fitrat hayoti va ijodi

PPTX 15 стр. 90,0 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 90,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti o'zbek filologiya fakulteti 106- guruh talabasi g'ulomova fayruzaning adabiyotshunoslik nazariyasi fanidan mustaqil ishi. fitrat hayoti va ijodi reja: fitratning adabiyot qoidalari fitratning adabiyot qoidalari “aruz” haqida asarlari fitratning adabiyot qoidalari “aruz” haqida asarlari tahlili fitrat xx asr oʻzbek adabiyoti, fani va madaniyatining yirik vakili. u qomusiy bilimga ega olim, adabiyot nazariyachisi, oʻtkir tilshunos, betakror dramaturg va shoir, jangovar publitsist, noshir va jurnalist, talantli davlat va jamoat arbobi edi. abdurauf fitrat oʻz tarjimai holida yozishicha, 1884 yilda buxoroda tugʻildi (s. ayniy uni 1886 yilda dunyoga kelgan deydi, hozirgi darsliklar va ilmiy tadqiqotlarda ham shu sanani takrorlashadi). fitrat – abduraufning taxallusi boʻlib, “tugʻma isteʼdod” maʼnosini beradi. otasi abdurahimboy savdo bilan shugʻullangani bois chet ellarga chiqar, dunyo ahvolidan boxabar, oʻqimishli va taniqli odam edi. onasi bibijon, adabiyotshunos, fitrat oilaning toʻngʻich farzandi edi. u boshlangʻich tarbiyani diniy maktabda, soʻng mashhur “mirarab” madrasasida oldi. fors va oʻzbek tillarining mukammal bilimdoni …

2 / 15

yatining gazeti”da bostirdi (1911 y. ). 1913 yilda esa asar alohida kitob holida chiqdi, unga behbudiy kirish soʻzi yozdi. “hibs qilish, oʻldirish, sangsor qilish kundagi odatlardan edi, – deb yozadi fitrat, – u zamonlarda kitob yozishning oʻzi “kofir”lik edi. men shu vaqtlarda birinchi asarni yozdim. buxoroning idora usulini, taʼlim-tarbiya usulini, bir kuy rasmiy idoralarni tanqid qildim. bu kitob buxoroda tarqalar edi. uning noshirlari boʻlgʻon buxoro jadidlarini tahlikaga tushirmaslik uchun amirga qaratib bir soʻzboshi yozdim va shuning bilan goʻyo, tanqidning unga emas, maʼmurlariga oid boʻlgʻonini koʻrsatdim”. fitrat adabiyotning hamma janrlarida qalam tebratdi va oʻz orzu-armonlari, ezgu tilaklarini targʻib eta boshladi. u 1910 yilda “sayha” (“bong”) degan sheʼrlar toʻplami bosildi. u ham fors tilida edi. “hind sayyohining qissasi”ni ham forschada yozdi va 1912 yilda nashr ettirdi. fitrat yurtiga qaytgach, buxoro va samarqanddagi qizgʻin adabiy jarayon, madaniy, maorif ishlariga va siyosiy harakatlarga faol aralashib ketdi. jadidchilarning bir guruhi maorif-maʼrifat orqali xalq ahvolini yaxshilashga …

3 / 15

(oʻsha gazetaning 1917 yil 49-sonida). qoʻqon muxtoriyati tuzilganda (1917 y. noyabr) fitrat samarqandda edi. shu yerdan unga vakil aʼzo qilib saylandi. oʻzining “hurriyat” gazetasida bu voqeani fitrat yuraqdan quvvatlab maqola eʼlon qildi: “ellik yildan beri ezildik, tahqir etildik. qoʻlimiz bogʻlandi, tilimiz kesildi. ogʻzimiz qoplandi. yerimiz bosildi. molimiz talandi, sharafimiz yemruldi. nomusimiz gʻasb qilindi, insonligimiz oyoqlar ostiga olindi. toʻzimli turdik. sabr etdik. kuchga tayangan har buyruqqa boʻysundik. butun borligʻimizni qoʻldan berdik. yolgʻiz bir fikrni bermaduk, yoshuntirduk, imonlarimizga oʻrab saqladuk. bu – turkiston muxtoriyati. mahkama eshiklaridan yigʻlab qaytganda, yoruqsiz turmalarda yotganda, yirtqich jandarmaning tepkisi bilan yiqilgʻonda, yurtlarimiz yondurulgʻonda, dindoshlarimiz osulgʻonda ongimiz yoʻqoldi. miyamiz buzuldi. koʻzimiz yogʻdusiz qoldi. biror narsani koʻrolmadik. shul chogʻda tushkun ruhimizni koʻtarmak uchun, shul qop-qora dunyoning uzoq bir yeridin oydin bir yulduz yalqillab turar edi. biror narsaga oʻtmagan koʻzimiz shuni koʻrar edi. ul nima edi? turkiston muxtoriyati!” (“hurriyat”, 1917 yil 5 dekabr). fitrat 1921 yilda buxoroga kelib davlat ishlarida …

4 / 15

utida, oʻzbekiston fanlar qoʻmitasida ishladi. bu yillari u sheʼrlar, pyesalar bilan birga nihoyatda koʻp va teran ilmiy asarlar yozdi. ammo fitratning millatparvarligi bolsheviklar va shoʻro hukumati rahbarlariga yoqmas edi. uni a. qodiriy, choʻlpon, botu, u. nosirlar bilan birgaliqda millatchiliqda ayblash tobora avj oldi. fitrat “men oʻzbek millatchisi boʻlgan zamonlarda (millatparvari demoqchi. – s. m. ) har vaqt shoʻro hukumatiga, kommunistik firqasiga xayrixoh boʻlib turdim”, deb yozgan edi. afsuski, xalq ideali va baxt-saodati, haqiqat, adolat, maorif, fan, madaniyat va millat taqdiri uchun tunu kun mehnat qilgan bu ulugʻ zotni shu partiya, shu shoʻrolar hukumati aksilinqilobchi, millatchi, “xalq dushmani” deb aybladi, 1937 yil aprelda hibsga oldi va 1938 yil 4 oktyabrda a. qodiriy, choʻlponlar bilan birga vahshiylarcha otib tashladi. ularni otish haqidagi hukm bir kun keyin, yaʼni 1938 yil 5 oktyabrda chiqqan. 1957 yilda sobiq ittifoq oliy sudining harbiy kollegiyasi 1938 yil 5 oktyabrdagi hukmni bekor qildi va fitratni aybsiz deb topdi …

5 / 15

utulishga undash tuygʻusi bilan yoʻgʻrilgan: fitratning “uchqun” degan toʻplamining chiqqanligi toʻgʻrisida xabar bosilgan (1923 yil), lekin u topilmagan. respublika matbuotida va “oʻzbek yosh shoirlari” toʻplamida (1922 yil), boshqa manbalarda uning talaygina sheʼrlari bosilgan. garchand fitrat fors, arab tillarini yaxshi bilsa-da, oʻz sheʼrlarida iloji boricha oʻsha tillarga mansub soʻzlarni ishlatmaslikka va sodda oʻzbek tilida yozishga intildi. uning ustiga fitrat oʻz badiiy ijodi va ilmiy maqolalari orqali barmoq vaznining qulayligi va keng imkoniyatlarini targʻib qildi. “bir oz kul!”, “ishqimning tarixi”, “yana yondim…”, “qor” kabi sheʼrlari soddaligi va tuygʻu, kechinmalarni haqqoniy ifodalab berishi bilan jozibalidir. “oʻqituvchilar yurtiga” sheʼrida elni maʼrifat, haqiqat yoʻliga yoʻnaltirish va jaholatga qarshi kurashga daʼvat etadi: orqadoshlar, toʻplanaylik jahlning uyin yiqqali, el koʻzin olgʻon qorongʻu pardalarni yirtqali. fitratning “sharq” sheʼrida sharqni, yurtini talagan, oyoqosti qilgan, erkiyu boyligini oʻgʻirlagan bosqinchilarga cheksiz nafrati ochiq aytiladi. fitratning mashhur sheʼrlaridan biri “mirrix yulduziga” deb nomlanadi. bu sheʼr uning boshiga koʻp kulfatlar soldi, uni millatchi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fitrat hayoti va ijodi"

berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti o'zbek filologiya fakulteti 106- guruh talabasi g'ulomova fayruzaning adabiyotshunoslik nazariyasi fanidan mustaqil ishi. fitrat hayoti va ijodi reja: fitratning adabiyot qoidalari fitratning adabiyot qoidalari “aruz” haqida asarlari fitratning adabiyot qoidalari “aruz” haqida asarlari tahlili fitrat xx asr oʻzbek adabiyoti, fani va madaniyatining yirik vakili. u qomusiy bilimga ega olim, adabiyot nazariyachisi, oʻtkir tilshunos, betakror dramaturg va shoir, jangovar publitsist, noshir va jurnalist, talantli davlat va jamoat arbobi edi. abdurauf fitrat oʻz tarjimai holida yozishicha, 1884 yilda buxoroda tugʻildi (s. ayniy uni 1886 yilda dunyoga kelgan deydi, hozirgi darsliklar va ilmiy tadqiqotlarda ham shu sanani takrorlashadi). fitrat – abdu...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPTX (90,0 КБ). Чтобы скачать "fitrat hayoti va ijodi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fitrat hayoti va ijodi PPTX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram