iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fanining tadqiqot obyekti va predmeti

DOCX 625,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1670932328.docx iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fanining tadqiqot obyekti va predmeti referat iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fanining tadqiqot obyekti va predmeti reja: 1. iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning fanlar tizimida tutgan o’rni. 2. iqtisodiy va ijtimoiy geografiya‖ fanining obyekti va predmeti. 3. iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning ta’rifi va vazifalari. 4. iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning ichki tuzilishi. 5. iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning boshqa fanlar bilan o’zaro aloqasi. ma’lumki, ―geografiya‖ fanining tarmoqlaridan biri – iqtisodiy va ijtimoiy geografiya (sinonimi: ijtimoiy yoki iqtisodiy va sotsial geografiya) iqtisodiyot, sotsiologiya, tarix, siyosatshunoslik fanlari kabi ijtimoiy fanlar qatoriga kiradi. o’z navbatida, geografiyaning alohida yo’nalishlari orasida texnikaviy (masalan, kartografiya) fanlar ham mavjud. shu bois, geografiya tabiiy fanlar turkumidan o’rin egallasa-da, uning tarkibida ijtimoiy va texnikaviy yo’nalishdagi fanlarni ham uchratish mumkin[footnoteref:1]. [1: peter haggett. geographie: eine globale synthese. verlag eugen ulmer, stuttgart. –2004. ] peter haggett o’zining ―geographie: eine globale synthese‖ kitobida geografiya fanining to’rt asosiy tarmog’ini ajratadi: 1. geografiya …

hududiy tadqiqot usullarining birlashuvidan vujudga kelgan yagona fan‖, deb hisoblaydi. britaniyalik olim r.d.jonstonning (1997) fikri ushbu qarashlardan birmuncha boshqacharoq. jumladan, olim: ―ijtimoiy geografiya tabiiy geografik fanlarga nisbatan boshqa ijtimoiy fanlar bilan ko’proq uzviy aloqadordir, ya’ni tabiiy va ijtimoiy (iqtisodiy va ijtimoiy geografiya) geografiya – bu ikki boshqa-boshqa fanlardir‖, – deya ta’rif beradi. shu o’rinda yana shunday savol tug’ilishi tabiiy: geografiya tabiiy fanlar qatoriga kiradimi yoki uni ijtimoiy fanlar tarkibiga kiritish o’rinlimi? bu borada ko’pchilik olimlar hamfikr bo’lib, tabiiy geografiya tabiiy fanlar, ya’ni biologiya, geologiya singari tabiatni o’rganuvchi fanlardan biri bo’lsa, iqtisodiy va ijtimoiy geografiya ijtimoiy fanlar qatoriga kiradi boshqa ijtimoiy fanlardan farqli o’laroq geografik fanlar xuddi tarix singari jamiyatning barcha jabhalarini o’rgansa-da, biroq uning tadqiqot obyekti juda keng bo’lib, u tabiat va jamiyatni o’zaro bog’laydi. shu o’rinda aytish joizki, iqtisodiy va ijtimoiy geografiya jahonning turli mamlakat va mintaqalarida turlicha nom bilan ataladi. chunonchi: · ingliz tilida so’zlashuvchi davlatlarda ―human geography‖, …

ografik fanlarni quyidagi to’rt blokka ajratgan. bular: · tabiiy fanlar: tabiiy geografiya (landshaftshunoslik, poliogeografiya); · ijtimoiy fanlar: sotsial-iqtisodiy geografiya, aholi geografiyasi, siyosiy geografiya, tarmoqlar geografiyasi (sanoat geografiyasi, qishloq xo’jaligi geografiyasi, transport geografiyasi va boshqalar); · tabiiy-sotsial fanlar: majmuaviy geografiya (tibbiyot geografiyasi, sotsial ekologiya, geoekologiya, rekreatsiya geografiyasi); tarixiy geografiya, toponimika, metageografiya, kartografiya singari muhim sohalar. r.d.jonston iqtisodiy va ijtimoiy geografiya tarkibida iqtisodiy, sotsial (tor ma’noda, ijtimoiy jarayonlar va aholini geografik o’rganish), siyosiy, madaniy, tarixiy va regional sotsiogeografiya kabilarni ajratib ko’rsatgan (r.d.jonston, 1989). iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning tadqiqot obyekti va predmeti haqida turli xil fikrlar mavjud. ilmiy adabiyotlarda geografiyaning ijtimoiy tarmog’i obyektini quyidagicha aniqlashtirish holatlari uchraydi: -inson hayoti va faoliyatiga tegishli hududiy mutanosiblik (bu yerda tabiiy hududiy mutanosiblik ham mavjudligini unutmaslik kerak); -hududiy majmualar, bu ham, albatta, inson bilan bog’liq ravishda; -hududiy (territorial, geografik), ijtimoiy (iqtisodiy, sotsial, siyosiy va boshqa) tizimlar; -iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning umumiy tadqiqot obyekti; -atrof-muhitning inson tomonidan o’zgartirilgan …

fon bertalanfi fikriga ko’ra: ―tizim bu doimo o’zaro munosabatda bo’lib turadigan elementlar majmuasidan iborat‖. y.g.saushkin ―iqtisodiy geografiya – hududiy ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarning shakllanishi, faoliyati va rivojlanish jarayonlari hamda ushbu tizimlarni boshqarish haqidagi fan‖, deb ta’kidlagan. a.i.chistobayev, m.d.sharigin, v.v.voronin va boshqalar ―iqtisodiy va ijtimoiy geografiya hududiy ijtimoiy tizimlarni o’rganadi‖, degan fikrni ilgari surishgan. a.s.soliyevning fikriga ko’ra, har qanday fan alohida fan sifatida faoliyat olib borishi uchun, avvalo, u o’z tadqiqot obyektiga, o’zining predmetiga ega bo’lishi kerak. bu yerda obyekt serqirra borliq, hodisa yoki voqealar bo’lib, u birgina fan uchun emas, balki ko’p fanlar birikmasi uchun xizmat qiladi. masalan: aholi, ayni paytda, iqtisodchilar, demograflar, etnograflar, sotsial geograflar va boshqa fan vakillarini qiziqtiradi. ammo har qaysi fan namoyandasi aholini o’z tomonidan o’rganadi. jumladan, iqtisodchilar uchun aholi – bu asosiy ishlab chiqaruvchi kuch, mehnat qiluvchi subyekt sifatida ko’riladi; etnograflar uchun aholini qiziqtiruvchi tomoni uning milliy urf-odati, kiyinishi, an’analaridir. demograf esa, aholini biosotsial kategoriya sifatida o’rgana-di, …

rafiya predmetining asosini ishlab chiqarish kuchlarining turli darajadagi tarmoq, tarmoqlararo va hududiy shakllanishi, rivojlanishi va boshqarilishini takomillashtirishdan iborat jarayonlar tashkil qiladi. bu jarayonlar nihoyatda murakkab ijtimoiy-iqtisodiy tizimlar va muammolarni o’z ichiga oladi. ular tabiiy muhit va tabiiy resurslar majmuasi, aholining demografik xususiyatlari va joylashish tizimlari – kichik qishloq (ovul)dan to urbanizatsiyaning eng rivojlangan shakllari (megalopolis)ga qadar, mehnat resurslari, bandlik va ishsizlik, migratsiya jarayonlari, moddiy ishlab chiqarishning yetakchi sohasi sanoat va uning tabaqalashgan tog’-kon, yoqilg’i-energetika, metallurgiya (qora va rangli), mashinasozlik, kimyo, o’rmon-sellyuloza, yengil, oziq-ovqat sanoati tarmoqlari, qishloq xo’jaligi ishlab chiqarish majmuasi (dehqonchilik va chorvachilik), transport tizimi va uning mamlakat, mintaqaviy, xalqaro mehnat taqsimotidagi integratsion aloqalarning rivojlanishidagi roli, infratuzilmalar majmuasi (ishlab chiqarish va noishlab chiqarish), xalqaro iqtisodiy munosabatlar, xalqaro iqtisodiy integratsiya hamda jahon xo’jaligi tarmoqlarini (mahalliy, mintaqaviy, xalqaro) hududiy tashkil qilish va fan-texnika taraqqiyoti bilan bog’liq rivojlantirish, takomillashtirish, mintaqaviy va umumbashariy muammolardan iborat. ―iqtisodiy va ijtimoiy geografiya‖ fanining asosiy vazifalari mamlakatimizda amalga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fanining tadqiqot obyekti va predmeti"

1670932328.docx iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fanining tadqiqot obyekti va predmeti referat iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fanining tadqiqot obyekti va predmeti reja: 1. iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning fanlar tizimida tutgan o’rni. 2. iqtisodiy va ijtimoiy geografiya‖ fanining obyekti va predmeti. 3. iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning ta’rifi va vazifalari. 4. iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning ichki tuzilishi. 5. iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning boshqa fanlar bilan o’zaro aloqasi. ma’lumki, ―geografiya‖ fanining tarmoqlaridan biri – iqtisodiy va ijtimoiy geografiya (sinonimi: ijtimoiy yoki iqtisodiy va sotsial geografiya) iqtisodiyot, sotsiologiya, tarix, siyosatshunoslik fanlari kabi ijtimoiy fanlar qatoriga kiradi. o’z navbatida, geografiyaning alohida yo’nalishlari or...

Формат DOCX, 625,6 КБ. Чтобы скачать "iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fanining tadqiqot obyekti va predmeti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: iqtisodiy va ijtimoiy geografiy… DOCX Бесплатная загрузка Telegram