mehnat munoqotlari va mehnat resurslaridan foydalanish kursi

DOCX 26 pages 545.3 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 545.3 KB

File type DOCX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

16-мавзу. меҳнат бозори ва корхоналарда меҳнат ресурсларидан фойдаланиш 1. меҳнат муносабатлари ва меҳнат ресурсларидан фойдаланиш кўрсаткичлари. 2. иш хақи. 3. меҳнат бозори, меҳнат таклифи ва меҳнатга бўлган талаб. 4. рақобатлашган, монополистик ва монопсоник меҳнат бозорлари. 1. меҳнат муносабатлари ва меҳнат ресурсларидан фойдаланиш кўрсаткичлари. ишлаб чиқариш омиллари бозори деганда, меҳнат, хом ашё, капитал, ер ва бошқа ишлаб чиқариш ресурслари бозори тушунилади. ресурслар бозоридаги талаб ва таклиф истеъмол товарлари бозори таъсирида шаклланади. шунинг учун ҳам ресурсларга бўлган талаб ҳосила талаб бўлиб, фирманинг ишлаб чиқариш ҳажмидан ва унинг харажатларига боғлиқ. ишчи кучига бўлган талабни алоҳида фирма учун қараймиз. бозор (тармоқ) талабини аниқлаш учун тармоққа қарашли фирмалар талаблари йиғиб чиқилади. қўшимча ёлланган битта ишчи кучидан олинадиган қўшимча даромад меҳнатнинг чекли даромадлилиги дейилади ва у орқали белгиланади. меҳнатнинг чекли даромадлилиги нинг иқтисодий маъноси шундан иборатки, яъни у қўшимча бир бирлик ишчи кучидан фойдаланиб қўшимча ишлаб чиқарилган маҳсулот ҳажмини , қўшимча бир бирлик ишлаб чиқарилган маҳсулотдан …

2 / 26

батлашган истеъмол бозоридаги фирманинг чизиғи (бу ерда фирма монопол ҳокимиятга эга эмас). ii чизиқ истеъмол бозорида монопол ҳокимиятга эга бўлган фирманинг чизиғи. монопол ҳокимиятга эга бўлган фирма кўпроқ маҳсулот сотиш учун товар нархини тушириши мумкин. натижада бўлади ва ишлаб чиқариш ҳажми ошиши билан камайиб боради. демак, ва чизиқлари пастга ётиқ бўлгани учун чизиғи пастга томон ётиқ бўлади. агар биз монопол ҳокимиятга эга бўлган фирманинг меҳнатни чекли даромадлилигини монопол бўлмаган фирманинг меҳнатни чекли даромадлилиги билан солиштирсак , бу ерда - монопол ҳокимиятга эга бўлган фирманинг меҳнатини чекли даромадлилиги; - монопол ҳокимиятга эга бўлмаган рақобатлашувчи фирманинг меҳнатини чекли даромадлилиги. бундан келиб чиқадики, ҳар қандай иш ҳақида истеъмол бозорида монопол ҳокимиятга эга бўлган фирма, монопол ҳокимиятга эга бўлмаган фирмага нисбатан камроқ ишчи ёллайди. меҳнатни чекли даромадлилиги дан ишчиларни ёллашда фойдаланиши мумкин. агар фирма ўз фойдасини максималлаштирадиган бўлса, у ишчиларни ёллашни меҳнатни чекли даромадлилиги иш ҳақига тенг бўлгунга қадар давом эттиради. , (3) бу …

3 / 26

меҳнат ресурслари таклиф чизиғи горизонтал, яъни у абсолют эластик. 2-расмда рақобатлашган меҳнат бозоридаги мувозанат нуқта е нуқта билан ифодаланади. мувозанат иш ҳақи бўлганда фойдани максималлаштирадиган меҳнат ресурслари миқдори га тенг бўлади. ишчи чекли унумдорлик назариясига кўра, меҳнатнинг тўлиқ маҳсулотини олади. шунинг учун фирманинг меҳнат учун чекли харажати иш ҳақига тенг. , бу ерда - фирманинг меҳнатга бўлган чекли харажати. рақобатлашган меҳнат бозорида ҳар бир ишчининг иш ҳақи га тенг бўлгани учун, фирманинг ишчиларга берадиган умумий иш ҳақи харажатлари тўртбурчак юзига тўғри келади (2-расм). иш ҳақининг ўзгариши ишчи кучига бўлган талабни ўзгартиради. агар иш ҳақи дан гача ошса (3-расм), ёлланадиган ишчилар сони дан гача қисқаради; агар иш ҳақи гача пасайса, ишдаги ишчилар сони гача ошади. меҳнат бозорида фирма фойдасини максималлаштирадиган шарт, яъни меҳнатни чекли даромадлилигининг иш ҳақи ставкасига тенглиги истеъмол бозоридаги шартга ўхшашдир. w w1 w0 w2 l l2 l0 l1 3-расм. ишчи кучига талаб билан иш ҳақи ўртасидаги боғлиқлик. (1) …

4 / 26

ги боғлиқлик агар у ишламаса, унинг максимал дам олиши бир суткага, яъни, 24 соатга тенг бўлади. ишчининг "даромад ва бўш вақти" бюджет чизиғини чизиғи орқали ифодалаш мумкин. маълумки, ишчи ҳар доим суткасига 24 соат ишлайвермайди. табиийки, ишчининг иш вақти чегараланган бўлади, у маълум вақт дам олиб, ўзининг ишлаш қобилиятини тиклаш керак бўлади. бундан ташқари, дам олиш уни маънавий ўсишини таъминлайди. демак, ишчи маълум вақт ишлаб, маълум миқдорда наф олса (даромад олса), у маълум вақт дам олганда ҳам қандайдир наф олади (маънавий ўсиш, завқланиш). демак, ишчини қанча вақт ишлаб, қанча вақт дам олиши кераклиги тўғрисидаги масалани қуйидагича қўйиш мумкин: ишчининг ишлаш вақти ва дам олиш вақтидан боғлиқ нафлик функциясини қуйидагича ёзамиз: , (5) бу ерда - нафлик функцияси; - дам олиш вақти; - иш вақти. демак, ишчи суткадаги 24 соатни иш вақтига ва дам олиш вақтига шундай тақсимлаши керакки, натижада у максимал наф олсин: . (6) қуйидаги шарт бажарилганда: . (7) …

5 / 26

ўтказсак, даромад ва ўрнини босиш самарасини аниқлашимиз мумкин. ўрнини босиш самараси бўш вақтни қисқариши ва иш вақтининг ортиши натижасида даромаднинг ўсиши билан ифодаланади, яъни, маълум миқдордаги бўш вақт иш вақти билан алмаштирилади. 7-расмда бу дан га силжишини ифодалайди, яъни, иш вақти дан гача ошади. лекин, даромаднинг ортиши билан бирга дам олишнинг - шахснинг маънавий ўсиши учун керак бўладиган бўш вақтнинг ҳам қиммати ошади. даромад самараси (бўш вақтнинг ортиши) тескари йўналишда бўлиб, у оралиқ билан ифодаланади . натижавий ўзгариш оралиққа тенг. иш ҳақининг бундай ўсишида ўрнини босиш самараси даромад самарасидан юқори бўлади. бундан шу келиб чиқадики, биринчидан, иш ҳақининг ўсиши, иш вақтини ортишига олиб келади; иккинчидан, индивидуал шахснинг меҳнат таклифи мусбат ётиқликка эга (8-расм). w, сўм/соат sl w2 w1 бир кундаги соатлар 24-t1 24-t2 8-расм. иш ҳақининг ўсиши натижасида иш вақтининг ўсиши. даромаднинг янада ошиб бориши барча шахсларни ҳам дам олиш вақтини қисқартириб, иш вақтини оширишга ундайвермайди. дам олиш вақтининг қисқариб …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat munoqotlari va mehnat resurslaridan foydalanish kursi"

16-мавзу. меҳнат бозори ва корхоналарда меҳнат ресурсларидан фойдаланиш 1. меҳнат муносабатлари ва меҳнат ресурсларидан фойдаланиш кўрсаткичлари. 2. иш хақи. 3. меҳнат бозори, меҳнат таклифи ва меҳнатга бўлган талаб. 4. рақобатлашган, монополистик ва монопсоник меҳнат бозорлари. 1. меҳнат муносабатлари ва меҳнат ресурсларидан фойдаланиш кўрсаткичлари. ишлаб чиқариш омиллари бозори деганда, меҳнат, хом ашё, капитал, ер ва бошқа ишлаб чиқариш ресурслари бозори тушунилади. ресурслар бозоридаги талаб ва таклиф истеъмол товарлари бозори таъсирида шаклланади. шунинг учун ҳам ресурсларга бўлган талаб ҳосила талаб бўлиб, фирманинг ишлаб чиқариш ҳажмидан ва унинг харажатларига боғлиқ. ишчи кучига бўлган талабни алоҳида фирма учун қараймиз. бозор (тармоқ) талабини аниқлаш учун тармоққа қарашли фирма...

This file contains 26 pages in DOCX format (545.3 KB). To download "mehnat munoqotlari va mehnat resurslaridan foydalanish kursi", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat munoqotlari va mehnat re… DOCX 26 pages Free download Telegram