etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati

DOCX 32 pages 65.0 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 65.0 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

“etika” fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati. nikoh va oilaning axloqiy asoslari, uning yoshlar tarbiyasidagi o‘rni. estetikaning predmeti, maqsadi va vazifalari. estetikaning zamonaviy muammolari. reja: 1. “etika” fanining predmeti, mohiyati va tuzilmasi. gedonizm va evdemonizm ta’limotining axloqiy ahamiyati. 2. etikaning kategoriyalari, tamoyillari, me’yorlarining shaxs va jamiyat munosabatlarida namoyon bo‘lishi. ixtiyor erkinligi va axloqiy tanlov. 3. nikoh - eng qadimgi axloqiy munosabat shakli. oilaning psixologik, ijtimoiy-ma’naviy muhitining farzand tarbiyasiga ta’siri. 4. “estetika” fanining ob’ekti va falsafiy mohiyati. estetika kategoriyalarining an’anaviy va zamonaviy tasnifi. 5. estetik tarbiyaning turlari va yo‘nalishlari. “ommaviy madaniyat”ning yoshlar estetik didiga ta’siri. darsning maqsadi: “etika”ning fan sifatida shakllanishi, uning asosiy kategoriyalari, nikohning mohiyati va yoshlar tarbiyasida oilaning axloqiy qadriyat ekanligi haqida yaxlit qarashlarni shakllantirish. tayanch tushunchalar: etika, odob, xulq, axloq, noosfera, etosfera, ezgulik, yovuzlik, fazilat, illat, ruh, ixtiyor erkinligi, iztirob, adolat, donishmandlik, lazzat, maqsad, vosita, qalb, manfaat, yovuzlik, burch, axloqiylik, muhabbat, baxt, vijdon, hayo, uyat, insof, vatan, vatanparvarlik, …

2 / 32

uruhga esa – san’at, hunurmandchilik va amaliy fanlarni kiritadi. shunday qilib, qadimgi yunonlar axloq haqidagi ta’limotni fan darajasiga ko‘targanlar va “etika” (taethika) deb ataganlar. hozirgi kunda bu fanni ilmiy va zamonaviy talablar nuqtai nazaridan «axloqshunoslik» deb atash maqsadga muvofiqdir. «axloqshunoslik» axloqning kelib chiqishi va mohiyatini, kishining jamiyatdagi axloqiy munosabatlarini o‘rganadi. «axloq» so‘zi arabchadan olingan bo‘lib, «hulq» so‘zining ko‘plik shaklidir. «axloq» iborasi ikki xil ma’noga ega: umumiy tushuncha sifatida fanning tadqiqot ob’ektini anglatsa, muayyan tushuncha sifatida inson fe’1-atvori va xatti-harakatining eng qamrovli qismini bildiradi. axloqni umumiy tushuncha sifatida olib, uni doira shaklida aks ettiradigan bo‘lsak, doiraning eng kichik qismini odob, undan kattaroq qismini xulq, eng qamrovli qismini axloq egallaydi. axloqshunoslik faninig turli ijtimoiy omillari mavjud bo‘lib, ularga guyidagilar kiradi: tarbiyaviy, axloqiy va xulqiy. axloqshunoslik fanining rivojlanishida odob, xulq, axloq so‘zlari o‘z o‘rniga egadir. ular quyidagi ta’riflarda ifodalanadi. odob - inson haqida yoqimli taassurot uyg‘otadigan, lekin jamoa, jamiyat va insoniyat hayotida u …

3 / 32

an uzviylikda va nisbiylikda o‘rganadi. axloqshunoslik qadimda fizika va metafizika bilan birgalikda falsafaning uzviy (uchinchi) qismi hisoblanar edi. keyinchalik (arastudan so‘ng) alohida falsafly yo‘nalishdagi fan maqomini oldi. bu fikrni quyidagicha kengaytiribroq talqin etish mumkin. ma'lumki, falsafaning fanlar podshosi sifatidagi vazifasi barcha tabiiy va ijtimoiy ilmlar erishgan yutuqlardan umumiy xulosalar chiqarib, insoniyatni haqiqatga olib borishdir. shundan kelib chiqqan holda, falsafaning tadqiqot ob'ektini tafakkur deb belgilash maqsadga muvofiq. axloqshunoslik axloqiy tafakkur taraqqiyotini tadqiq etadi va amaliyotda insonni ezgulik orqali haqiqatga olib borishga xizmat qiladi. shu bois uni axloq falsafasi yoxud ezgulik falsafsi deb atash mumkin. hozir u falsafly fan sifatida uch yo‘nalishda ish olib boradi, ya'ni axloqiy tafakkur taraqqiyotini tadqiq etar ekan, u axloqni: 1) bayon qiladi; 2) tushuntiradi; 3) o‘rgatadi. shunga ko‘ra, u tajribaviy-bayoniy, falsafiy-nazariy va rasmona-me'yoriy tabiatga ega. qadimgilar uni amaliy falsafa deb ataganlar. zero sof nazariy axloqshunosliknmg bo‘lishi mumkin emas. u insoniyat o‘z tajribasi orqali erishgan donishmandlik namunalarini hikmatlar, …

4 / 32

i ham undagi nazariya bilan amaliyotning omuxtaligidadir. keyingi paytlarda axloqshunoslikning ekologiya bilan aloqasi tobora mustahkamlanib bormoqda. tarixan axloqshunoslik ko‘proq insonning o‘zi, o‘zgalar va jamiyat oldidagi majburiyatlarini tahlil etish bilan shug‘ullangan, uning tabiatga bo‘lgan munosabati diqqat markazidan chetda qolib kelgan. lekin, keyingi davrlarda, ayniqsa, xx asrda tabiatga nisbatan tor manfaatparastlik doirasidagi yondoshuvlar oqibatida paydo bo‘lgan ekologik buhron manzarani o‘zgartirdi. endilikda global ekologik muammolar ko‘proq odamlarning ijtimoiy-axloqiy nuqtai-nazarlariga bog‘liq ekani ma'lum bo‘lib qoldi. shunday qilib, hozirgi kundagi ekologik muammolarni hal etish axloqshunoslikka borib taqalmoqda. xx asrda ekologik axloqshunoslik degan maxsus soha ham yuzaga keldi. lekin, bu - axloqshunoslik ekologiyani to‘liq o‘z ichiga oladi, degan so‘z emas. chunki bunda axloqiy baholash va boshqarish ob'ekti sifatida tabiatning o‘zi emas, balki odamning tabiatga bo‘lgan munosabati maydonga chiqadi. gedonizm va evdemonizm tushunchalarining axloqiy mohiyati gedonizm (grech. hendone - lazzatlanish) - qadimgi davr falsafiy tushunchalaridan biri sifatida ko‘ngilocharlik, huzurlanish ma’nolarini beradi. qadimgi davr axloqshunosligida gedonizm (huzurbaxshlik ta’limoti) …

5 / 32

xsh etsa shu yaxshilikdir degan xulosaga keladi. bunday xulosa o‘sha davrning aksariyat olimlarining bu yondoshuv ketidan ergashishiga va gedonchilar yo‘nalishini paydo qilishiga asos bo‘lib xizmat qildi. shu tariqa ijtimoiy tartiblar erkinlik va o‘zini to‘liq namoyon qilishni cheklaydigan shartlar sifatida qarala boshlandi. yillar osha bu qadimgi tushuncha global ahamiyatga molik axloqiy masala sirasiga kira boshladi. dunyo miqyosida hozirgi kunda huzurbaxshlik ta’limotining ta’siri kun sayin kuchayib bormoqda. yashashga bo‘lgan intilish ashyoviylik, moddiylik bilan yo‘g‘rilib, insonlarni yelkasiga yanada og‘irroq bo‘lgan yuklarni ortmoqda. natijada zamonaviylik «hayotdan to‘liq zavq olish» shiori ostida uni yanada yorqinroq, chiroyli va dabdabali kunga aylantirishga intilish kuchaydi. «sabr», «shukr», «minnatdorchilik», «kelajakka umid» degan tushunchalar nozamonaviylik, noreallik tarzida qabul qilinyapti. bunda eng yaxshi hayot tarziga ega bo‘lish eng yaxshi narsalarga ega bo‘lish bilan belgilanadi. qimmatbaho buyumlar, mazali taomlar, eng yaxshi moddiy ta’minot baxtning belgisi sifatida namoyon bo‘lar ekan, axloqiy anglash muammosi bu borada qay darajada muhim ekanligini belgilaydi. shu jihatdan ham, …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati"

“etika” fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati. nikoh va oilaning axloqiy asoslari, uning yoshlar tarbiyasidagi o‘rni. estetikaning predmeti, maqsadi va vazifalari. estetikaning zamonaviy muammolari. reja: 1. “etika” fanining predmeti, mohiyati va tuzilmasi. gedonizm va evdemonizm ta’limotining axloqiy ahamiyati. 2. etikaning kategoriyalari, tamoyillari, me’yorlarining shaxs va jamiyat munosabatlarida namoyon bo‘lishi. ixtiyor erkinligi va axloqiy tanlov. 3. nikoh - eng qadimgi axloqiy munosabat shakli. oilaning psixologik, ijtimoiy-ma’naviy muhitining farzand tarbiyasiga ta’siri. 4. “estetika” fanining ob’ekti va falsafiy mohiyati. estetika kategoriyalarining an’anaviy va zamonaviy tasnifi. 5. estetik tarbiyaning turlari va yo‘nalishlari. “ommaviy madaniyat”ning yoshlar estetik...

This file contains 32 pages in DOCX format (65.0 KB). To download "etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: etika fanining predmeti va jami… DOCX 32 pages Free download Telegram