mirzo ulug’bek kutubxonasi

DOCX 8 sahifa 26,1 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 26,1 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

mirzo ulug’bek kutubxonasi reja 1. mirzo ulug’bek tashkil etgan kutubxonasi. 2. temuriylardan shohrux mirzo, boysunqur mirzo va husayn boyqaroning kutubxonasi. 3. mirzo boysunqur tashkil etgan kutubxona. ulug‘bekning otasi shohrux hirot hukmdori edi. ulug‘bek otasi huzuriga kelib bu yerda haqiqiy kutubxona bilan tanishadi va kitobga bo‘lgan qiziqishi yanada oshadi. ulug‘bek o‘n yetti yoshida (1411 yil) bobosining dabdabali poytaxtiga voris hokim bo‘ldi. ulug‘bek davrida o‘rta osiyo kutubxonachilik ishi yanada rivojlandi. ayniqsa, ulug‘bek topshirig‘i bilan 1428-1429 yillarda samarqanddagi observatoriya qoshida tashkil etilgan kutubxona eng boy kitob fondiga ega bo‘lgan. taxmin qilishlaricha, ulug‘bek yiqqan kitoblar xazinasi pergam qo‘lyozmalaridan boshlangan, temur pergam shahrini bosib olganda qo‘lyozmalarni ham karvon bilan samarqandga olib kelgan. kutubxona ulug‘bek davrida betinim boyib borgan. u juda bilimli bo‘lib, o‘z kutubxonasida soatlab o‘tirib mutolaa qilar edi. kutubxonada platon, gippokrat, ptolomey, aristotel asarlari to‘plangan va yaxshi saqlangan edi. bulardan tashqari, bu yerda vatandoshlarimiz buyuk olim muhammad ibn muso xorazmiyning algebraga doir mashhur risolasi, …

2 / 8

limlarni to‘pladi. shulardan biri munajjim donishmand qozizoda rumiy bo‘lib, ulug‘bek uni ustozim deb bilgan. ulug‘bek serzavq sulton bo‘lib, musiqa va tarixga ham qiziqardi. u kutubxonasining mudiri vazifasiga shogirdi ali qushchini tayinlagan. 1449 yilda halok bo‘lgan ulug‘bek kitoblar xazinasining bundan keyingi qismati ham ali qushchi bilan bog‘liq bo‘lgan. ulug‘bek o‘qib chiqqan kitoblardan o‘z asarlari uchun sitata olgan, shuning uchun turli olimlarning asarlari uning kutubxonasining boyligi haqida ma’lum bir tasavvur hosil qilishga imkon beradi. kutubxonada filologik ishlar ham olib borilar edi, shu yerda firdavsiyning mashhur «shohnoma» dostonining mukammal matni tuzilgan bo‘lib, mazkur qo‘llanmada yigirmata katta ajib miniatyura mavjud. kutubxona ustaxonasida yana bir durdona masallar majmuasi «kamila va dimna» ham ko‘chirilgan. bu kutubxona fondida nodir qo‘lyozma asarlar juda ko‘p saqlangan. kutubxona tarixini o‘rgangan olimlarning fikri ham, rivoyatlar ham turlicha, lekin ularning hammasi bir fikrda, ya’ni qo‘lyozmalar saqlanib qolgan, uni qidirish kerak, degan fikrda yakdildirlar. temuriylardan shohrux mirzo, boysunqur mirzo va husayn boyqaroning kutubxonasi …

3 / 8

tabriziy raisligida kitobat bilan mashg‘ul bo‘lib, kitobatga lozim bo‘lgan varroqlik, sahhoflik, tasvir, tazhib, tajlid, vassolik, zarafshonlik va boshqa nafosat, badiiy san’at ijodi bilan band bo‘lganlar. mavlono ja’far tabriziy boysunqur mirzo kutubxonasining raisi, nasta’liq xatining ijrochisi, mir alining shogirdi edi. mirzo boysunqur tashkil etgan kutubxona va nigorxonasida quyidagi naqqosh va xattot, musavvirlar ishlar edi: mavlono shams boysung‘uriy xattotlikda boysunqur mirzoning ustozi, olti nav yozuvini mukammal bilgan yetuk xattot xalil haraviy boysunqur mirzo tarbiyasini olganlardan, u chizgan amir temur surati bizgacha yetib kelgan. qavomiddin sheroziy–shohrux mirzo zamonining mashhur muhandisi, me’mori va tarrohi edi. o‘sha davr tarixnavislarining e’tirofiga ko‘ra, shu 40 nafar hunarmand o‘z hamdast ham peshalari bilan har biri zamon ajibasi, davron nodirasi bo‘lgan. boysunqur mirzo kutubxonasini yirik nafis san’at akademiyasi desa ham bo‘ladi. chunki bu yerda faqat kitob ko‘chirish bilan shug‘ullanibgina qolmay, nodir qo‘lyozmalarning ilmiy tanqidiy matnini tiklab, tasvirli albomlar ham tuzganlar. boysung‘ur boshliq hunar egalari firdavsiyning «shohnoma»sini turli qo‘lyozma nusxalarini …

4 / 8

aniqlandi. ular garchi turli mamlakatlarga tarqalib ketgan bo‘lsa ham, kutubxonadagi ba’zi kitoblar bizgacha yetib kelgan. hozirgi kunda boysunqur kutubxonasida yaratilgan kitoblarning aksari istambul va tehron muzeylarida saqlanmoqda. marv va buxoro turli tarixiy davrlarda ham o‘rta osiyoning siyosiy va madaniyat markazi hisoblangan. biz ajdodlarimizdan qolgan oltin meros bo‘lmish qo‘lyozma va boshqa bebaho manbalardan shuni bilamizki, buxoroda qadimdan jahonga mashhur ilm maskanlari va kutubxonalar mavjud bo‘lgan. xvi – xviii asrlarda buxoroda ikkita yirik saroy kutubxonalari mavjud bo‘lgan. bu kutubxonalardan biri shayboniylar saroyi kutubxonasidir. xv asrning oxirlari xvi asrlarda sirdaryo hududidan to markaziy afg‘oniston yerlarigacha bo‘lgan katta hududda shayboniylar sulolasi hukmronlikni qo‘lga olgan. bu davrga kelib movarounnahrda adabiyot, fan va san’at juda yaxshi rivojlana borgan. shayboniylar saroyi kutubxonasi haqida hasan nisoriyning «muzakkiri al–axbob» nomli tazkirasidan erondan kelgan ustalarning kutubxonadagi faoliyati to‘g‘risida ozgina bo‘lsa ham ma’lumotga ega bo‘lish mumkin. kutubxonaga turli davrlarda 3 nafar kitobdor rahbarlik qilgan: sulton miroq al- munshiy, mavlono abdullox al-munshiy …

5 / 8

acha ham kutubxonalar mavjud bo‘lib, madaniyatning o‘sishidan kutubxonalar faoliyati yanada quloch yoyib borgan. saroy kutubxonalari bilan bir qatorda madrasa, masjid va shaxsiy kutubxonalar qaror topa boshladi. shayboniyxonning zamondoshi amakisining o‘g‘li ubaydullaxon ubaydi kutubxonasi ham juda katta kutubxonalardan biri bo‘lgan. ushbu kutubxonaning yirik qo‘lyozma asarlaridan biri ubaydining «to‘liq asarlar to‘plami» bo‘lib, u juda chiroyli bezalgan va mustahkam muqovalanganligi uchun bizning davrimizgacha saqlanib, ayni vaqtda o‘zbekiston fanlar akademiyasining sharqshunoslik instituti fondida saqlanib kelmoqda. bu davrga kelib ba’zi saroy kutubxonalarida turli tildagi asarlarni o‘zbek tiliga tarjima qilish ishlari olib borilgan. ayniqsa, buxorodagi abdulazizxon kutubxonasida kitoblar yaratish ishini mashhur xattotlar mir ali xaravi va axmad al-husaynlar olib borgan. mir xusayn al–husayn juda ko‘p yillar abdullaxon ii kutubxonasida rahbar sifatida ish olib borgan. o‘sha davrda barcha yirik kutubxonalarda tajribali rassomlar va muqovasozlar ishlaganliklari ma’lum. ular qo‘lyozma asarlarni miniatyuralar bilan bezaganlar. shayboniyxonlardan keyingi yillarda buxoro xonligida islomiy ma’naviyat yanada keng tarqaldi. tabiiy va aniq fanlar endi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mirzo ulug’bek kutubxonasi" haqida

mirzo ulug’bek kutubxonasi reja 1. mirzo ulug’bek tashkil etgan kutubxonasi. 2. temuriylardan shohrux mirzo, boysunqur mirzo va husayn boyqaroning kutubxonasi. 3. mirzo boysunqur tashkil etgan kutubxona. ulug‘bekning otasi shohrux hirot hukmdori edi. ulug‘bek otasi huzuriga kelib bu yerda haqiqiy kutubxona bilan tanishadi va kitobga bo‘lgan qiziqishi yanada oshadi. ulug‘bek o‘n yetti yoshida (1411 yil) bobosining dabdabali poytaxtiga voris hokim bo‘ldi. ulug‘bek davrida o‘rta osiyo kutubxonachilik ishi yanada rivojlandi. ayniqsa, ulug‘bek topshirig‘i bilan 1428-1429 yillarda samarqanddagi observatoriya qoshida tashkil etilgan kutubxona eng boy kitob fondiga ega bo‘lgan. taxmin qilishlaricha, ulug‘bek yiqqan kitoblar xazinasi pergam qo‘lyozmalaridan boshlangan, temur pergam shahrini bosib o...

Bu fayl DOCX formatida 8 sahifadan iborat (26,1 KB). "mirzo ulug’bek kutubxonasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mirzo ulug’bek kutubxonasi DOCX 8 sahifa Bepul yuklash Telegram