o'rtasi iqtisodiy qarashlar

DOCX 4 pages 19.3 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.3 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

3- mavzu.o‘rta asr iqtisodiy qarashlari. reja: 1.a.forobiyning iqtisodiy fikrlari 2.ibn sinoning iqtisodiy qarashlari 3. margʻinoniyning «hidoya» asari o’rta osiyo yevropani osiyo bilan bog‘lovchi yirik moddiy- madaniy va savdo markaziga aylandi. bu jarayonlar bir-biridan minglab chaqirim uzoqlikdagi davlatlar, xalqlar o‘rtasidagi iqtisodiy munosabatlarni shakllantirdi. osiyoda va yevropadagi tovarlarga bo‘lgan talab va taklifni (bozoring asosiy unsurlarini) yaxshi bilmay turib uzoq va xatarli yo‘lga chiqish mumkinmidi, katta karvonlarni tog‘u toshlardan, qum cho‘llardan olib o‘tish osonmidi, buning uchun ma’lum qoidalarga, amallarga tayanib ish ko‘rish kerak bo‘ldi. yevropaga qancha va qaysi tovarlarni olib borish, u yerdan nima olib qaytish, karvon yo‘lidagi davlatlar, xalqlar talab-etiyojini yaxshi bilish talab etilgan. oqibatda turli bilim sohalari, matematika (al-jabr), geometriya (handasa), astronomiya (falakiyot) va boshqa ko‘pgina fanlar rivojlandi. bu davrda butun dunyoga tanilgan xorazmiy , farg‘oniy, ibn sino, ibn ro‘shd, yusuf xos hojib, nizomulmulk va boshqa ko‘plab mutafikkirlar yashab, ijod qilishdi. ularning asarlarida muhim iqtisodiy g‘oyalar ham o‘z aksini topgan. sharq …

2 / 4

a bir kitobda esa «bu kitobni qirq marta o ‘qidim, lekin yana o ‘qishim kerak», deb yozilgan. forobiy aristotel asarlarini o‘qib-o‘rganish bilan birga ularga sharhlar ham yozgan. buyuk alloma ibn sino aristotelning «metafizika» asarini forobiy yozgan sharhlar yordami bilangina to‘liq tushunganligi haqida yozgan.forobiy bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan moddiy ehtiyojlar to‘g‘risida ta’limot yaratdi. uning fikricha odamlarning ehtiyoji jamiyat shakllanishining asosiy sababidir. «tabiatan har bir odam shunday yaralganki, u yashashi va kamol topishi uchun ko‘p narsalarga ehtiyoj sezadi. ularni u bir o‘zi topa olmaydi va ularga erishish uchun kishilar jamoasiga muhtoj bo‘ladiki, uning har biri u ehtiyoj sezayotgan narsalardan biron-birini beradi. bunda har bir odam boshqalarga nisbatan xuddi shunday holatda bo'ladi». jamiyat shakllanishi uchun moddiy ehtiyojlar to‘g‘risida bunday tushuncha o‘sha davrdagi ilg‘or fikrlardan hisoblanadi. shu bilan birga moddiy boylik yaratishdagi mehnat va mehnat qurollarining ahamiyatini, har xil hunar turlarini uqtirib o'tgach, qullikka keskin qarshi chiqdi. forobiy platonga o'xshab ideal tuzum …

3 / 4

itib, mulkka egalik qilish, undan maqsadga muvofiq foydalanish, o‘ziga to‘q yashash to‘g‘risidagi ilg‘or fikrlarni ilgari suradi. u odamlarga, avlodlarga zarar keltirmaydigan mol-mulk orttirish foydali ish ekanligi, boshqalar uchun zarar keltiradigan boylik to‘plash, mol-mulk orttirish esa yomon odat ekanligini aytib o‘tadi. forobiy kishilarni mulkiy qonunlar asosida tarbiyalash masalasiga alohida e’tibor beradi. uningcha ma’rifatli, qonun asosida ish yuritadigan, huquqiy madaniyatli kishilar jamiyat taraqqiyotida muhim rol o‘ynaydilar va aksincha, “...shahar aholisi ma'rifatsiz, tajribasiz odamlar va bolalardan iborat bo‘lsa, u holda ular qonun o'rnatgan tartib va boshqaruv usulini qabul qilmaydilar”. ko‘rinib turibdiki, qonun-qoidalar asosida ish yuritishga alohida e’tibor qaratilgan. huquqiy tarbiya, madaniyat mulkni to‘g‘ri tasarmf etish, undan unumli foydalanish va mulkni ko‘paytirishga undaydi. forobiyning ta'kidlashicha “mulk orttirishda unchalik xavf yo‘q... mulkni ehtiyot qilib saqlab, o‘z ehtiyoji uchun ishlatsa, buyomon hisoblanmaydi’’. forobiyning mulkchilik to‘g‘risidagi iqtisodiy fikrlarining to‘g‘ri ekanligini hayotning o‘zi ko‘rsatib berdi. mamlakatimizda mulkdorlar sinfining shakllanib, ularning soni ko‘payib, iqtisodiyotni rivojlantirishda roli ortib borayotgan hozirgi …

4 / 4

shunday yozadi: “avvalo yer va joylarning ntiqdori, keyin ularning egalari va tutgan o ‘rinlari, so'ngra nihoyatda zarur narsalar bo ‘igan oziq-ovqatlar, ekiladigan yerlar, saroy va shaxsiy uylar miqdori hisobga oiinishi zarur”. forobiy platonning: “taqsimot juda qiyin ish, lekin juda zarur ishdir”, - degan fikrini alohida ko‘rsatib o‘tadi. biz bundan forobiy taqsimot muammosining qiyinligini, uni to‘g‘ri hal etish jamiyat hayotida muhim ahamiyatga ega ekanligini yaxshi tushunganligini ko‘ramiz. abu rayhon beruniy muhammad ibn ahmad - xi asming qomusiy olimi, beruniy juda yoshligidan ilm va fanga qiziqadi. u sevgan fanlar - astronomiya, matematika, geodeziya, geografiya va mineralogiya bo‘lgan. beruniyning matematikaga va fanning boshqa sohalariga qo'shgan hissasini yozib qoldirgan 100 dan ortiq asarlaridan ham ko‘rish mumkin. ulardan eng yiriklari “hindiston”, “qadimiy xalqlardan qolgan yodgorliklar”, “qonuni mas’udiy”, “geodeziya”, “mineralogiya” va “astronomiya”. qolganlarini quyidagicha taqsimlash mumkin: matematikaga doirlari -22 ta; astronomik asboblar haqida -10 ta; astrologiklari -21 ta; turli fanlar (fizika, mineralogiya, adabiyot, tarix va boshqalar) …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'rtasi iqtisodiy qarashlar"

3- mavzu.o‘rta asr iqtisodiy qarashlari. reja: 1.a.forobiyning iqtisodiy fikrlari 2.ibn sinoning iqtisodiy qarashlari 3. margʻinoniyning «hidoya» asari o’rta osiyo yevropani osiyo bilan bog‘lovchi yirik moddiy- madaniy va savdo markaziga aylandi. bu jarayonlar bir-biridan minglab chaqirim uzoqlikdagi davlatlar, xalqlar o‘rtasidagi iqtisodiy munosabatlarni shakllantirdi. osiyoda va yevropadagi tovarlarga bo‘lgan talab va taklifni (bozoring asosiy unsurlarini) yaxshi bilmay turib uzoq va xatarli yo‘lga chiqish mumkinmidi, katta karvonlarni tog‘u toshlardan, qum cho‘llardan olib o‘tish osonmidi, buning uchun ma’lum qoidalarga, amallarga tayanib ish ko‘rish kerak bo‘ldi. yevropaga qancha va qaysi tovarlarni olib borish, u yerdan nima olib qaytish, karvon yo‘lidagi davlatlar, xalqlar talab-etiy...

This file contains 4 pages in DOCX format (19.3 KB). To download "o'rtasi iqtisodiy qarashlar", click the Telegram button on the left.

Tags: o'rtasi iqtisodiy qarashlar DOCX 4 pages Free download Telegram