iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning fanining tadqiqot usullari

DOCX 22.7 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1670932415.docx iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning fanining tadqiqot usullari referat iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning fanining tadqiqot usullari reja: 1. hudud geografik tadqiqot obyekti sifatida. 2. kartografiya usuli va geografik taqqoslash usuli. 3. tarixiylik usuli. 4. iqtisodiy rayonlashtirish usuli. 5. statistik tahlil usuli. 6. tizim-tarkib usuli. 7. sotsiologik so’rov va boshqa usullar. iqtisodiy jihatdan rivojlangan mamlakatlarda xx asrning 50-yillaridan iqtisodiyotda mikro va makro tahlil bilan bir qatorda, alohida ijtimoiy-iqtisodiy, tabiiy-tarixiy tizim sifatida mamlakat hududlarini (mintaqalarini) o’rganish boshlandi. natijada, iqtisodiy fanlar tizimida mustaqil ―mintaqaviy iqtisodiyot va boshqaruv‖ fani shakllandi va bugungi kunda ham izchil rivojlanib bormoqda. har bir fanda shu fanning tub mohiyatini ochib beruvchi tushuncha bo’ladi. jumladan, biologiyada – hujayra, matematikada – son, fizikada – materiya va energiya, iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fanida esa bunday tushuncha – hudud va mintaqadir. hudud(territoriya) – yer sharining ma’lum bir qismi bo’lib, o’zining geografik o’rni hamda tabiiy belgilariga ko’ra boshqa hududlardan ajralib turadi. ―hudud‖ tushunchasini ―akvatoriya‖ …

sodiyotda – makroiqtisodiy va mikroiqtisodiy tahlil yondashuvlarida keng qo’llanilmoqda. dunyo xo’jaligi va umumbashariy muammolar yondashuvi dunyo xo’jaligining tarixiy-iqtisodiy rivojlanishi jarayonida o’zining umumiy ijtimoiyiqtisodiy, ilmiy-madaniy salohiyatiga ega mamlakatlar rivojlanishiga jiddiy ta’sir etuvchi, xalqaro siyosat, harbiy-siyosiy mojarolar, yoqilg’i-energetika, oziq-ovqat, demografik, ekologik va boshqa umum-bashariy muammolar yechimlarini ishlab chiqishga intiluvchi iqtisodiy-siyosiy birlashmalar va ittifoqlar mavjudligiga asoslanadi. jumladan, xx asrning oxirida yevropada jiddiy milliy tizimlarni umumlashtirgan (moliya-kredit, yagona pul va b.) transmilliy mintaqa – yevropa ittifoqining yuzaga kelishi, mdh, shimoliy amerika erkin savdo assotsiatsiyasi va boshqa integratsiyalarning shakllanishi jarayoni davom etayotganligi e’tiborga molik. geosiyosiy yondashuv – hududiy jihatdan yaqin va chegaradosh mamlakatlarning iqtisodiy integratsiya asosida umumiy bozor (bojxona, valyuta ittifoqlari va boshq.) tuzish uchun intilishi bilan xarakterlanadi (osiyo-tinch okeani iqtisodiy hamkorligi, mdh doirasida yevrosiyo iqtisodiy hamkorligi va boshqalar). hududiy takror ishlab chiqarish yondashuvi – mustaqil davlatlarning hududiy umumiyligini ifodalaydi. mintaqaning hududiy ishlab chiqarishi ikki xil talqin qilinadi. birinchi talqin sof iqtisodiy-geografik yondashuv bo’lib, buning …

sharoit va resurslar, mamalakatlarning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti, ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanganlik darajasi, aholi hayotining sifat ko’rsatkichlari (turmush darajasi, aholi daromadlari, intellektual salohiyat), ijtimoiy taraqqiyot va gumanitar rivojlanganlik umumbashariy muammolarni o’z tarkibiga olgan yaxlit hududga xos yondashuvlarni ifoda etadi. yirik suveren davlat milliy-ma’muriy tuzilmalari (umumiy tabiiy, ijtimoiyiqtisodiy, diniy-etnik va boshqa yaxlitlik xos hududlar), ya’ni avtonom respublika, viloyat va okrug, shuningdek, alohida olingan joy, shahar, tumanlarga ham ―mintaqa‖ tushunchasini qo’llash va mikrotahlilni amalga oshirish mumkin. bugungi g’oyat murakkab va ko’p qutbli dunyo xo’jaligining rivojlanishida ―qutbli mintaqa‖ tushunchasi nafaqat yaxlit tabiiy-geografik hududlarga, balki ijtimoiy-iqtisodiy hamjamiyatlarga nisbatan ham qo’llanilmoqda. chunki turli bosqichdagi mintaqalar, o’z navbatida, mintaqalar tizimining quyi bosqichi yoki elementi hisoblanadi. demak, keng ko’lamda mintaqa deganda, umumiy tabiiy-geografik, tarixiy, milliy-madaniy birlik va diniy-etnik yaqinlik, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish (xo’jalik ixtisoslashuvi va iqtisodiy rivojlanish, demografik vaziyat, aholi turmush darajasi va b.) darajasi, turli bosqichda takomillashmagan boshqaruv tizimi hamda ijtimoiy-iqtisodiy va ekologik muammolarni yechishdagi ma’muriy-hududiy organlar faoliyatining mushtarakligini …

adabiyotlarda va amaliyotda dunyodagi mamlakatlarni turli tamoyillar asosidagi tipologik belgilarga bo’lib o’rganish nafaqat ilmiy, balki muhim amaliy yo’nalishga ham ega bo’lib, mavjud mamlakatlar joylashgan yirik mintaqalarning uzoq muddatli rivojlanish strategiyasini ishlab chiqish, murakkab tabiiy-geografik va ijtimoiy-iqtisodiy, harbiy-siyosiy va ekologik muammolar yechimlarini aniqlash imkonini beradi. hozirgi davrda, ―iqtisodiy va ijtimoiy geografiya‖ fanining asosiy obyekti, hududiy ishlab chiqarish va ijtimoiy tizimlar bo’lib, ularning hududiy joylashishi, shakllanishi, rivojlanish qonuniyatlari va xususiyatlari fanning predmetini tashkil etadi. tabiat va jamiyat o’rtasidagi aloqadorlik va ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarni hududiy tadqiq qilish g’oyat murakkab jarayon hisoblanadi. ushbu masalalarni o’rganishda iqtisodiy va ijtimoiy geografiya, asosan, quyidagi usullarga tayanadi: · kartografiya usuli; · geografik taqqoslash usuli; · tarixiy usul; · rayonlashtirish usuli; · statistik tahlil usuli; · iqtisodiy-matematik modellashtirish usuli; · tizim-tarkib usuli; · sotsiologik so’rov usuli;  aerokosmik tadqiqotlar usuli;  klaster va boshqalar. kartografikusul orqali o’rganilayotgan hodisa va voqeliklar umumlashtirilib, kartaga tushiriladi. bu esa geografiya fanining o’ziga xos mezoni …

ko’lami jihatidan bir-biriga ma’lum darajada teng bo’lishi shart. masalan, toshkent bilan chust shahrini yoki ukraina respublikasining xo’jaligi bilan farg’ona vodiysi xo’jaligini taqqoslash ilmiy nuqtai nazardan natija bermaydi. ikkinchidan, taqqoslashda sinxron prinsipdan yoki ayni paytda, ikkala taqqoslanayotgan obyekt ko’rilsa, bu usul unumli va sermazmun bo’ladi. iqtisodiy va ijtimoiy geografiya fani tadqiqotlarida tarixiy usul keng qo’llaniladi. mazkur usul ayni vaqtda barcha ijtimoiy-gumanitar fanlar tizimida va tabiiy fanlar tizimida ham muhim tadqiqot usuli hisoblanadi. ―iqtisodiy va ijtimoiy geografiya‖ fanida tarixiy usul orqali ishlab chiqarish kuchlarining turli tarixiy bosqichlarda rivojlanishi, iqtisodiy aloqalar, xalqaro mehnat taqsimotining rivojlanishi va shakllanishi, xo’jalik va aholining hududlar bo’yicha joylashishi, tabiiy resurslarning o’zlashtirilishi, hududlarning aholi tomonidan o’zlashtirilish holati, iqtisodiyot tarmoqlarining rivojlanishi va joylashish xususiyatlari o’rganiladi. shuningdek, tarixiy usuldan ishlab chiqarish kuchlarining yaqin va olis istiqboldagi rivojlanish yo’nalishlarini belgilashda ham foydalaniladi. iqtisodiy rayonlashtirish usuli orqali mamlakatlarning tabiiy, ijtimoiyiqtisodiy mintaqalarining mamlakat ichki mehnat taqsimotidagi o’rni, ixtisoslashuv holati o’rganiladi, shuningdek, bu usul mintaqalar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning fanining tadqiqot usullari"

1670932415.docx iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning fanining tadqiqot usullari referat iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning fanining tadqiqot usullari reja: 1. hudud geografik tadqiqot obyekti sifatida. 2. kartografiya usuli va geografik taqqoslash usuli. 3. tarixiylik usuli. 4. iqtisodiy rayonlashtirish usuli. 5. statistik tahlil usuli. 6. tizim-tarkib usuli. 7. sotsiologik so’rov va boshqa usullar. iqtisodiy jihatdan rivojlangan mamlakatlarda xx asrning 50-yillaridan iqtisodiyotda mikro va makro tahlil bilan bir qatorda, alohida ijtimoiy-iqtisodiy, tabiiy-tarixiy tizim sifatida mamlakat hududlarini (mintaqalarini) o’rganish boshlandi. natijada, iqtisodiy fanlar tizimida mustaqil ―mintaqaviy iqtisodiyot va boshqaruv‖ fani shakllandi va bugungi kunda ham izchil rivojlanib bormoqda. har bi...

DOCX format, 22.7 KB. To download "iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning fanining tadqiqot usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy va ijtimoiy geografiy… DOCX Free download Telegram