iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fanning tadqiqot usullari

DOCX 30 pages 63.3 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 63.3 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

3-mavzu. iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fanning tadqiqot usullari reja 1.iqtisodiy va ijtimoiy geografiyada ilmiy tadqiqotlarning prinsip va usullari 2.iqtisodiy va sotsial geografiyada ilmiy tadqiqotlarni tashkil etish 3.hududiy ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarni geografik o‘rganish. 4.aholi geografik tadqiqotlarning ob’ekti sifatida 5.geourbanistika (shaharni) geografik o‘rganish 6.agrogeografik tadqiqotlar 7.iqtisodiy va ijtimoiy geografiyada ilmiy tadqiqotlarning prinsip va usullari iqtisodiy geografik tadqiqotlarning ob’ekti rang-barangligi bilan ajralib turadi. bu esa tadqiqotchidan o‘rganilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy voqea-hodisalarning mazmun-mohiyati, o‘lchamlari, tadrijiy rivojlanishini tadqiq qilishda iqtisodiy geografik tadqiqotlarning metologtk asoslarini chuqur o‘rganishni taqozo qiladi. bularga eng avvalo ijtimoiy-iqtisodiy geografiyaning tamoyillari va tadqiqot usullari kiradi. geograf tadqiqotchi uchun real voqelikni anglash, tadqiq qilishning quyidagi yo‘llari mavjud: 1. jarayon va hodisalarni kuzatish va o‘lchash; 1. tadqiqot ob’ektini klassifikatsiyalsh; 1. ilmiy tilni yaratish; 1. yangi tamoyillar, qonuniyatlarni ochish, nazariyalarni yaratish; 1. qo‘yilgan muammoni xal qilish va olingan natijalarni amaliyotga qo‘llash yo‘llarini aniqlash. iqtisodiy-ijtimoiy geografik voqea-hodisa, jarayonlarni o‘rganishda tadqiqotchidan tadqiqot usullarini chuqur bilishi, amaliyotga qo‘llay bilishi talab qilinadi. …

2 / 30

diy-ijtimoiy geografiyada “jamiyat-ishlab chiqarish-tabiiy muhit” uchligi o‘zaroaloqadorligi yaqqol ko‘zga tashlanadi. bunday aloqalar eng avvalo aholi, xomashyo, yoqilg‘i, mahsulot, ma’lumotlarning o‘zaro almashinuvi orqali kechadi. ularni o‘rganish geograf tadqiqotchining asosiy vazifalaridan biridir. iqtisodiy geografik tadqiqotlarda avvalo xo‘jalik va aholining hududiy tashkil qilish va rivojlanishidagi hududiy tafovutlarni aniqlash va tushuntirish talab qilinadi. hududiy tahlil usuli iqtisodiy geografik tadqiqotlarda muhim o‘rin tutadi. uning uchun quyidagi ikki tamoyil xos: 1. hududiylik; 1. majmualilik. ushbu tamoyillar n.n.baranskiy va n.n.kolosovskiylar tomonidan asoslab berilgan.iqtisodiy geografik tadqiqotlarda hududiylik tamoyili yondoshuvininig mohichti voqea-hodisalarnin muayyan hudud (yirik rayon, viloyat) doirasida o‘rganish bilan belgilanadi. bunga n.n.baranskiy katta e’tibor qaratgan. jumladan, u “geografik fikrlash – bu avvalo hudud bilan bog‘liq bo‘lib, barcha fikr-mulohazalar kartaga tushirilsa, ikkinchidan geografik fikrlash majmualidir”. iqtisodiy geografik tadqiqotlarda hududiy yondashuv tarmoq yondoshuv bilan bog‘liqdir. tarmoq yondoshuvining ikki turi ajratiladi: 1. biror bir tarmoqni rayon yoki mamlakat miqyosida o‘rganish (tor tarmoq yondashuv); 1. bir necha rayonlar xo‘jaligining tarmoqlar tarkibini qiyosiy …

3 / 30

udlarning xo‘jalikda foydalanish darajasidagi o‘zgarishlarni. ushbu usul aosan adabiyotlarga, arxiv va fond materiallariga tayanib ish ko‘radi. geografik tadqiqotlarda geografik taqqoslash usulidan keng foydalaniladi. u orqali rayon, shahar va mamlakatlar xo‘jaligi, aholisi va boshqa ko‘rsatkichlari bo‘yicha o‘zaro taqqoslanadi va o‘ziga xos xususiyatlari aniqlanadi. taqqoslashning ikki shakli mavjud: 1. hududiy (makonda); 1. vaqt (zamonda). mazkur tadqiqot usuli yordamida: 1. tipologiya va; 1. klassifikatsiya masalalari hal qilinadi. ta’kidlash joizki, taqqoslashlar orqali ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarning kelajagini ko‘rish yoki prognoz qilish imkoniyati tug‘iladi. adabiyotlar bilan ishlash usuli. har bir tadqiqotchi mazkur usuldan foydalanadi. chunki, u mavzuga doir barcha adabiyotlarni chuqur o‘rganishi lozim va boshqa tadqiqotchilarning tajribasidan foydalanishi va ularni takrorlamagan xolda yangiliklar kiritish zarur. geografik tadqiqotlarda kartografik usulning ahamiyati katta. uning o‘ziga xos xususiyati kartani bir vaqining o‘zida ham tadqiqot vositasi, ham tadqiqotning natijasi bo‘lishi bilan bog‘liqdir. n.n.baranskiyning ta’kidlashicha, “barcha geografik tadqiqotlar karta bilan boshlanib, karta bilan tugaydi, karta geografiyaning ikkinchi tilidir”. geografik kartalar o‘rganilayotgan voqea-hodisaning …

4 / 30

a so‘rovi usulidan quyidagi ikki xolada foydalaniladi: 1. tadqiqot doirasida ma’lumotlar etishmagan xolatda; 1. o‘rganilayotgan voqea-hodisa bo‘yicha muayyan aholi guruhi fikrini bilish va tadqiqot natijalarini mustahkamlash talab etilsa. anketa so‘rovi usulini amalga oshirishning quyidagi ikki usuli mavjud: 1. suhbat; 1. anketa savollariga javob berish. suhbat intervyu shaklida amalga oshiriladi. bunda intervyu oluvchi o‘rganilayotgan muammo yuzasidan muayyan maqsadga yo‘naltirilgan savollar brish orqali javoblarga ega bo‘ladi. anketa so‘rovi – avvaldan tuzilgan maxsus anketa savollariga javob olishdir. bunda javob beruvchi (respondent) anketa savollariga mustaqil javob beradi. anketa savollari qisqa, lo‘nda, maqsadli va tushunarli qilib tuzilishi lozim. anketa savollariga javob variantlari ham beriladi. bu esa ularni qayta ishlashni engillashtiradi. yuqoridagilar bilan birga, geografik tadqiqotlarda vizual kuzatish usulidan ham foydalaniladi. bunda tadqiqotchi o‘rganilayotgan ob’ektni bevosita kuzatish, uning shakli, xolati, rivojlanishi parametrlari, tutgan o‘rni aniqlanadi. iqtisodiy geografik tadqiqotlarda o‘rganilayotgan jarayonlarning nafaqat hozirgi xolati, balki kelajak ahvoli haqida avvaldan bilish ham muayyan amaliy ahamiyat kasb etadi. bunda …

5 / 30

muhim ahamiyatga ega. chunki, aynan ushbu bosqichda tadqiqotchi tomonidan tadqiqot ob’ektiga tegishli barcha statistik, kartografik, joriy va fond materiallari to‘planadi. zamonaviy iqtisodiy geografik tadqiqotlarni tashkil qilish uch bosqichda amalga oshiriladi. bular: 1.tayyorlov bosqichi. 2.dala bosqichi. 3.yakunlov bosqichi. tayyorlov bosqichi. iqtisodiy geografik tadqiqotlarning tayyorlov bosqichi o‘zining dolzarbligi bilan ajralib turadi. chunki, mazkur bosqichda asosiy tashkiliy masalalar xal etilishi mo‘ljallangan. ularning qanchalik aniq, to‘g‘ri, tushunarli va mqsadga muvofiq bajarilishi tadqiqotning umumiy muvaffaqiyatini ta’minlashda katta ahamiyatga ega. tadqiqotlarning tayyorlov bosqichida bajariladigan tashkiliy masalalar quyidagioarni o‘z ichiga qamrab oladi: 1. tadqiqotning asosiy ilmiy g‘oyasi aniqlanadi; 1. tadqiqotning aniq mavzusi shakllantiriladi; 1. tadqiqotning ob’ekt va predmeti aniqlanadi; 1. tadqiqotning maqsad va vazifalari aniqlanadi; 1. tadqiqotning rejasi ishlab chiqiladi; 1. tadqiqot mavzusining o‘rganilganlik darajasi aniqlanadi; 1. ilmiy tadqiqotning dasturi tuziladi; 1. dala bosqichiga o‘tish uchun tayyorgarlik ko‘rladi. ilmiy tadqiqotning g‘oyasini aniqlash dolzarb masalalardan biridir. bu jarayon tadqiqotchi tomonidan ijodiy tarzda, xamda ilmiy rahbarning uslubiy yordamida amalga …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fanning tadqiqot usullari"

3-mavzu. iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fanning tadqiqot usullari reja 1.iqtisodiy va ijtimoiy geografiyada ilmiy tadqiqotlarning prinsip va usullari 2.iqtisodiy va sotsial geografiyada ilmiy tadqiqotlarni tashkil etish 3.hududiy ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarni geografik o‘rganish. 4.aholi geografik tadqiqotlarning ob’ekti sifatida 5.geourbanistika (shaharni) geografik o‘rganish 6.agrogeografik tadqiqotlar 7.iqtisodiy va ijtimoiy geografiyada ilmiy tadqiqotlarning prinsip va usullari iqtisodiy geografik tadqiqotlarning ob’ekti rang-barangligi bilan ajralib turadi. bu esa tadqiqotchidan o‘rganilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy voqea-hodisalarning mazmun-mohiyati, o‘lchamlari, tadrijiy rivojlanishini tadqiq qilishda iqtisodiy geografik tadqiqotlarning metologtk asoslarini chuqur o‘rganishni taqozo...

This file contains 30 pages in DOCX format (63.3 KB). To download "iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fanning tadqiqot usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy va ijtimoiy geografiy… DOCX 30 pages Free download Telegram