iqtisodiy prognozlash

PDF 5 pages 156.7 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 156.7 KB

File type PDF

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

ўзбкистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги mavzu-8. makroiqtisodiy prognozlashning mohiyati, predmeti va obyekti 8.1 “ijtimoiy va iqtisodiy prognozlash” tushunchasi va uning mohiyati. kelajakni oldindan ko‘rmasdan, uning rivojlanish yo‘llarini prognozlamasdan jamiyat hayoti taraqqiyotiga erishish mumkin emas. oxirgi yillarda prognozlash xalq xo‘jaligi maqbul darajada ishlashini ta‘minlashning asosiy vositalaridan biriga aylanmoqda. boshqaruvning murakkab jarayonida prognozlash jamiyat ishlab chiqarishi va uning maqsadlarini ilmiy asoslashda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish yullarini oldindan ko‘rish vositasi vazifasini bajaradi. bozor iqtisodiyoti sharoitida iqtisodiy prognozlash uzoq va o‘rta muddatli iktisodiy samarador yunalishlar, texnik siyosat va qabul qilingan qarorlar amaliyotda qay ahvoldaligini ko‘ra bilish uchun zarur. iqtisodiyot va ishlab chiqarishni boshqarish maqbul qarorlar tanlash va ularning ijrosini ta‘minlashi zarur, chunki bugungi kunda jamiyat uchun asoslanmagan qaror qabul qilishdan ko‘riladigan zarar darajasi ko‘p marotaba o‘sib bormoqda. shuning uchun zamonaviy xo‘jalik yuritish prognozlash ko‘lami kengaytirilishini uning usul va uslubiyatlari takomillashtirilishini talab etmoqda. ijtimoiy rivojlanish jarayonini prognozlash darajasi qanchalik yuqori bo‘lsa, jamiyatdagi jarayonlarni boshqarish …

2 / 5

ligi sohasidagi iktisodiy fan yutuqlariga va bozor iqtisodiyoti sharoitida ijtimoiy-iqtisodiy va fan - texnika taraqqiyoti tendensiyalarining aniqligiga asoslanadi. “iqtisodiy prognozlash”ning rivojlanishida, ishlab chiqilayotgan prognozlarning ishchanligini oshirishda. har hil ob‘ektlarning prognozlarini tuzish qonun-qoidalarini o‘rganadigan fan- “prognostika”, uning bir qismini tashkil etadigan “iqtisodiy prognostika” fani katta rol o‘ynaydi. shundan kelib chiqib, iqtisodiy prognozlarga quyidagicha ta‘rif berish mumkin. iqtisodiy prognozlash – bu, iqtisodiy jarayonlarni bilishning ilmiy usullari hamda prognozlashning barcha usul va yullari yig’indisini qo‘llash orqali iqtisodiy prognozlarni ishlab chiqishidir. 8.2. prognozlar klassifikatsiyasi, prognozlash usullari va ob’ektlari. ijtimoiy -iqtisodiy prognoz (iip) deganda mavjud statistikadan ilmiy bilish usullaridan foydalanib; agentning harakatlarida amal qilayotgan qonuniyatlardan; me‘yoriy-huquqiy cheklashlardan kelib chiqib; prognoz qilish usullari va vositalari yordamida iqtisodiy agentning kelajakdagi holatini ilmiy asosida ishlab chiqish jarayoni tushuniladi. iqtisodiy agentning kelajakdagi holatini bilish iip predmetini, agentlarning faoliyati va o‘zaro ta‘siri mexanizmlarinigina emas, mazkur agentlarning tarkibini, ularning maqsad va vazifalarini, me‘yoriy–huquqiy cheklashlarni, ob‘ektiv qonuniyatlarni va hokazolarni ham o‘z ichiga …

3 / 5

nozlashning nazariy muhim muammolaridan biri prognozlar turlarining tuzilishi hisoblanadi. turlar - har xil mezonlar va belgilariga asoslanib ko‘rilishi mumkin. masalan, ob‘ektlarga, prognozlash usullariga, yechiladigan masalalarga, vazifalarga va boshqalarga. bulardan eng muhimlariga quyidagilar kiradi: prognozlash ko‘lami; prognozlash muddati; ob‘ekt xarakteri; prognoz funksiyalari (funksional belgi). prognozlash ko‘lami bo‘yicha quyidagilar ko‘rsatib o‘tilgan. a) makroiqtisodiy (xalq xo‘jaligi) va tarkibiy (tarmoqlararo va regionlararo) prognozlash; b) xalq xo‘jaligi majmualarining prognozlari (yoqilgi, energetika, agrosanoat, ishlab chiqarish infratuzilmasi, aholiga xizmat ko‘rsatish sohalari va boshqalar); c) tarmoq va regional prognozlar; d) xalq xo‘jaligi tizimining boshlang’ich bo‘g’inlarini prognozlash (korxonalarda ishlab chiqarish uyushmalarini va hokazo). tuzilish muddati bo‘yicha prognozlar operativ, qisqa muddatli, o‘rta muddatli, uzoq muddatli turlarga bo‘linadi. operativ prognoz bir oygacha; -qisqa muddatli prognozlar 1 oydan 1 yilgacha; -o‘rta muddatli prognozlar 1 yildan 5 yilgacha; -uzoq muddatli prognozlar 5 yildan 20 yilgacha; o‘rta uzoq muddatli prognozlar 20 yildan ortiq tasdiqlanish muddatiga ega. prognozlarning izlanilayotgan ob‘ekt xarakteriga ko‘ra bo‘linishlari har xil …

4 / 5

lash sharoitlaridan cheklashadi. uning vazifasi o‘rganilayotgan ob‘ekt bor tendensiyalar saqlangan holda qanday rivojlanishini o‘rganishdir. normativ prognoz izlanuv prognozlaridan farqli o‘larok oldin qo‘yilgan maqsadlar bazasida ishlab chiqiladi. uning vazifasi maqsad qilib olinayotgan obektning kelajakdagi holatini prognozlash yo‘li va erishish vaqtini aniqlashdir. izlanuv prognozi ob‘ektning oldingiga nisbatan kelajakdagi holatini aniqlashdan qaytayotgan bir vaqtda, normativ prognoz teskari tartibda amalga oshiriladi, ya‘ni kelajakdagi holatini qo‘yilgan maqsadining tendensiyalari va uni qo‘llash tartibida amalga oshiriladi. prognozlar turlanishi prognozlash yo’llari bilan uzviy bog’liq. bir - birini to‘ldiruvchi uch xil prognozlash usullari mavjud. 1.ekspert usuli. bu usul boshlangich axborotlarni yig’ish (anketa, intervyu) va ularni tahlil kilishga asoslanadi. shu bilan birga prognoz maqsadi ekspertlar tomonidan qilingan tahlilga asoslanadi. 2.ekstropolyatsiya – bu, ob‘ektning bo‘lishi mumkin bo‘lgan rivojlanishini o‘rganish va uning kelajakdagi rivojlanish qonuniyligidir. 3.modellash – bu, prognozlashtirilayotgan ob‘ekt tuzilishida kutilayotgan o‘zgarishlarning normativ modellaridagi izlanishdir. prognozlash amaliyotida sanab o‘tilgan prognozlarni ishlab chiqish yo‘llari birgalikda qo‘llaniladi. 8.3.iqtisodiy va ijtimoiy prognozlash usuli. iqtisodiy …

5 / 5

imli yondashuv; tuzilmaviy yondashuv; tizimli-tarkibiy yondashuv. tarixiy yondashuv har bir hodisaning tarixiy tuzilishi bilan o‘zaro bog’likligini ko‘rib chiqishdan iborat. o‘tmish hozirgi kun va kelajakning o‘zaro bog’liqligidan kelib chiqadi, kelajak hozirgidek mavjuddir. shuning uchun prognozlash hozirda mavjud bo‘lgan qonun va tendensiyalarni undan tashqariga o‘tkazadi va uning asosida kelajakning mavjud bo‘lmagan modelini ishlab chiqish bilan bog’liq. bir xil ko‘rinishdagi har xil tarixiy shakllarning mavjudligi orasidagi bog’liqlik izlanayotgan ob‘ektning hozirgi ko‘rinishi uning oldingi rivojlanish natijasi ekanligini bildiradi. bunday yondashuv mantiqiy izlanish ijtimoiy rivojlanish tarixiy xarakterining aksi hisoblanadi. kompleks yondashuv hodisalar va ularning bog’liqligi va karamligini ko‘rib chiqishni o‘z ichiga oladi. buning uchun shu hodisalarni o‘rganuvchi nafaqat bu fan, balki boshqa fanlarning ham usullaridan foydalaniladi. ijtimoiy-iqtisodiy ob‘ektlarning kelajakdagi rivojlanishi haqidagi ilmiy tasavvurlarni ishlab chiqishning nazariy asosi siyosiy iqtisod hisoblanadi. iqtisodiy prognozlashning amaliyoti va nazariyasida boshqa ijtimoiy fanlarning ilmiy apparati keng qo‘llaniladi. tizimli yondashuv murakkab iqtisodiy tizimlardagi hajmli va sifatli bo‘lishi mumkin bulgan jarayonlar o‘tishini …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy prognozlash"

ўзбкистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги mavzu-8. makroiqtisodiy prognozlashning mohiyati, predmeti va obyekti 8.1 “ijtimoiy va iqtisodiy prognozlash” tushunchasi va uning mohiyati. kelajakni oldindan ko‘rmasdan, uning rivojlanish yo‘llarini prognozlamasdan jamiyat hayoti taraqqiyotiga erishish mumkin emas. oxirgi yillarda prognozlash xalq xo‘jaligi maqbul darajada ishlashini ta‘minlashning asosiy vositalaridan biriga aylanmoqda. boshqaruvning murakkab jarayonida prognozlash jamiyat ishlab chiqarishi va uning maqsadlarini ilmiy asoslashda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish yullarini oldindan ko‘rish vositasi vazifasini bajaradi. bozor iqtisodiyoti sharoitida iqtisodiy prognozlash uzoq va o‘rta muddatli iktisodiy samarador yunalishlar, texnik siyosat va qabul qilingan qarorla...

This file contains 5 pages in PDF format (156.7 KB). To download "iqtisodiy prognozlash", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy prognozlash PDF 5 pages Free download Telegram