suv resurslari va uni muhofazasi

DOCX 10 pages 1.4 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

8-mavzu: suv resursi va uni muhofazasi reja 1.suvning yer yuzidagi ahamiyati. 2.suv zaxiralari. 3.suvni ifloslanish yo’llari va manbalari. 4.suvning tozalash usullari tayanch so’zlar: suv resurslari, suv resurslarini ifloslanishi, tozalash-zararsizlantirish. suv yerdagi hayotning mazmuni hisoblanadi. barcha tirik orgnaizmlar uchun yirik ingridient hisoblanadi. ma’lumotlarga qaraganda, ko’pchilik organizmlarning tanasini 50 foizdan 95 foizigacha suvdan tarkib topgan. fotosintez, transpiratsiya va boshqa barcha hayotiy jarayonlar suv ishtirokida yuz beradi. suv suv havzalari, daryolar va ko’llardan foydalanilib, kishilar uy xo’jaligi, biznes, qishloq xo’jaligi va mahsulot ishlab chiqarishda foydalanishadi. biroq suvdpan foydalanish hozirgi paytda ortib ketmoqda. o’simlik va hayvonlarga suv yetishmasligiga ham insoniyat sabachi bo’lib qolmoqda. chunki, tejamkorlik bir maromda ketganicha yo’q. qishloq xo’jaligida o’g’itlarning qoldiqlarini suvga tashlanishi, yoki ko’llarda va hovuzlarda suv o’tlarining ko’payib ketishi salbiy oqibatlarga olib keladi. ko’l va hovuzlarda suv o’tlarining ko’payib ketishi suvda erigan kislorodni tanqisligini vujudga keltiradi va zooplanktonlarning hayotiga zomin bo’ladi. suvning ifloslanishi insoniyat faoliyati toza suv muhitiga zarar keltiradi.fermer …

2 / 10

qali yerga tushadi. amerika qo’shma shtatlari va boshqa ko’plab mamlakatlarda ifloslanishning oldini olish uchun ifloslangan suvlarni taqdim etishdan avval qayta ishlash qonunan talab qilinmoqda. ammo dunyoning ko’plab hududlarida ularni qayta ishlashning iloji yo’q. ifloslanishning yana bir sababi, bu insonlar dengizlar, ko’llar va okeanlarga chiqindilar va ishlatilgan materiallarni tashlashlari hamdir (2-chizma). yer usti suvlari ba’zi suv ifloslanishlari baliqlar va boshqa tirik organizmlarni zaharlamoqda va bu suvda suzadigan va shu suvni iste’mol qiladigan insonlarga ham zarar yetkazish mumkin. misol uchun ferma yerlaridagi kimyoviy pestitsid parchalari ariqlar va ko’llarga oqiziladi. bu kimyoviy moddalar baliqlar, toshbaqa va qurbaqalar uchun ozuqa vazifasini bajaradigan hashoratlarga zarar yetkazmoqda. ozuqani yetishmasligi esa suv ostida yashovchi hayvonlarning o’limiga olib kelmoqda. ba’zi ifloslanishlar xususan simob va boshqa metallarni ozuqa orqali baliqlar tanasiga o’tkazmoqda. zararlangan baliqlar va qisqichbaqalar bu metallarni insonlar, qushlar va boshqa hayvonlarga o’tkazishlari mumkin bo’ladi. bu zararlangan hududlarda insonlar ifloslangan suv yo’llaridan keltirilgan baliqlar va qisqichbaqalarni yemasliklari haqida …

3 / 10

ef:1]. [1: 1peter rillero, dinah zike ecology, 2005. (37, 78- bet). ] 1-chizma. suvning aylanishi. bug’lanish, kondentsatsiyalanish, yomg’ir hosil bo’lish. 2-chizma. suvning ifloslanishi. suv resursi suv eng qimmatli tabiiy resurs. u hayotni tashkil qiluvchi moddalar almashinuvi jarayonida muhim rol o’ynaydi. suv sanoat va qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishda, maishiy turmushda katta ahamiyatga ega. suv yer yuzasini shakllanishida ishtirok etadi, tabiatda aylanib turadi, shuningdek iqlimni, ob-havoni shakllanishiga katta ta’sir ko’rsatadi. suv dunyoning eng katta boyligi, ammo chuchuk suv zahiralari cheksiz emas. yer sharining ko’pgina rayonlarida, chuchuk suv tanqisligi dolzarb muammo hisoblanadi. suv resurslari; okeanlar, dengizlar, daryo va ko’llar, qutb va tog’likdagi muzliklar, yer osti suvlari, tuproq va havodagi namlikdan iborat. umumiy suvning miqdori 1,5 mlrd. km3. ni tashkil etadi. bu miqdordagi suvning 94,2%i sho’r suvlar hisoblanadi. chuchuk suv zahiralari 2-2,5% dan iborat. chuchuk suvlar asosan antarktida muzliklarida, grenlandiya, qutbdagi orollar va tog’larda joylashgan (1-2-3-4-ilovalar). dunyoning ko’pgina rayonlarida chuchuk suv tanqisligi kuzatiladi. hisob-kitoblarga …

4 / 10

plekslari orqali ochiq suv havzalari va er osti suvlarini ifloslanishi, sanoat ishlab chiqarish korxonalari suvni og’ir metall ionlari va turli xil zaharli moddalar bilan ifloslab oqova suvlarni hosil qilishidir. bunday suvlar tarkibida, sanoat korxonalaridan og’ir metallar, fenol, xlor, kaprolaktom, neft mahsulotlari, biologik va kimyoviy ifloslantiruvchi moddalar uchraydi. suv resurslarini ifloslantirishda temir yo’l, aviatsiya transport vositalari, shuningdek avtokorxonalarning ham hissalari bor. sanoat chiqindilari orasida neft va uning mahsulotlari, daryo va ko’llarning ifloslanishida eng havflilari hisoblanadi. atom elektrostantsiyalaridan chiqadigan radioaktiv chiqindilar daryo suvlarini ifloslantiradi. ular suvdagi plankton va baliqlar organizmida to’planib, ulardan boshqa organizmlarga o’tadi. maishiy chiqindilar aholining o’sishi, yangi shaharlarning barpo qilinishi tufayli oqova suvlarni ko’payishiga olib keladi. maishiy turmushdagi oqova suvlar daryo va ko’l suvlarini kasallik tug’diruvchi bakteriyalar va gelmintlar bilan ifloslanish manbai bo’lib qolgan, shu bilan birga suv havzalarini maishiy turmushda keng foydalanayotgan sintetik yuvuvchi vositalar ifloslantirmoqda. tozalash-zararsizlantirish. daryo va boshqa suv havzalarida suvni o’z-o’zidan tabiiy tozalanishi kuzatiladi. ammo …

5 / 10

ori bosim ostida tozalanadi. xlorlash ham yaxshi samara beradi. biologik metod ham oqova suvlarni tozalashda katta rol o’ynaydi. buning uchun bir necha turdagi biologik qurilmalar, ya’ni biofiltrlar, biologik hovuzlar va aerotenkalardan foydalaniladi. biofilьtrlar orqali oqova suvlar yirik donador material qatlami ustiga yupqa bakteriyalardan iborat qatlam orqali o’tkaziladi. biologik hovuzlarda esa suv havzalaridagi barcha organizmlar oqova suvlarni tozalashda ishtirok etadi. aerotenkalar temir betondan qurilgan katta rezervarlardir. u erda oqova suv bakteriyalar va mayda jonivorlardan tashkil topgan faol loyqalarda tozalanadi. o’zbekistonda halqaro meyyorga mos keladigan tabiiy muhit va suvni muhofaza qiladigan qonun va meyyoriy hujjatlar qabul qilingan. shulardan 1992 yil 9 dekabrda qabul qilingan «tabiatni muhofaza qilish» haqidagi qonunni aytib o’tish mumkin. tabiatni muhofaza qilish qo’mitasi 100 dan ortiq qonunlar loyihasini ishlab chiqishda ishtirok etgan. shulardan bittasi o’zbekiston respublikasida suvdan foydalanish va suv haqidagi qonunni aytish mumkin. hozirgi kunda o’zbekiston respublikasida ana shu qonun asosida ish olib boriladi. 1-ilova suvning tarqalishi okean …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suv resurslari va uni muhofazasi"

8-mavzu: suv resursi va uni muhofazasi reja 1.suvning yer yuzidagi ahamiyati. 2.suv zaxiralari. 3.suvni ifloslanish yo’llari va manbalari. 4.suvning tozalash usullari tayanch so’zlar: suv resurslari, suv resurslarini ifloslanishi, tozalash-zararsizlantirish. suv yerdagi hayotning mazmuni hisoblanadi. barcha tirik orgnaizmlar uchun yirik ingridient hisoblanadi. ma’lumotlarga qaraganda, ko’pchilik organizmlarning tanasini 50 foizdan 95 foizigacha suvdan tarkib topgan. fotosintez, transpiratsiya va boshqa barcha hayotiy jarayonlar suv ishtirokida yuz beradi. suv suv havzalari, daryolar va ko’llardan foydalanilib, kishilar uy xo’jaligi, biznes, qishloq xo’jaligi va mahsulot ishlab chiqarishda foydalanishadi. biroq suvdpan foydalanish hozirgi paytda ortib ketmoqda. o’simlik va hayvonlarga suv y...

This file contains 10 pages in DOCX format (1.4 MB). To download "suv resurslari va uni muhofazasi", click the Telegram button on the left.

Tags: suv resurslari va uni muhofazasi DOCX 10 pages Free download Telegram