ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarni prognozlash usullari

PPTX 25 pages 647.3 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 647.3 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

byudjet-soliq sektori makroiqtisidy tahlili ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarni prognozlash usullari iqtisodiyot kafedrasi katta o’qituvchisi: j.ataev rejalar prognozlash usullarining klassifikatsiyasi prognozlashning ekspert usullari prognozlashtirishda ekstropolyasiya usuli prognozlashda delfi usuli regressiya va korrelyasiya taxlili usuli matematik modellashtirish usullari prognozlashning ekspert usullari prognoz - ekspert ob’ekti perspektiv taraqqiyotiga qaraganda mutaxassislarning individual fikrlashini namoyon qiladi hamda mutaxassis tajribasi mobilizatsiya va intuitsiyaga asoslangan. ekspert baholash usuli ob’ektlar va muammolarni tahlil qilishda, ularning taraqqiyoti to‘liq yoki qisman matematik shakllantirishga to‘g‘ri kelmaydigan, ya’ni adekvang (o‘xshash, to‘g‘rilangan) modelni ishlab chiqish qiyin bo‘lgan xollarda ishlatiladi. prognozlashda qo‘llaniladigan ekspert baxolash usuli individual va kollektivga bo‘linadi. individual ekspert usuli individual ekspert usuli, sohalari bir-biriga boglanmagan ekspert mutaxassis fikrlaridan foydalanishga asoslangan. ko‘pincha prognozni shakllantirishda quyidagi ikki usul qo‘llaniladi: intervyu. analitik-ekspert baholash. intervyu usuli intervyu usuli prognoz qiluvchining ekspert bilan bo‘ladigan suhbatini taxmin qiladi. shundan kelib chiqqan holda suhbat davomida prognoz qiluvchi oldindan ishlab chiqilgan dasturlar asosida ekspert oldiga ob’ektning perspektiv taraqqiyotiga nisbatan savollar qo‘yadi. …

2 / 25

qogozi ko‘rinishida tayyorlaydi. jamoaviy-ekspert baholash ko‘p hollarda umumiy strategiyani prognozlashda prognozlanayotgan ob’ektning perspektiv taraqqiyoti haqida, ekspertlarning jamoaviy fikrlarini aniqlash prinsipiga asoslangan jamoaviy-ekspert baholash usulidan foydalanish mumkin. bu usullarni qo‘llash asosida ekspertning o‘rganayotgan muammoni muhimligi va ahamiyatliligini yetarli darajada baholash gepotezasi, ma’lum bir yo‘nalishdagi perspektiv taraqqiyoti, u yoki bu voqeaning yuzaga kelishi, prognoz ob’ekti taraqqiyotida maqsadli ma’lum bir muqobil yo‘lni tanlash gepotezasi yotadi. jamoaviy-ekspert baholash haqiqatdan ham ekspert jamoasi yordami bilan prognozlashni shakllantirishda asosiy masalalar quyidagilardir: malakali ekspert guruhlarini shakllantirish; ekspertizalarni tayyorlash va o‘tkazish; olingan hujjatlar asosida statistik hisoblashlar o‘tkazish. ekspert baholash natijasini statistik baholash anketalarda saqlangan, ko‘p sonli qiymatlar ko‘rinishida berilgan, ekspert baholash natijasini statistik baholash va ularning ishonchlilik chegaralari, ekspertlar fikrlari kelishuvini statistik baholash aniqlanadi. prognozlanayotgan kattaliklarning o‘rtacha ahamiyati quyidagi formula orqali aniqlanadi. bu erda: bj – tarafidan berilgan prognozlanayotgan kattalikning ahamiyati; n- guruhdagi ekspertlar soni. ekspert baholash natijasini statistik baholash bundan tashqari, dispersiyani ham aniqlash mumkin: (dispersiya, bu …

3 / 25

rognozlash usullari orasida nisbatan ko‘p ishlab chiqilgan usullardan hisoblanadi. bu usullar yordamida katta sistemalarning parametrlari, iqtisodiy, ilmiy va ishlab chiqarish potensialining miqdoriy tavsiflari, ilmiy-texnik taraqiyotning natijaviyligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar, sistemalar ichidagi va boshqa shunga o‘xshash tavsiflarning nisbatlari ekstrapolyasiya qilinadi. ekstrapolyasiya usulining maqsadi prognozlash ob’ektini xarakterlovchi o‘tgan davrga nisbati, tadbiq qilish qonuniyatlari aniqlanadi va mos xolda bu ma’lumotlarning o‘sish potensiallari to‘grisidagi statistiq ma’lumotlarni tahlil qilish, so‘ngra tashqi muxitda emperik yoki dinamik qatorda bo‘lgan prognozlovchi kattaliklarning qiymatlari aniqlanadi. ekstrapolyasiya usuli vaqt qatorlaridagi boglanish ko‘prok, ya’ni ekstrapolyasiya qilishning tarqalgan soxalari aniqlangan hollarda qo‘llaniladi. ekstrapolyasiya usulining maqsadi birlamchi tahlil o‘tkazishdan so‘ng to‘gri ekstrapolyasiya jarayoniga o‘tkazamiz. egri chiziqli shakli va uning parametr qiymatlarini bilgan xolda, emperik ma’lumotlar tashqarisida ya’ni, kelajak davriga to‘gri keluvchi argument(vaqt)qiymatini aniqlab, konkret vaqtda prognozlash qiymatiga qabul qiluvchi funksiyaning mos keluvchi qiymati aniqlanadi. berilgan prognozlash usuli, odatda, egri chiziqli shaklini to‘gri aniqlanganda, qonuniyatlarni to‘gri aks ettiruvchi emperik ma’lumotlarning o‘zgarishi to‘grisida juda yaxshi natijalar …

4 / 25

g‘ich qatorning saqlanish ahamiyati; yt-boshlang‘ich qatorning faktga asoslanish axamiyati; t=1,n. n-kuzatuvlar soni. ekstrapolyasiya usuli minimizatsiya talabi tenglik (0) nolga tenglashtirilganda bajariladi. bunda s minimal bo‘lishi hamda a va v parametrlar quyidagi normal tenglamalar sistemasini qoniqtirishi lozim. a va v parametrlari taalluqli bo‘lgan sistemani hisoblab, ularning axamiyatini aniqlaymiz. prognozlashda delfi usuli u aqsh da xx asrning 60-yillarida yaratilgan. u sirtdan so‘rov o‘tkazishga asoslangan. uning xususiyatlari: sirtqi, anonim, so‘rovlar bir necha bosqichlarda o‘tkaziladi, teskari aloqa mavjud, birinchi turdan tashqari xar gal ekspertlar oldingi tudagi natijalar xaqida axborot olishadi. dastlab ekspertlarga anketalar tarqatiladi, unda muammo izoxlanadi, savollar ro‘yxati va unga javob berish tavsifi keltiriladi. regression tahlil regretsion tahlil - o‘rganilayotgan tasodifiy xarakatning tasodifiy me’yorini va o‘rganilayotgan mikdoriy o‘zaro munosabatlar o‘rtasidagi boglanishni ishlash uchun ko‘llaniladi. ya’ni, tasodifiy va iktisodiy me’yorlar o‘rtasidagi boglanish regretsiya deb ataladi. regretsion taxlil–ushbu boglanishning taxlili usulidir. regressiya tenglamasi regressiya tenglamasi vazifasiga ko‘ra bo‘linadi. masalan, to‘gri chiziqli tenglama. darajali tenglama ko‘rsatkichli …

5 / 25

tsienti deb ataladi va nazariy moxiyati o‘zgaruvchining xaqiqiy moxiyatiga mos kelishini ko‘rsatadi. ko‘plik korrelyasiya koeffitsienti (r) bo‘yicha argument va funksiya omillari o‘rtasidagi bogliqlik muxokama qilinadi. r=1- to‘g‘ri funksional bogliqlik. fisher formulasi keyin esa regressiya tenglamasining natijasini rivojlanayotgan ob’ektiga to‘gri kelishini tekshirish kerak. bu f- fisher formulasi bilan amalga oshiriladi. bu yerda: n- nazorat soni; k-regressiya tenlamasi omillari soni. hisoblangan son jadvaldan tekshiriladi, agar xisoblangan son jadvaldagidan katta bo‘lsa, o‘ngda bogliqlik xaqiqiy progressga to‘g‘ri keladi. t- styudent formulasi regressiya tenglamasi parametri (ai) va ko‘plik korrelyasiyasi koeffitsientining to‘griligini tekshirish uchun t- styudent formulasidan foydalaniladi: tnatija>t jadval bo‘lganligi, regressiya tenglamasi parametri va ko‘pchilik korrelyasiya koeffitsienti to‘griligini ko‘rsatadi. e’tiboringiz uchun rahmat image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarni prognozlash usullari"

byudjet-soliq sektori makroiqtisidy tahlili ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarni prognozlash usullari iqtisodiyot kafedrasi katta o’qituvchisi: j.ataev rejalar prognozlash usullarining klassifikatsiyasi prognozlashning ekspert usullari prognozlashtirishda ekstropolyasiya usuli prognozlashda delfi usuli regressiya va korrelyasiya taxlili usuli matematik modellashtirish usullari prognozlashning ekspert usullari prognoz - ekspert ob’ekti perspektiv taraqqiyotiga qaraganda mutaxassislarning individual fikrlashini namoyon qiladi hamda mutaxassis tajribasi mobilizatsiya va intuitsiyaga asoslangan. ekspert baholash usuli ob’ektlar va muammolarni tahlil qilishda, ularning taraqqiyoti to‘liq yoki qisman matematik shakllantirishga to‘g‘ri kelmaydigan, ya’ni adekvang (o‘xshash, to‘g‘rilangan) modelni ishl...

This file contains 25 pages in PPTX format (647.3 KB). To download "ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarni prognozlash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarni… PPTX 25 pages Free download Telegram