shamol, oqar suvlarning geologik ishi

DOC 54.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663267406.doc shamol, oqar suvlarning geologik ishi shamol, oqar suvlarning geologik ishi reja: 1. shamol ta`sirida sodir bo`ladugan jarayonlar. 2. oqar suvlarining geologik ishi mohiyati. 3. tashqi kuchlar (ekzogen jarayonlar) ta`sirida hosil bo`luvchi yotqiziqlar. 4. ekzogen kuchlarning metosferaga ta`sirining mohiyati. tayanch iboralar: shamol, nurash, jins, sirt, gorizontal, chuqurlik, deflyatsiya, qum, tepalik, amplituda, qatlam, eol, muz, parchalash, relef, denudatsiya, akkumulyatsiya, korroziya, uyish, silliqlanish, barxanlar, dyupa, less, o`zan, eroziya, jar, sel, oqim, bazis, regressive eroziya, chuqurlama, pekeplenar. daryo soxillarida o`simlik bo`lmasa shamolning ishini yaxshi kuzatish mumkin. shamol ayniqsa cho`llarda katta ishlarni bajaradi. bu ish shundan iboratki, shamol qumlarni surib ketib, xarsang va toshlarga olib borib uradi. qumlar tog` jinsi sirtiga kelib uriladi, sirtning yuzi tekislanadi, juyaklar, chuqurliklar va xatto ikkala tomoni bo`sh joylar hosil bo`ladi. shamol tog` jinslarining buzilish maxsulotlarini bir joydan ikkinchi joyga ko`chirish ishini xam bajaradi. shamol faqat gorizontal satxlarni shipirib ketish bilangina chegaralanib qolmay, balki mayda-mayda chuqirliklarga xam kirib, u …

qilishi mumkin. umuman shamol ta`sirida hosil bo`lgan barcha tog` jinslari eol (yunoncha shamol xudosi) tog` jinslari deyiladi. shamol suv va muzliklar nurash maxsulotlarini bir joydan ikkinchi joyga ko`chirish bilangina chegaralanmay, balki ular tog` jinslarini mexanik ravishda parchalaydi va yer yuzasi relyefini o`zgartiradi. bu narsa geologiyada denudatsiya jarayoni deyiladi. shamolning geologik ishi asosan mana bulardan: deflyatsiya (uchirish), akkumulyatsiya (to`planish) va korroziya (uyish, silliqlanish)dan iborat. deflyatsiya. shamol faqat tekis yerlardagi jinslarni uchiribgina qolmasdan, barcha o`nqir-cho`nqirlarga, qoya toshlarning xamma kamarlariga kirib borib, yemirilgan mayda jinslarni xam uchirib ketadi. bu xodisa deflyatsiya deyiladi. deflyatsiya xarakati tog` jinslari qatlamlarining (ayniqsa gorizontal xolda yotganini) yon tomonlarini silliqlaydi, yemirib donalarga ajratib uchiradi, natijada xar xil shakllar: minorasimon, stol, ustun, qurbaqa sallasiga uxshash shakllar hosil bo`ladi. deflyatsiya jarayoni natijasida yuqorida aytib o`tilgan jinslar yemiriladi, mayda donachalarni shamol uchirib ketadi va u joylarda xar xil shakllar hosil bo`ladi. yer yuzasiga yaqin joylardagi bo`sh jinslarni shamol uchirib ketadi, uning o`rnida …

i tuxtovsiz qattiq kuch bilan tog` jinslariga urishi natijasida ularda 1,5-2m keladigan chuqurchalar hosil bo`ladi. shamol yumshoq jinslar orasidagi toshlarni ochib, tozalab ketadi. karroziya qattiq cho`kindi jinslarni uyib, kichik-kichik chuqurlar hosil qiladi; ba`zan bunday jinslar juda jimjimador bo`lib qoladi. cho`llarda shamolning ta`siri natijasida qumtepaliklar ya`ni barxanlar hosil bo`ladi. barxnlarning balandligi 2m dan 30m gacha, ba`zan 50-100m gacha yetishi mumkin. barxanlar siljib turadi, masalan 1 yilda o`rta xisobda 2-10m gacha, ba`zi xollarda 100- 150 m gacha siljiydi. dengiz, ko`l va daryo soxillariga to`lqin chiqarib tashlagan qumlarni shamol uchirib, quriqlik ichkarisiga olib ketishi va soxil buylab yotqizishi mumkin. dengiz yoki daryo buyidagi qumtepaliklar dyunalar deyiladi. dyunalarning balandligi 20-25m gacha , ba`zan katta dengiz soxilida 20m gacha yetishi mumkin. ular ham siljib, bir yil ichida 100m dan 200m gacha yo`l bosishi mumkin. shamol keltirgan yotqiziqlar eol yotqiziqlar deyiladi. eol yotkiziklari o`z xususiyati va shakli bilan boshqa yotqiziqlardan farq qiladi. eol yotqiziqlariga qumdan tashqari, …

di. taxminiy xisoblarga qaraganda yer yuzining 26% i eroziya ta`siri ostidadir. tub jinslar xamma vaqt fizik va ximik nurash maxsulotlari bilan qoplangan bo`ladi, shuning uchun ular yomg`ir suvlarining ta`siriga bevosita duch kelmaydi. yomg`ir suvlari tog` jinslariga faqat qiya yon bag`irli yerlarda bevosita ta`sir qilishi mumkin. ko`pincha yomg`ir va qor suvlari tog` jinslariga ozmi ko`pmi ta`sir etib ularni ozmi ko`pmi yemiradi. oqar suvlar tog` jinslari va mineral zarrachalarini uzib, o`zi bilan oqizib ketadi. yer yuzasi qancha qiya va tushayotgan suv qancha ko`p bo`lsa yuvish jarayoni shuncha kuchli bo`ladi. yuvish jarayonining tezligi va xajmi tog` jinslarining kimyoviy tarkibi va fizik xarakteriga xam bog`liq. yumshoq va g`ovak tog` jinslar tezroq, qatiq jinslar sekinroq yemiriladi. vaqtincha oqar suvlarning ishi. ozanli vaqtincha oqar suvlar tushunchasi birmuncha aniqroq bo`lsa-da, lekin u doimiy oqar suvlar tushunchasi bilan aralashtirilib yuborilishi mumkin. yomg`ir va qor suvlaridan hosil bo`lgan o`zanli vaqtincha oqar suvlar eroziyasi natijasida tog` yon bag`irlari uyilib juda …

sel deb ataladi. daryoning geologik ishi. eroziya quruqlik yuzasidan oquvchi suvlar, asosan daryo suvlari natijasida vujudga keladi. eroziya so`zi daryolarning yemirish ishini bildiradi. daryolarning ishi: a) o`zanni chuqurlatib, soxilni yuvib ketishda; b) siniq jinslarni oqizib ketishda, v) soxilda paydo bo`ladigan va daryo o`zanini to`ldirib yuboradigan toshlarni oqizib ketishda; d) mayda tosh parchalarini yotqizishda yaqqol ifodalanadi. oqar suvning eroziyasi natijasida tog` jinslari yuvilib, usti ochilib qoladi ba`zan suv chuqur uyib yuborib, jar hosil qiladi 1. chuqurlama eroziyada daryo baland joylardan pastga tomon katta kuch bilan oqib tushadi, shunda suv o`zanni o`yib ketadi va daryo suvi ancha pastlikdan oqa boshlaydi. 2. yonlama eroziya daryoning o`rta oqimida ro`y beradi. daryoda oqib o`tayotgan suv daryo tagini yuvib yubormay, balki ikki yon soxilini o`yadi. bunday daryolar tekislikda meandralar hosil qiladi. daryolar dengiz va ko`llarga quyiladigan yerlarda deltalar hosil qiladi. bu yerda daryo o`zaning shakli likopchasimon bo`ladi. daryoning kelib quyiladigan joyi (birinchi yemirish boshlanadigan joy) eroziya …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "shamol, oqar suvlarning geologik ishi"

1663267406.doc shamol, oqar suvlarning geologik ishi shamol, oqar suvlarning geologik ishi reja: 1. shamol ta`sirida sodir bo`ladugan jarayonlar. 2. oqar suvlarining geologik ishi mohiyati. 3. tashqi kuchlar (ekzogen jarayonlar) ta`sirida hosil bo`luvchi yotqiziqlar. 4. ekzogen kuchlarning metosferaga ta`sirining mohiyati. tayanch iboralar: shamol, nurash, jins, sirt, gorizontal, chuqurlik, deflyatsiya, qum, tepalik, amplituda, qatlam, eol, muz, parchalash, relef, denudatsiya, akkumulyatsiya, korroziya, uyish, silliqlanish, barxanlar, dyupa, less, o`zan, eroziya, jar, sel, oqim, bazis, regressive eroziya, chuqurlama, pekeplenar. daryo soxillarida o`simlik bo`lmasa shamolning ishini yaxshi kuzatish mumkin. shamol ayniqsa cho`llarda katta ishlarni bajaradi. bu ish shundan iboratki, shamol qu...

DOC format, 54.0 KB. To download "shamol, oqar suvlarning geologik ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: shamol, oqar suvlarning geologi… DOC Free download Telegram