tuproqlarning ishqoriyligi, nordonligi va buferligi. tuproq muhitini shakllantiruvchi omillar

DOCX 83,4 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662390571.docx tuproqlarning ishqoriyligi, nordonligi va buferligi. tuproq muhitini shakllantiruvchi omillar reja: · tuproqlarning nordonligi · tuproqlarning asoslar bilan to’yinganlik darajasi · tuproqlarning ishqoriyligi · tuproqlarning buferlik qobiliyati tuproqdagi muhit, ya’ni tuproq reaksiyasi tuproq eritmasidagi h+ va oh- ionlarining miqdori va nisbati bilan bog’liq bo’lib, ph odatda h+ ionlarning faolligini salbiy logarifmi bilan o’lchanadi. tuproq eritmasida erigan moddalarning tarkibiga hamda tuproqning qattiq qismi bilan o’zaro ta’siriga bog’liq ravishda eritmada h+ va oh- miqdorlari, nisbati, ya’ni ph o’zgaradi. tuproq eritmasi neytral (ph=7), nordon (ph 7) bo’ladi. bundan tashqari, oraliqdagi ph lar ham bo’ladi, ya’ni kuchsiz nordon, kuchsiz ishqoriy va boshqalar. tuproq reaksiyasi qator omillarni birgalikdagi ta’siriga bog’liq bo’ladi. bu omillarga, tuproq qattiq qismining kimyoviy va minerologik tarkibi, erkin tuzlarning tuproqdagi miqdori va sifati, organik moddalarning miqdori va sifati, tuproq havosining tarkibi, tuproq namligi, tuproqdagi organizmlar faoliyati va boshqalar kiradi. tuproq muhitini boshqaradigan muhim omillardan biri undagi tuzlar hisoblanadi. tuproqdagi neytral, nordon va …

ususiyatiga ega. o’rmon to’shamasi parchalanishi natijasida hosil bo’lgan organik moddalar ph ni 3,5-5 ga, moxlarni qoldiqlari esa 2-3 ga tushira oladi. organizmlar ta’sirida, ildizlar o’z atrofiga modda chiqarishi hisobiga tuproq eritmasida erkin holda sirka, shavel, limon va boshqa kislotalari paydo bo’lishi isbotlangan. tuproq eritmasidagi muhitni belgilashda mikroorganizmlarning roli katta. masalan nitrofikator tuproqda vaqtincha nitrat va nitrit kislotalarni paydo qiladi, natijada vaqtincha ph=0,5-2,0 gacha tushib qoladi. oqsillar mikroorganizmlar ta’sirida parchalanishi hisobiga tuproq eritmasiga h2so4 chiqadi, bu ham ph ni pasayishiga olib keladi. moddalarning kislota, ishqoriy xususiyatlari brensted-louri nazariyasiga ko’ra aniqlandi. shu nazariyaga ko’ra o’zidan proton (h+) bera oladigan har qanday modda kislota, protonni o’ziga qo’shib oladigan modda esa asos deyiladi. kislotalarni suvli eritmalarda ular protonni suvga beradilar. cn3cooн  ch3coo- + н3o+ bu formulada suv kislota xususiyatga, sirka kislota qoldig’i esa asosga ega bo’lib qoladi. kislota va asoslar kuchi ularning konstantasida bo’ladi. kislotadan protonni suvga o’tgandagi konstantasi: [ch coo] к kislota= …

riladigan yerlarida suvli so’rimda o’lchangan ph asosan 6,9-7,2 atrofida bo’ladi. potensial kislotalik deb, tuproqlarning tuzlar eritmasi bilan o’zaro ta’siri vaqtida o’zining kuchsiz kislota tariqasida namoyon qilish qobiliyatiga aytiladi. potensial kislotalik tuproq qattiq fazasining xususiyati bilan belgilandi. bunda ma’lum miqdordagi protonlar eritmaga o’tib har xil tuzlar va o’g’itlar bilan o’zaro ta’sirlanadi. tuzli surimlarning nordonlik xususiyati odatda eritma bilan qattiq jism yoki kolloid zarracha orasidagi almashinish natijasida eritmaga h+ ioni chiqishi hisobiga sodir bo’ladi va bu jarayonni quyidagicha tasvirlash mumkin. shuni unutmaslik kerakki, bu jarayon to’yinmagan tuproqlar uchun xosdir. tuproq bilan eritma o’rtasidagi o’zaro ta’sirning xarakteriga qarab potensial kislotalikni ikki shaklga ajratish mumkin. 1. almashinuvchi kislotalilik tuproq bilan neytral tuzlarning o’zaro ta’siri natijasida hosil bo’ladi. bunda neytral tuzlar kationi bilan tsk dagi vodorod yoki aluminiy ekvivalent miqdorda almashishi sodir bo’ladi, ya’ni hosil bo’lgan hcl almashinuvchi kislota hisoblanadi. bu kislotalikning tabiati tuproq va kolloidlarning xossalariga bog’liq bo’ladi. bunda kislotalik darajasi eng avvalo tsk …

kislotalikni aniqlash uchun odatda ch3coona ni ph-6,2 ligidan foydalaniladi. sirka kislotasini natriyli tuzi bilan tsk ni o’zaro ta’siri sodda bo’lib, tsk tarkibida h+ yoki ai+3 bo’lishiga bog’liq bo’ladi. bu reaksiya quyidagicha tasvirlanadi. tsk]- h + ch3coona → tsk]- na + ch3cooh hosil bo’lgan sirka kislotasini titrlash usuli bilan aniqlash mumkin bo’lib, uning miqdori tuproqdagi gidrolitik kislotalikni belgilaydi. agar tsk tarkibida ai bo’lsa, u holda hosil bo’lgan (cн3coo)3ai tuzi tezda ai(oн)3 va ch3cooн ga parchalanadi, ya’ni gidrolizlanadi. bizning fikrimizga ko’ra, ana shu holat gidrolitik kislotalik bo’ladi. ch3coona + tsk]- h reaksiyasi natijasidagi kislotalik esa almashinuvchi kislotalik hisoblanishi mumkin. hosil bo’ladi. ch3cooh-gidrolitik kislotalikni ko’rsatadi. bunday deyilishiga sabab, hosil bo’lgan (ch3coo)3al suv ta’sirida gidrolizga uchraydi. demak, hosil bo’lgan kislota gidroliz natijasidir. almashinuvchi kislotalikda ko’rsatilgan alcl3 + 3hoh → al (oh)3 + 3hcl dagi kislotalik ham almashinuvchi kislotalik deb to’g’ri tushuntirilmagan bo’lsa kerak, sabab gidroliz natijasida hcl hosil bo’ladi. shunday ekan, gidrolitik kislotalik degan …

l tuproqlar uchun xosdir. tsk da ca, mg qancha kam bo’lsa, potensial kislotalik shuncha ko’p bo’ladi. potensial kislotalik podzol, o’rmon-qo’ng’ir, qizil, sariq tuproqlar uchun xosdir. bu o’rinda iqlimning roli katta bo’lib, yuvuvchi suv tartibotida ca, mg lar yuvilib ketib tsk na h+ ko’payadi, natijada tuproqda potensial kislotalik paydo bo’ladi. o’simliklar ham tuproq muhitiga ta’sir qiladi. masalan, igna barglilar qoldig’i nordonligi tufayli tuproqda nordon muhitning paydo bo’lishi sharoit bo’ladi, dasht zonasidagi o’tloq va keng bargli o’rmonzorlar tuproqni asoslar bilan boyitadi. demak, kislotalikni kamaytiradi. qishloq xo’jaligi ekinlari bilan ham asoslar olib ketiladi yoki podzol mintaqasida ko’p vaqtda tuproqni ishlash undagi ca, mg ni kamaytiradi. aksincha, fiziologik nordon o’g’itlar, ya’ni (nh4)2so4, nh4no3 lar tuproq reaksiyasini yanada nordonlashtiradi. nordon tuproqlar ayni vaqtda bir necha guruh mikroorganizmlar uchun yaxshi muhit hisoblanmaydi. nordon tuproqlarning fizik-mexanik xususiyatlari nisbatan yomon bo’ladi. asoslar, ya’ni ca, mg lar yetishmaganligi uchun nordon tuproqlardan gumus ham yuvilib ketishi mumkin. o’simliklarga salbiy ta’sir …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tuproqlarning ishqoriyligi, nordonligi va buferligi. tuproq muhitini shakllantiruvchi omillar"

1662390571.docx tuproqlarning ishqoriyligi, nordonligi va buferligi. tuproq muhitini shakllantiruvchi omillar reja: · tuproqlarning nordonligi · tuproqlarning asoslar bilan to’yinganlik darajasi · tuproqlarning ishqoriyligi · tuproqlarning buferlik qobiliyati tuproqdagi muhit, ya’ni tuproq reaksiyasi tuproq eritmasidagi h+ va oh- ionlarining miqdori va nisbati bilan bog’liq bo’lib, ph odatda h+ ionlarning faolligini salbiy logarifmi bilan o’lchanadi. tuproq eritmasida erigan moddalarning tarkibiga hamda tuproqning qattiq qismi bilan o’zaro ta’siriga bog’liq ravishda eritmada h+ va oh- miqdorlari, nisbati, ya’ni ph o’zgaradi. tuproq eritmasi neytral (ph=7), nordon (ph 7) bo’ladi. bundan tashqari, oraliqdagi ph lar ham bo’ladi, ya’ni kuchsiz nordon, kuchsiz ishqoriy va boshqalar. tuproq reak...

Формат DOCX, 83,4 КБ. Чтобы скачать "tuproqlarning ishqoriyligi, nordonligi va buferligi. tuproq muhitini shakllantiruvchi omillar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tuproqlarning ishqoriyligi, nor… DOCX Бесплатная загрузка Telegram