўрсатади; 2 - архей протоплатформалари; 3 – эрта протерозой ҳаракатчан қамбарлари. дастлабки континентлар фақат архейнинг охирида, кеноран тоғ бўрмаланишидан кейин пайдо бўлади ва протерозойдагина кенгаяди. палеогеографияси. сайёрамизнинг узоқ тарихи нафақат ўзининг жуда фаол тектоник ҳаракатлари, балки геологик қайта ўзгаришларининг оламшумуллиги билан ҳам кишини лол қолдиради. ўша даврларнинг қайтарилмаслиги гидросфера ва атмосферанинг шаклланишида ҳам ўз ифодасини топган. ер юзасидаги палеогеографик шароитлар бундан 3,5- 3 млрд. йил илгари батамом ўзгача бўлган. кенг океан акваториялари ороллар архипелаглари билан ажралиб турган. архей океанларининг у-ёки бу жойларида вулкан тоғлари чиқиб турган. йирик континентлар кечки протерозойда лавросий ва …
4
ротерозойнинг биринчи ярмида атмосфера амалда кислородсиз бўлган. кислород сезиларли миқдорда фақат протерозойнинг охирида ўсимликларнинг фотосинтези туфайли вужудга келган, атмосферада карбонат ангидрит, водород, аммиак устуворлик қилган, шунингдек муайян миқдорда азот, водородсульфид, камёб газлар бўлган. атмосфера тикловчи хусусиятга эга ва зичлиги ҳозирдагига нисбатан анча паст бўлган. архей атмосферасининг таркиби кварцли жинсларнинг минерал қўшимчалардаги реликт газларни ўрганиш орқали аниқланган. ю.п. казанскийнинг маълумотларига қараганда архей ёшидаги кварцит бўлакларида карбонат ангидритнинг миқдори 44,2 %, кислородники эса 5,5% ни ташкил этган. протерозойда бу қийматлар 34,5 ва 13,7 %, палеозой жинсларида - 7,6 ва 18,0 %га тенг. ҳозирги вақтдаги денгиз сувларида карбонат ангидритнинг миқдори 3,2 %, кислородники эса 34,1 %. бундан кўриниб турибдики, архейдан ҳозирги кунгача гидросфера ва атмосферада кислороднинг миқдори тобора ошиб ва карбонат ангидритники эса камайиб борган. архей ва эрта протерозойдаги гидросфера ва атмосферанинг ўзига хос хусусиятлари ўзгача чўкиндиларнинг тўпланиши ва фойдали қазилмаларнинг шаклланишини белгилаган. кремнийли жинслар (кварцитлар ва жеспилитлар кенг тарқалган). атмосфера ва гидросферада …
5
мфиболитлар, баъзан темирли кварцитлар ҳамда кристалли сланецларнинг қўшимчаларига эга. демак, «кулранг гнейслар» - бу полигенетик мажмуа. «кулранг гнейслар» мажмуасининг ёши 3,3 - 3,5 млрд йилдан ортиқ деб баҳоланади. шунинг учун «кулранг гнейслар» мажмуаси деганда платформа қалқонларида тарқалган энг қадимий жинслар тушинилади. «кулранг гнейслар» мажмуаси дунёнинг турли қамбарларида турлича тарқалган. улар амалда ҳам шимолий, ҳам жанубий қатордаги барча йирик платформаларда учрайди. шимолий қатордаги платформаларда энг қадимий жинслар шимолий америка, шарқий европа, сибир ва хитой-корея платформаларида ривожланган бўлиб, бунда улар фундамент ер юзасига чиққан жойлар - қалқонларда очилиб ётади. “кулранг гнейслар” проконтинентал пўстни ташкил этади. кечки архей ва эрта протерозойда “яшилтош қамбари” вужудга келган. уларнинг узунлиги 1 минг км ва кенглиги 200 км гача боради, аммо улар кейинги денудация жараёнлари туфайли кўп жойларда ювилиб кетган. африка платформасида “яшилтош қамбари” кенг тарқалган. у марказий африкада ҳамда ғарбий африканинг леон-либерий ва регибат массивларида ривожланган. “яшилтош қамбари” барча жойларда ўхшаш тузилишга эга, гранитлар билан ёрилган, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "архей ва эрта протерозой босқичи"

1481438634_66488.doc архей ва эрта протерозой босқичи режа: 1. геодинамикаси 2. палеогеографияси 3. иқлими 4. органик дунёнинг пайдо бўлиши архей ва эрта протерозойда муҳим геологик жараёнлар содир бўлган. улар ер пўстининг кейинги ривожланишига мустаҳкам замин яратган. геодинамикаси. дастлабки ер пўстининг дарзланиши чўзинчоқ ҳаракатчан зоналар – протогеосинклиналларнинг шаклланишига олиб келган. уларда асосан базальт таркибли лавалар қуюлганлиги билан характерланувчи фаол вулканизм жараёнлари кечган. вулканлар бу зоналарнинг марказий қисмларида бирин-кетин занжирсимон жойлашган, отилиши бирламчи чуқур дарзликлар билан боғлиқ бўлган. вулкан занжири ва турли томонга сурилиб кетаётган континентал пўстнинг четлари орасида океанлар пайдо бўлган, уларда пўстнинг чўкишини тўлдирувчи чўкиндилар ...

DOC format, 170.0 KB. To download "архей ва эрта протерозой босқичи", click the Telegram button on the left.