prognozlash usullari

DOC 7 sahifa 174,5 KB Bepul yuklash

7 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 174,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 7

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 7

15-mavzu. prognozlash usullari. trendlarni ekstrapolyatsiya usuli reja: 1. prognozlash usullari va ularning turlari 2. prognozlashda ekstrapolyatsiya usullaridan foydalanish. 3. ekonometrik tenglamalar tizimi yordamida prognozlash uslubiyoti. 4. tarmoqli modellashtirish. 1. prognozlash usullari va ularning turlari prognozlashtirish masshtabiga kо‘ra makroiqtisodiy va mikroiqtisodiy prognozlarga ajratiladi. tuzilish intervali bо‘yicha operativ, qisqa muddatli va uzoq muddatli bо‘lishi mumkin. qisqa muddatli prognozda faqat miqdoriy о‘zgarishlar e’tiborga olinadi. uzoq muddatli prognoz ham miqdoriy, ham sifat о‘zgarishlarga asoslangan bо‘lib, о‘z о‘rnida о‘rta muddatli va uzoq muddatli bо‘lishi mumkin. prognozlash yо‘nalishlariga kо‘ra izlanishli va normativ bо‘lishi mumkin. izlanishli prognoz – agar hozirgi tendensiyalar saqlanib qolsa iqtisodiy tizim qanday rivojlanadi?, degan savolga javob beradi. boshqa sо‘z bilan aytganda tizimga ta’sir etuvchi omillar о‘zgarmasa, u qanday holatga kelishi mumkin? normativ prognoz bо‘lajak maqsadlarga erishish uchun tizimni rivojlanish yо‘nalishlarini va muddatlarini aniqlaydi (belgilaydi). maqsad qilingan holatga tizim erishish uchun, ta’sir etuvchi omillarga qanday о‘zgarishlar kiritish zarur? boshqa sо‘z bilan aytganda qanday qilib …

2 / 7

hi uch qismdan iborat: 1) savol shakli va mazmunini belgilash. 2) savollarni tuzish. 3) ekspertlarni shaxsan tanlash va jalb etish. sо‘rov shakllari: intervyu olish, muloqot, yig‘ilish, g‘oyalarni tanlash, о‘yinlar о‘tkazish, anketa tuzish va delfi usuli. sо‘roqlar individual yoki guruhlarda, yuzma-yuz va sirtdan о‘tkazish mumkin. anketa va intervyularda savolni tanlash qiyin. savollar ochiq yoki yopiq yoki bir necha shaklda bо‘lishi mumkin. ochik javoblar sifatli yoki erkin holda sonli ifodalar bо‘ladi. yopiq savolga javoblar: «ha», «yо‘q», «bilmayman» singari bо‘ladi. kо‘p savollar bо‘lganda zarur javob chiziladi. ekspertlar guruhini tuzish. avvalambor ekspertlarni tanlash, ularning malakalariga e’tibor berish va keyinchalik guruhlar tuzish zarur. kerakli belgilardan ekspertning ishchanligi, mahorati, о‘rganilayotgan sohaning mutaxassisi bо‘lishi zarur. buning uchun kо‘p mutaxassislarga savol berilib, u yoki bu sohada kim ekspert ekanligini sо‘rash mumkin. keyinchalik eng kо‘p ovoz olgan ekspertni guruhga kiritish lozim: . ishbilarmonlik bilan ishtirokchilarning boshqa sifatlari ilmiy yondashishi, fikrlash doirasi va saviyasi ham hisobga olinadi. guruhlardagi ekspertlar soni …

3 / 7

jratiladi. keyingi bosqichda seans natijalari boshqa mutaxassislar guruhi tomonidan qayta ishlanadi. bu bosqichda jami g‘oyalar tanqid etiladi va g‘oyalar, takliflarning sо‘nggi rо‘yxati tuziladi. bu rо‘yxatga samarali va amaliy g‘oyalar kiritiladi. delfi usuli. delfi usuli aqsh da xx asrning 60-yillarda yaratilgan. u sirtdan sо‘rov о‘tkazishga asoslangan. uning xususiyatlari: sirtqi, anonim, sо‘rovlar bir necha bosqichlarda о‘tkaziladi hamda teskari aloqa mavjud, birinchi turdan tashqari har gal ekspertlar oldingi turdagi natijalar haqida ahborot olishadi. dastlab ekspertlarga anketalar tarqatiladi, unda muammo izohlanadi, savollar rо‘yxati va unga javob berish tavsifi keltiriladi. ekspert javoblarni imzo qо‘ymasdan pochta orqali jо‘natiladi. tashkilotchilar ekspertlar javoblarini qayta ishlaydi, baho chiqaradi. mazmun jihatdan о‘rtachalar, farqlar va dispersiya hisoblanadi. bir oy о‘tgandan keyin ikkinchi tur о‘tkaziladi. ekspertlarga birinchi tur natijalari bayon qilinib savollar beriladi. birinchi tur javoblarini inobatga olib ekspertlardan savollarga javob berishi sо‘raladi. javoblar yana umumlashtirilib zarur bо‘lsa yana qо‘shimcha turlar о‘tkaziladi. agar uchinchi turdan sо‘ng javoblardagi farqlar katta bо‘lmasa sо‘rov о‘tkazish …

4 / 7

mediana, birinchi va uchunchi kvartil hisoblanadi. prognozlashda ekstrapolyatsiya usuli о‘rganiladigan obyektning rivojlanishiga taalluqli bо‘lgan omillarning doiraviylik, о‘zgarmaslik shartiga asoslangan bо‘lib, obyektning о‘tmishdagi va shuncha asoslanib kelajakdagi rivojlanish qonuniyatlarini о‘rganadi. dinamik qatorlarning о‘zgarish darajalariga qarab ekstrapolyatsiya oddiy va murakkab bо‘lishi mumkin. prognozlashning oddiy ekstrapolyatsiya usuli tenglamalarining absolyut qiymatlari, qatorlarning о‘rta qiymatlari, о‘rtacha absolyut о‘sish va о‘sishning о‘rtacha tezligiga nisbatan о‘zgarmas qiymatlarga ega degan xulosaga asoslangan. prognozning murakkab ekstrapolyatsiya usuli, trendni ifodolovchi statistik formulalarni qо‘llashga asoslangan bо‘lib ikki turga: takomillashgan va analitik turlarga bо‘linadi. prognozning takomillashgan usulida vaqt bо‘yicha ketma-ket keladigan prognoz qiymatlarini avvaldan mavjud bо‘lgan kо‘rsatkichlar asosida hisoblab topiladi. bunga о‘zgaruvchan va eksponensial о‘rta qiymat, garmonik vaznlar avtoregression о‘rta qiymat, garmonik vaznlar avtoregression о‘zgartirish usullari kiradi. analitik usul eng kichik kvadrat usuli yordamida - ning determinik tarkibini aniqlashdan iboratdir. 2. prognozlashda ekstrapolyatsiya usullaridan foydalanish qisqa muddatga prognozlash keng qо‘llaniladigan prognozlash usuli ekstrapolyatsiya usulidir. ekstropolyatsiya usuli prognozlashni odatda bir о‘lchamli vaqtli qatori …

5 / 7

q muddatli evolyusiyani bildiradi. dinamik qatorlarning rivojlanish yо‘nalishi silliq egri chiziq bо‘lib, trend deb ataluvchi vaqt funksiyasi bilan ifodalanadi. trend – tasodifiy ta’sirlardan holi holda vaqt bо‘yicha harakat qonuniyatidir. trend vaqt bо‘yicha regressiya bо‘lib, doimiy omillar ta’sirida yuzaga keladigan rivojlanishning determinik tarkibiy qismidir. trendlardagi chetlanishlar tasodifiy omillar sababli yuzaga keladi. yuqoridagilarga asoslanib vaqt qatori funksiyasini quyidagicha beramiz: – jarayonlarning vaqt bо‘yicha yо‘nalishining doimiy tarkibiy qismi; (t– tasodifiy tarkibiy qismi; vaqtli qatorlar rivojlanishida uchta yо‘nalish: о‘rta darajalar yо‘nalishi; dispersiya yо‘nalishi; avtokorrelyatsiya yо‘nalishi mavjuddir. о‘rta daraja yо‘nalishi kо‘rinishda funksiya bо‘ladi. dispersiya yо‘nalishi - vaqtli qatorlarning empirik qiymatlarining trend tenglamalari yordamida aniqlangan qiymatlaridan chetlanish. avtokorrelyatsiya yо‘nalishi - vaqtli qatorlarning darajalari о‘rtasidagi bog‘liqliklarning о‘zgarishi. iqtisodiy-ijtimoiy jarayonlarni modellashning keng tarqalgan usuli vaqtli qatorlarni tekislash usulidir. tekislashgan har xil usullar mavjud bо‘lib, ularning eng asosiylari qatorlarning amaldagi qiymatlarini hisoblab topilganlari bilan almashtirishdir. chiziqli trendlar keng tarqalgan bо‘lib ularni umumiy holda quyidagicha yozamiz: bu yerda: - t …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 7 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"prognozlash usullari" haqida

15-mavzu. prognozlash usullari. trendlarni ekstrapolyatsiya usuli reja: 1. prognozlash usullari va ularning turlari 2. prognozlashda ekstrapolyatsiya usullaridan foydalanish. 3. ekonometrik tenglamalar tizimi yordamida prognozlash uslubiyoti. 4. tarmoqli modellashtirish. 1. prognozlash usullari va ularning turlari prognozlashtirish masshtabiga kо‘ra makroiqtisodiy va mikroiqtisodiy prognozlarga ajratiladi. tuzilish intervali bо‘yicha operativ, qisqa muddatli va uzoq muddatli bо‘lishi mumkin. qisqa muddatli prognozda faqat miqdoriy о‘zgarishlar e’tiborga olinadi. uzoq muddatli prognoz ham miqdoriy, ham sifat о‘zgarishlarga asoslangan bо‘lib, о‘z о‘rnida о‘rta muddatli va uzoq muddatli bо‘lishi mumkin. prognozlash yо‘nalishlariga kо‘ra izlanishli va normativ bо‘lishi mumkin. izlanishli progn...

Bu fayl DOC formatida 7 sahifadan iborat (174,5 KB). "prognozlash usullari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: prognozlash usullari DOC 7 sahifa Bepul yuklash Telegram