табиати ривожланишининг асосий боскичлари

DOC 204.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404130503_51191.doc табиати ривожланишининг асосий босқичлари ҳозирги евросиё ўрнида табиат ривожланишининг кембрийгача бўлган босқичида учта жуда катта платформа области бўлган. булар-ёвропа, сибирь ва хитой платформаларидир. жануброқда, асосан шимолий тропикдан жанубда, бундан ҳам олдинроқ жуда катта гондвана суперплатформаси вужудга келган. платформалар орасида геосинклинал минтақалар бўлган. учта шимолий платформадан жанубда альп-ҳимолай геосинклинал минтақаси чўзилиб кетган. бу геосинклинал ҳозирги хорижий европанинг кўп қисмини эгаллаган ва жануби-шарққа томон давом этиб, шимолий платформаларни гондванадан ажратиб турган. шимолдан унга урал-тяншань, монголия-охота ва каледон геосинклинал областлари келиб туташган. бу плат-формалар шимолий платформаларни бир-биридан ажратиб турган. жануби-шарқда альп-ҳимолай геосинклинал минтақаси меридионал йўналишда чўзилган ғарбий тинч океан геосинклинал минтақаси билан қўшилган. бу минтақа эса тинч океан геосинклинал ҳалқасининг бир қисмидан иборат бўлган. палеозой эрасининг биринчи ярмидаги воқеалар евросиё қуруқлигининг шаклланишига анча таъсир этган; қуруқликнинг геосинклинал минтақалар ҳисобига анча кенгайишига сабаб бўлган. денгизларнинг қайта-қайта платформа областларига бостириб кириши геосинклинал минтақаларда ҳам қайта-қайта тоғ пайдо бўлиш жараёнларига алмашиниб турган. сибирь платформасидан жанубда …

вақтида геосинклинал зоналарда интрузиялар ва рудалар ҳосил бўлиш процесслари рўй берган. каледон бурмаланиши натижасида континентал шароит кенг ривожланган ҳамда кескин парчаланган рельеф вужудга келган. платформалар ҳамда янги пайдо бўлган тоғлар кўтарилган ва кучли равишда эффузивлар оқиб чиққан. тоғлар этагида букилмалар ҳосил бўлиб, улар қалин ётқизиқлар билан тўлган. бу ётқизиқларда нефть, боксит ва темир рудалари ҳосил бўла бошлаган. тошкўмир даврининг иккинчи ярми ва пермда янги тектоник цикл (герцин бурмаланиши) рўй бериб, у евросиё учун катта аҳамиятга эга бўлади. триас даврининг бошларигача давом этган интенсив тектоник ҳаракатлар натижасида урал-тяншань ва монголия-охота (шарқий қисмидан ташқари) геосинклинал областлари ва альп-ҳимолай (ўрта денгиз бўйи) геосинклиналининг катта қисми тоғли ўлкага айланган; альп-ҳимолай геосинклиналининг катта қисмида ҳозирги тоғ системаларининг (пиреней, альп, карпат, кавказ тоғлари ва бошқалар) деярли ҳаммасида бурмаланиш ҳаракатлари бўлган. натижада барча қадимий тоғлар бир бутун тоғ минтақасига бирлашган. ҳозирги евросиё ва шимолий американинг кўп қисмини ўз ичига олган жуда катта материк вужудга келган. бу қадимий …

ги қисми қуруқликка айланган; унда илгари пайдо бўлган тоғлар емирилиб, иссиқ иқлим шароитида (бу иқлим аввалига сернам бўлиб, кейинчалик тобора қуруқлаша борган) терриген чўкиндилар тўпланган. лавразия бирлашиб яхлит ҳолга келиши билан бир вақтда жанубда пермь даври охиридан бошлаб гондвана бўлиниб кета бошлаган. уни ўрта денгиз геосинклинали лавразиядан ажратиб қўйган. триас даври платформаларда континентал шароитнинг устунлиги ва геосинклинал областда тектоник ҳаракатларнинг суст рўй бериши билан характерланади. гондвананинг бўлиниб кетиши муносабати билан ҳинд океани шакллана бошади ва у гондванани ғарбий ҳамда шарқий икки қисмга бўлиб қўйди. юра даврининг бошларидан лавразиянинг анча қисмини трансгрессия (денгиз) эгаллайди ва бу трансгрессия европа платформаси ҳамда европанинг герцин тоғлари областигача ёйилади. ҳинд океани областининг чўкиши давом этади ва янада кенгаяди. юра даври давомида лавразияда иссиқ ва сернам иқлим ҳукм сурарди. қуруқликнинг денгиз ҳамда кўллар билан қопланмаган қисмларида асосан очиқ уруғли дарахт ўсимликлари ўсган. лавразиянинг асосан осиё қисмидаги кўпдан-кўп ботиқларида кўмирли қатламлар, европанинг ғарбида эса чўкинди темир рудалари …

имги платформага ҳам, герцин бурмаланиши областларига ҳам денгиз бостириб кирган. юра ва қуйи бўр даврида асосан қумгилли чўкиндилар, юқори бўрда эса-оҳактош, мергель ва ёзув бўри тўплана борган. мезозой эраси давомида бир бутун қадимги хитой платформасини геосинклинал типдаги букилмалар бир қанча қисмларгабўлиб юборган. хитой платформасидан шимолда-хитой-корея субплатформаси, жанубда-жанубий хитой субплатформаси ажралиб чиққан; хитой-корея субплатформаси учун асосан кўтарилган бўлса, жанубий хитой платформаси чўккан ва унинг устида чўкинди жинслар тўпланган. бу чўкинди жинсларда триас даврининг қалин денгиз ётқизиқлари қатламлари ҳам бор. чўкинди жинс қатламлари мезозойда бир оз бурмаланган. атлантика океанининг шимолий қисмида лавразияни иккига ажратувчи букилма ҳосил бўла бошлаган. шундай қилиб, мезозой ўрталарига келибоқ, евросиёнинг катта шимолий қисми яхлит материкка айланган ва унинг умумий шакли ҳозиргига яқин бўлган. жанубда эса евросиёни бўлиниб кетган гондванадан ажратиб турувчи геосинклинал минтақа мавжуд бўлган. ундан африка-арабистон, ҳиндистон ва австралия платформалари ажралиб чиққан. уларнинг шаклланиши давомида актив вулканик жараёнлар рўй бериб, катта майдонда базальт қопламлари вужудга келган. базальт …

н алмашинган. материк қиёфасининг узил-кесил шаклланиши, унинг ҳозирги рельефининг вужудга келиши, ҳозиргига ўхшаш иқлим шароитида ҳозирги органик дунёнинг қарор топиши кайнозой эраси давомида рўй берган; шу сабабли кайнозой эраси тарихи алоҳида ва батафсил кўриб чиқилиши лозим. кайнозой эрасининг бошларига келиб, ҳозирги евросиё материгининг катта шимолий қисми ўрнида битта яхлит-қуруқлик бўлган. у қадимги платформалар ядроларидан иборат бўлиб, уларни байкал, каледон ва герцин бурмаланиш босқичларида ҳосил бўлган ҳамда кенинги жараёнларда яссиланиб қолган ва кучли ўзгарган тоғларни ўзаро туташтириб турган. евросиёнинг шарқи ва жануби-шарқида қадимги структураларга мезозойда ҳосил бўлган тоғлар қўшилган. бу мураккаб тузилган қуруқликни ғарбда ўша вақтга келиб шакллана бошлаган шимолий атлантика чўкмаси шимолий америкадан ажратиб қўйган. жануб ва жануби-шарқда уни жуда кичрайиб қолган ўрта денгиз бўйи (альп-ҳимолай) геосинклинал минтақаси чегаралаб турган. бу геосинклинал минтақа евросиёни гондвананинг жануб ва жануби-ғарбдаги катта бўлаклари бўлмиш африка-арабистон, ҳиндистон ва австралия платформаларидан ажратиб қўйган. шарқда ғарбий тинч океан геосинклинал минтақаси. евросиёни ер шаридаги энг қадимий океан …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "табиати ривожланишининг асосий боскичлари"

1404130503_51191.doc табиати ривожланишининг асосий босқичлари ҳозирги евросиё ўрнида табиат ривожланишининг кембрийгача бўлган босқичида учта жуда катта платформа области бўлган. булар-ёвропа, сибирь ва хитой платформаларидир. жануброқда, асосан шимолий тропикдан жанубда, бундан ҳам олдинроқ жуда катта гондвана суперплатформаси вужудга келган. платформалар орасида геосинклинал минтақалар бўлган. учта шимолий платформадан жанубда альп-ҳимолай геосинклинал минтақаси чўзилиб кетган. бу геосинклинал ҳозирги хорижий европанинг кўп қисмини эгаллаган ва жануби-шарққа томон давом этиб, шимолий платформаларни гондванадан ажратиб турган. шимолдан унга урал-тяншань, монголия-охота ва каледон геосинклинал областлари келиб туташган. бу плат-формалар шимолий платформаларни бир-биридан ажратиб турган. ж...

DOC format, 204.5 KB. To download "табиати ривожланишининг асосий боскичлари", click the Telegram button on the left.

Tags: табиати ривожланишининг асосий … DOC Free download Telegram