prognozlash usullari

PDF 7 pages 591.2 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 591.2 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

prognozlash usullari. (amaliy mashg’ulot) prognozni ishlab chiqish uchun misol: topshiriq. mintaqadagi ishsizlik darajasini tavsiflovchi ma'lumotlar mavjud, % da. yanvar fevral mart aprel may iyun iyul avgust sentyabr oktyabr 2,99 2,66 2,63 2,56 2,40 2,22 1,97 1,72 1,56 1,42 • noyabr, dekabr, yanvar oylari uchun mintaqada ishsizlik darajasi prognozini quyidagi usullardan foydalangan holda tuzing: sirg’aluvchi o’rtacha, eksponensial tekislash, eng kichik kvadratlar usuli. • olingan prognozlarning xatolarini har bir usul yordamida hisoblang. • natijalarni solishtiring, xulosa qiling. eksponensial tekishlash bo’yicha echish: 1) tekislash parametrining qiymatini quyidagi formula bo'yicha aniqlaymiz: 𝛼 = 2 𝑛 + 1 bu erda 𝑛 - tekislash oralig'iga kiradigan kuzatuvlar soni. 𝛼 = 2 𝑛 + 1 = 2 10 + 1 ≈ 0.2 2) 𝑈0 ning boshlang'ich qiymatini ikki yo'l bilan aniqlaymiz: - i usul (arifmetik o’rtacha): 𝑈0 = 2,99 + 2,66 + 2,63 + 2,56 + 2,40 + 2,22 + 1,97 + 1,72 + 1,56 + 1,42 …

2 / 7

ishsizlik darajasi, 𝒚𝒕 eksponentsial tortilgan o’rtacha, 𝑼𝒕 o'rtacha nisbiy xato hisobi, |𝒚𝒉𝒂𝒒 − 𝒚𝒉𝒊𝒔| 𝒚𝒉𝒂𝒒 ∙ 𝟏𝟎𝟎% i hisobi ii hisobi i hisobi ii hisobi yanvar 2,99 2,21 2,99 26,09 0 fevral 2,66 2,37 2,99 10,90 12,41 mart 2,63 2,43 2,92 7,60 11,03 aprel 2,56 2,47 2,86 3,52 11,72 may 2,40 2,49 2,80 3,75 16,67 iyun 2,22 2,47 2,72 11,26 22,52 iyul 1,97 2,42 2,62 22,84 32,99 avgust 1,72 2,33 2,49 35,47 44,77 sentyabr 1,56 2,21 2,34 41,67 50 oktyabr 1,42 2,08 2,18 46,48 53,52 jami: 209,58 255,63 noyabr oyiga prognoz 1,95 2,03 5) o'rtacha nisbiy xatoni quyidagi formula bo'yicha hisoblaymiz: 𝜀 = 1 𝑛 ∙ ∑ [ |𝑦ℎ𝑎𝑞 − 𝑦ℎ𝑖𝑠| 𝑦ℎ𝑎𝑞 ] 𝑛 𝑖=1 ∙ 100% bu erda 𝑦ℎ𝑎𝑞 – o’rganilayotgan hodisaning haqiqiy qiymati, 𝑦ℎ𝑖𝑠 – o’rganilayotgan hodisaning hisoblangan qiymati, 𝑛 - vaqtli qatoridagi darajalar soni; prognozning aniqligini baholash uchun o'rtacha nisbiy xatoliklarning talqin qilinishi quyidagi jadvalda keltirilgan: jadval …

3 / 7

i davr uchun 𝑚 ning qiymatini hisoblaymiz va natijalarni jadvalga kiritamiz. 3. barcha davrlar uchun sirg’aluvchi o'rtacha qiymatni hisoblab chiqib, quyidagi formula bo'yicha noyabr oyi uchun prognozni tuzamiz: 𝑦𝑡+1 = 𝑚𝑡−1 + 1 𝑛 ∙ (𝑦𝑡 − 𝑦𝑡−1), 𝑎𝑔𝑎𝑟 𝑛 = 3 𝑏𝑜′𝑙𝑠𝑎 bu erda 𝑡 + 1 - prognoz davri; 𝑡 - prognoz davridan oldingi davr (yil, oy va hk); 𝑦𝑡+1 - prognoz qilinayotgan ko'rsatkich; 𝑚𝑡−1 - prognozdan ikki davr olgingi davr uchun sirg’aluvchi o'rtacha; 𝑛 - tekislash oralig'iga kiritilgan darajalar soni; 𝑦𝑡 - o'rganilayotgan hodisaning o'tgan davri uchun haqiqiy qiymati; 𝑦𝑡−1 - o'rganilayotgan hodisaning prognozdan ikki davr oldingi davr uchun haqiqiy qiymati. 𝑦𝑛𝑜𝑦𝑎𝑏𝑟 = 1,57 + 1 3 ∙ (1,42 − 1,56) = 1,52 oktyabr oyi uchun sirg’aluvchi o’rtachani aniqlaymiz: 𝑚𝑜𝑘𝑡𝑦𝑎𝑏𝑟 = 1,56 + 1,42 + 1,52 3 = 1,53 dekabr oyi uchun prognoz tuzamiz: 𝑦𝑑𝑒𝑘𝑎𝑏𝑟 = 1,5 + 1 3 ∙ (1,52 − 1,42) = 1,53 noyabr …

4 / 7

ng shartli belgilanishini prognoz qilinayotgan bazaning davrlarini ketma-ket raqamlash orqali ifodalaymiz (3-ustun). 4 va 5-ustunlarni hisoblab olamiz. 𝑦ℎ𝑖𝑠 qiymat 𝑦𝑡+1 = 𝑎 + 𝑏 ∙ 𝑡 formula bo'yicha aniqlanadi, bu erda 𝑡 + 1 - prognoz davri; 𝑦𝑡+1 - prognoz qilingan ko'rsatkich; 𝑎 va 𝑏 - koeffitsientlar; 𝑡 - vaqtning shartli belgisidir. 𝑎 va 𝑏 koeffitsientlari quyidagi formulalar bilan aniqlanadi: 𝑏 = 𝑦𝑡 ∙ 𝑡̅̅ ̅̅ ̅̅ − �̅�𝑡 ∙ 𝑡̅ 𝑡2̅ − 𝑡̅2 𝑎 = �̅�𝑡 − 𝑏 ∙ 𝑡 ̅ oylar ishsizlik darajasi, 𝒚𝒕, % vaqtning shartli belgilanishi, 𝒕 𝒚𝒙 ∙ 𝒕 𝒕𝟐 𝒚𝒉𝒊𝒔 |𝒚𝒉𝒂𝒒 − 𝒚𝒉𝒊𝒔| 𝒚𝒉𝒂𝒒 ∙ 𝟏𝟎𝟎% yanvar 2,99 1 2,99 1 2,98 0,33 fevral 2,66 2 5,32 4 2,81 5,64 mart 2,63 3 7,89 9 2,64 0,38 aprel 2,56 4 10,24 16 2,47 3,52 may 2,40 5 12 25 2,3 4,17 iyun 2,22 6 13,32 36 2,13 4,05 iyul 1,97 7 13,79 49 1,96 …

5 / 7

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "prognozlash usullari"

prognozlash usullari. (amaliy mashg’ulot) prognozni ishlab chiqish uchun misol: topshiriq. mintaqadagi ishsizlik darajasini tavsiflovchi ma'lumotlar mavjud, % da. yanvar fevral mart aprel may iyun iyul avgust sentyabr oktyabr 2,99 2,66 2,63 2,56 2,40 2,22 1,97 1,72 1,56 1,42 • noyabr, dekabr, yanvar oylari uchun mintaqada ishsizlik darajasi prognozini quyidagi usullardan foydalangan holda tuzing: sirg’aluvchi o’rtacha, eksponensial tekislash, eng kichik kvadratlar usuli. • olingan prognozlarning xatolarini har bir usul yordamida hisoblang. • natijalarni solishtiring, xulosa qiling. eksponensial tekishlash bo’yicha echish: 1) tekislash parametrining qiymatini quyidagi formula bo'yicha aniqlaymiz: 𝛼 = 2 𝑛 + 1 bu erda 𝑛 - tekislash oralig'iga kiradigan kuzatuvlar soni. 𝛼 = 2 𝑛 + 1 = 2 10 + 1 ...

This file contains 7 pages in PDF format (591.2 KB). To download "prognozlash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: prognozlash usullari PDF 7 pages Free download Telegram