геологик ҳодисалар. эндоген ва экзоген геологик ҳодисалари ва уларнинг аҳамияти. эндоген геологик жараёнлар

DOC 481,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663268173.doc геологик ҳодисалар геологик ҳодисалар. эндоген ва экзоген геологик ҳодисалари ва уларнинг аҳамияти. эндоген геологик жараёнлар режа: 1. геологик ҳодисалар ҳақида. 2. эндоген геологик ҳодисалари. 3. экзоген геологик ҳодисалари. 4. ернинг ички энергияси билан боғлиқ бўлган тектоник ҳодисалар. 5. тоғ жинсларининг дислокацияси. 6. сейсмик ҳодисалар. 7. магматизм, вулканизм, метоморфизм ҳақида тушунчалар. табиатда учрайдиган тоғ жинсларининг кимёвий ва физик кучлар таҳсирида пайдо бўлиш жараёнига геологик ҳодисалар дейилади. ернинг ички ва сиртқи қатламларида ўзаро муносабатдаги ички ва ташқи кучлар таҳсирида узлуксиз геологик ҳодисалар содир бўлиб туради. геологик ҳодисалар икки хил бўлиб, улар эндоген ва экзоген ҳодисаларга бўлинади. эндоген ҳодисалар ернинг ички динамик кучлари – катта босим ва ядронинг юқори температураси таҳсирида келиб чиқади. улар ташқи муҳитга камдан-кам боғлиқ бўлади. экзоген ҳодисалар ернинг сиртқи қисмида бўлиб, кўпинча ташқи динамик кучлари кам босим ва паст температура таҳсирида вужудга келади. эндоген ҳодисалари ернинг релғефини (қиёфасини: материк, тоғлар, океан, чуқурликларни), тектоник дислокацияланган тоғ жинсларининг ётиш шаклини, …

сувларининг фаолияти натижасида рўй берадиган геологик ҳодисалар, тирик организм ва инсоният фаолияти билан боғлиқ бўлган ўзгаришларга бўлинади. ернинг ички энергияси билан боғлиқ бўлган эндоген геологик ҳодисалар ер қаҳри ўзаро муносабатдаги ернинг ички (эндоген) ва ташқи (экзоген) кучлари таҳсирида доимо ўзининг таркибини, тузилишини ва шаклини ўзгартириб туради. ернинг чуқур қатламлари ва ядро-сининг кучли босими ва юқори ҳарорати таҳсирида пайдо бўладиган ернинг ички кучлари, ер лито-сферасининг бошланғич холатдаги жойлашган қатлам-ларини бузади ва уларнинг жойланишларини ўзгарти-ради. шу муносабат билан янги холатда жойлашган тоғ жинслари қатламларини, ер ёриқларини, тоғ жинслари ётқизиқларини, қатламларнинг сурилиш-ларини ва ер релғефи (қиёфаси)нинг ўзгаришларини вужудга келтиради. ернинг ички кучларининг фаолияти вулканлар ва ер қимирлаш ҳодисаларини вужудга келтиради. ернинг ички кучлари кўпинча ернинг сиртида нотекисликни, яҳни вулканлар натижасида отилиб чиққан бир вақтлар ернинг катта чуқурлигида жойлашган эритма холатидаги магматик (грекча магма - хамир демакдир) жинслардан иборат ер юзидаги тоғларни ва чуқур-ликларни вужудга келтиради. улар ер сиртининг айрим жойларини жуда секинлик билан …

и гео-логия фанининг бўлими бўлган тектоника қисми ер қаҳрининг силжишини, унинг тузилиши, шакли ва тоғ жинсларининг ётиш шароитларини ўзгаришини ўрга-тади. тектоник ҳодисалар эндоген ҳодисалари натижасида ер қаҳрида тоғ жинслари қатламларининг ётиш шароитларининг бузи-лиши, синиши, узилиши, силжиши ва жойланиш шаклларининг ўзгариши каби ҳодисаларннги рўй бериш жараёнига геотектоник ҳодисалар дейилади. тектоник ўзгаришлар натижасида ер юзида тоғлар пайдо бўлади. тоғ деб баландлиги денгиз сатҳидан 200 метрдан зиёд бўлган тепаликка айтилади. у ёки бу қадар чўзилган шаклдаги тепаликлар хребтлар ва катта узунликдагиси эса тоғ занжири дейилади. тоғлар ер қаҳрида пайдо бўладиган ички вертикал ва ёнбош босимлар харакати натижасида пайдо бўлади. бунга тектоник харакат дейилади. тектоник харакат натижа-сида тоғ жинслари қатламларининг олдинги ётиш холатлари бузилиб, янги шаклда тахланган, тўкилган, силжиган холатларда ва бошқа тектоник шаклда ёта-дилар, унга тоғ жинсларининг дислокацияси дейилади. шу йўсинда пайдо бўлган тоғларга тектоник тоғлари дейилади. тектоник тоғ жинслари дислокацияси – ётиш шароитлари бўйича 2 гуруҳга бўлинади: 1. бурмали – пликатив дислокация …

идек бурманинг юқорига қараб эгилган тарафи эгар ёки антиклинал деб аталади, пастга томон эгилган қисми мулғда ёки синклинал дейилади. қатламларнинг иккита букилиш оралиғидаги қисми бурманинг қанотлари дейилади. босим кучининг кўп-озлигига қараб бурманинг шакллари ҳар хил: ялпоқ, юмалоқ, қайрилган, кескин букилган бўлади. бурмали дислокацияларга мисол қилиб урал, кавказ, олтой ва шарқий осиё тоғларини кўрсатиш мумкин. узилма дизюнтив дислокациялар тоғ жинсларининг букилиши маҳлум даражагача бўлиб, вертикал ёки қия босим кучи кўпайиб чегарадан ўтиб кетганда бурма у ёки бу жойдан узилиб кетиб бир қисми иккинчисининг устига сурилиб қолади. бу холат узилган бурма дислокацияси дейилади. 6-шакл. узилма дислокациялар. 1 – лойсимон сланец; 2 – гравий; 3 – глина (гил). сейсмик ҳодисалар ер қимирлашининг келиб чиқиши ва содир бўлиши билан боғлиқ бўлган ҳодисаларга сейсмик ҳодисалар дейилади. бу ҳодисаларга геологик омиллар ва эгилув-чан тўлқинлар таҳсири натижасида ерни бирданига қўзғалиши киради. бу ҳодисаларни сейсмологлар ўрганади. ер қўзғалишининг асосий сабабларидан бири ер ядросидаги газли эриган магмага ер ёриқлари …

р қимирлаш ҳодисалари. ер қимирлаш ҳодисалари – уларни келтириб чиқарадиган омилларига қараб учга бўлинади: 1) денудацион. 2) вулканик. 3) тектоник. 1. денудацион ер қимирлашлар, карст бўшлиғи устидаги тоғ жинсларининг чўкишидан ёки тоғларнинг айрим қисми синиб қулаб тушишидан келиб чиқади. 2. вулканик ер қимирлашлар отилиб чиққан вулканлар бўшлиқларидаги қисилган газларнинг порт-лашидан содир бўлади. 3. тектоник ер қимирлаш – тоғ жинсларининг тектоник дислокацияси натижасида содир бўлади. ер қимирлаш ҳодисалари ер қимирлаш кучига қараб 1 дан 12 баллгача бўладиган сейсмик минтақа-ларга бўлинадилар. магматизм, вулканизм ва метоморфизм интрузив магматизм деб эндоген ҳодисалар йиғиндиси билан боғлиқ холда магманинг кўтарилиб ер сиртига чиқиб келишига айтилади. интрузив магма-тизм натижасида бир жинсли гранитлар ва грано-диоритлардан иборат бўлган марказга қараб тахланган ва тоғ занжири ўқига параллел чўзилган шаклдаги бурмали холатдаги тоғлар пайдо бўлади. вулканизм, яҳни эффузик магма – бу магманинг харакатланиш шакли бўлиб, вулканик отилиб чиққан тоғ жинсларининг пайдо бўлишини акс этади. вулканик отилиб чиқиш ер сиртига эриган лаваларнинг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "геологик ҳодисалар. эндоген ва экзоген геологик ҳодисалари ва уларнинг аҳамияти. эндоген геологик жараёнлар"

1663268173.doc геологик ҳодисалар геологик ҳодисалар. эндоген ва экзоген геологик ҳодисалари ва уларнинг аҳамияти. эндоген геологик жараёнлар режа: 1. геологик ҳодисалар ҳақида. 2. эндоген геологик ҳодисалари. 3. экзоген геологик ҳодисалари. 4. ернинг ички энергияси билан боғлиқ бўлган тектоник ҳодисалар. 5. тоғ жинсларининг дислокацияси. 6. сейсмик ҳодисалар. 7. магматизм, вулканизм, метоморфизм ҳақида тушунчалар. табиатда учрайдиган тоғ жинсларининг кимёвий ва физик кучлар таҳсирида пайдо бўлиш жараёнига геологик ҳодисалар дейилади. ернинг ички ва сиртқи қатламларида ўзаро муносабатдаги ички ва ташқи кучлар таҳсирида узлуксиз геологик ҳодисалар содир бўлиб туради. геологик ҳодисалар икки хил бўлиб, улар эндоген ва экзоген ҳодисаларга бўлинади. эндоген ҳодисалар ернинг ички динамик кучлар...

Формат DOC, 481,5 КБ. Чтобы скачать "геологик ҳодисалар. эндоген ва экзоген геологик ҳодисалари ва уларнинг аҳамияти. эндоген геологик жараёнлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: геологик ҳодисалар. эндоген ва … DOC Бесплатная загрузка Telegram