egzogen jarayonlar. shamollarning geologik ishi

PPTX 1.9 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1707851056.pptx /docprops/thumbnail.jpeg egzogen jarayonlar. shamollarning gealogik ishi reja egzogen jarayonlar shamolning geologik ishi xulosa foydalanilgan adabiyot egzogen jarayonlar. shamollarning gealogik ishi ekzogen jarayonlar — energiya hisobiga yer yuzasining us qismida birlamchi hosilalarni oʻzlashtirishda ishtirok etuvchi jarayon, majmuasi. bularga, asosan, denugsh (nurash, defolyatsiya, korroziya, ab] ziya, ekzoratsiya), materiallar koʻchi (eol, suv oqimi, dengiz, muzlik) hak choʻkindilar paydo boʻlishi jarayonla kiradi. yer yuzasida ekzogen jarayonlar paydo boʻlish ning asosiy shakllariga — togʻ ji silarining buzilishi va ular tark topgan minerallarning kimyoviy qa ta hosil boʻlishi (fizik, kimyovi organik nurash), muz, shamol va s; yordamida buzilib, maydalangan t< jinslarining bir joydan boshqa jo: ga koʻchishi va bu mahsulotlarnsh quruqlikda va suv havzalari tubvd choʻkib, muntazam ravishda choʻkindi t< jinslariga (sedimentogenez, diagene katagenez) aylanishi kiradi. ekzogen jarayonlar end< gen jarayonlar bilan birgalikda yer rel! yefi shakllanishiga, choʻkindi togʻ jin si qatlamlari va ular bilan bogʻli boʻlgan foydali qazilma konlarin; hosil boʻlishiga sababchi boʻladi. yer …

raning atmosfera, gidrosfera va biosferalar bilan oʻzaro taʼsiri natijasida sodir boʻladigan tabiiy xodisadir. ekzogen jarayonlar asosan yer poʻstining yuza qismini oʻzgartiradi. barcha ekzogen jarayonlar asosan togʻ jinslarini yemiradi (nurash, eroziya, denudasiya, abraziya), yemirilgan jinslarni tashiydi (koʻchiradi) va toʻplaydi (akkumulyatsiya). ana shu tabiiy hodisalar tufayli yer yuzasining relyefini tekislaydi. lekin ekzogen jarayonlarning faolligini koʻp xolatlarda endogen jarayonlar belgilab beradi va har ikkalasi qarama — qarshiliklar kurashi va birligi qonuni asosida nomoyon boʻladi. masalan, togʻlar (vulkanik, tektonik) qanchalar tez va baland koʻtarilsa, ularning yemirilishi shunchalar tezlashadi. bunda yer poʻstida modda va energiya almashinuvi kuzatiladi. togʻlab yemirilib, pasayib boradi, tekisliklar esa, choʻkindi jinslar bilan toʻlib, koʻtarila boshlaydi. yer poʻstidagi mavjud mubozanat buzilib, tektonik harakatlar yangidan faollasha boshlaydi. ekzogen va endogen jarayonlar shu tarzda bir biri bilan hamkorlikda ishlaydi va bir — biri bilan dinamik birlikda rivojlanadi. ekzogen jarayonlar ham endi oʻz navbatida ikkiga boʻlinadi: quruqlikdagi va suvli muhitdagi jarayonlar. quruqlikdagi ekzogen jarayonlar shamol, …

30 — 40 m ni tashkil etadi. baʼzan 100-200 m gacha yetishi mumkin. eng qalin nurash qobigʻi tropic va subtropiklarda boʻladi. choʻkindi jinslarda nurash qobigʻi uncha qalin boʻlmaydi, 5-10 m gacha yetishi mumkin. choʻkindi jinslar ayniqsa suv va karbonat angidritga boyigan boʻlsa, qisman yoki toʻliq erib, suv bilan chiqib ketadi. uning oʻrnida karst deb ataluvchi boʻshliq hosil boʻladi. maydonli nurash qobigʻitahrirlash maydonli nurash qobiqlari yirik maydonlarda qoplama shaklida rivojlangan boʻladi. ular tektonik tinch viloyatlardagi yassi togʻliklar va keng suvayirgʻichlardagi maydonlarda rivojlanadi. bu turdagi nurash qobigʻining qalinligi oʻnlab metrlarga boradi. choʻzinchoq nurash qobiqlaritahrirlash choʻzinchoq nurash qobiqlari darzlashgan zonalar, turli tarkibdagi jinslar kontakti, tomirlar va daykalar boʻylab choʻzinchoq tanalarni hosil qiladi. bunda nurash qobiqlari parchalangan relyefi burmali togʻlarda vujudga keladi, ularning qalinligi yuzlab metrga borishi mumkin. baʼzan maydonli nurash qobiqlari oʻzining pastki qismida choʻzinchoq nurash qobiqlariga oʻtib, qalinligi keskin oshadi qadimiy nurash qobiqlaritahrirlash qadimiy nurash nurash qobiqlari koʻpincha oʻzidan yoshroq choʻkindi jinslar …

omida o‘zgartirib turadi. yirik fasliy havo oqimlariga musson va passat shamollarini ko‘rsatish mumkin. fasllar almashinishida o‘z yo‘nalishini o‘zgartirib turuvchi shamollar materik ichkarisida ham mavjud bo‘ladi. bunday shamollarga farg‘ona vodiysidan mirzacho‘lga va qarama-qarshi yo‘nalishda esadigan bekobod shamolini misol keltirsa bo‘ladi. shamollar juda ko‘p miqdorda cho‘kindi materiallarni ko‘chiradi. ularning bunday xususiyati, birinchi navbatda, tezligiga bog‘liq. shamolning tezligi sekundiga 0,5 dan 30 m gacha borishi va kuchli dovullarda undan ham ortiq bo‘lishi mumkin. shamollar esa mayda zarralarni muallaq, qum va graviy donalarini qisman muallaq va asosan dumalatib bir joydan ikkinchi joyga ko‘chiradi. shamollarning terrigen materiallarni ko‘chirishi quruq va issiq iqlimli o‘lkalarda amalga oshadi. chunki bunday mintaqalarda tuproq eroziyasidan saqlovchi o‘simlik qoplamasi yaxshi rivojlanmagan bo‘ladi faol shamol harakatlari o‘rta osiyoning qizilqum va qoraqum cho‘llarida, tarim o‘lkasida va sahroi qabirda kuzatiladi.shamol yordamida qum donalarining ko‘chirilishi alevrit va gil zarralarining ko‘chirilishidan farq qiladi. qum donalari yer yuzasiga yaqin tor havo qatlamida harakatlanadi, alevrit va gil zarralari …

qattiq bo‘lsa, qum donalari shuncha yuqori sakraydi va, aksincha, qancha yumshoq bo‘lsa, salьtatsiya balandligi shuncha kichik bo‘ladi. quruq qum donalarini ko‘chirish uchun lozim bo‘lgan minimal shamol tezligi 53,7 sm/sek deb qabul qilingan. qum donalari yer yuzasiga qaytib tushgandan so‘ng ularning impulьsi boshqa donalarga o‘tishi yoki o‘zlari dumalashni davom ettirishi mumkin. yirik donalar shamol yo‘nalishi bo‘yicha dumalab ko‘chishi mumkin. markaziy qizilqumda asfalьtlangan avtomobilь yo‘li yuzasida terrigen donalarning saltatsiyasi va dumalab ko‘chishini yaqqol ko‘zatish mumkin. sal’tatsiya va dumalash orqali qum donalari havoda ham, suvda ham ko‘chirilsada, u shamol yordamida ko‘chirilishga ko‘proq xos bo‘ladi. suvdagi salьtatsion sakrash balandligi havodagiga qaraganda taxminan 300 marta kam bo‘ladi. bunday katta farq suvning va havoning zichliklari orasidagi farqdan kelib chiqadi. havoning zichligi suvnikidan 869 marta kichikdir. qo'ziqorin shaklidagi korraziya xuddi shu yo'nalishdagi shamollar bilan ko'pincha korroziya-deflyatsiya bo'shliqlari, kichik g'orlar va qozonlar hosil bo'ladi. turli xil qarshilikka ega minerallardan tashkil topgan heterojen jinslarda, aylanish harakatini qabul qiladigan qum …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "egzogen jarayonlar. shamollarning geologik ishi"

1707851056.pptx /docprops/thumbnail.jpeg egzogen jarayonlar. shamollarning gealogik ishi reja egzogen jarayonlar shamolning geologik ishi xulosa foydalanilgan adabiyot egzogen jarayonlar. shamollarning gealogik ishi ekzogen jarayonlar — energiya hisobiga yer yuzasining us qismida birlamchi hosilalarni oʻzlashtirishda ishtirok etuvchi jarayon, majmuasi. bularga, asosan, denugsh (nurash, defolyatsiya, korroziya, ab] ziya, ekzoratsiya), materiallar koʻchi (eol, suv oqimi, dengiz, muzlik) hak choʻkindilar paydo boʻlishi jarayonla kiradi. yer yuzasida ekzogen jarayonlar paydo boʻlish ning asosiy shakllariga — togʻ ji silarining buzilishi va ular tark topgan minerallarning kimyoviy qa ta hosil boʻlishi (fizik, kimyovi organik nurash), muz, shamol va s; yordamida buzilib, maydalangan t< jinslarin...

PPTX format, 1.9 MB. To download "egzogen jarayonlar. shamollarning geologik ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: egzogen jarayonlar. shamollarni… PPTX Free download Telegram