осиё ўрта денгиз буйи

DOC 48.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404130152_51160.doc осиё ўрта денгиз буйи (левант) бу табиий ўлка ўрта денгизнинг шарқий соҳили бўйлаб нисбаган камбар полоса шаклида шимолдан жанубга томон чўзилган. шимолда ўлканинг кичик қисми туркия территориясида жойлашган, сўнгра унга суриянинг ғарбий тоғли чекка қисми, ливан, исроил ва иорданиянинг бир бўлаги киради. жануби-ғарбий чегараси синай ярим оролининг шарқий чеккаси бўйлаб ўтади. шарқда ва жануби-шарқда сурия чўли ва арабистон ярим ороли билан аниқ табиий чегара йўқ. левант тектоник жиҳатдан арабистон-сурия палахсасининг чеккаси бўлиб, ёш тектоник ҳаракатлар уни кўтарган, парчалаган ва бурмалар ҳосил қилган. чегарани шартли равишда шу кўтарилмаларнинг шарқий этагидан ўтказиш мумкин. ўлка ўрта денгиз бўйи ландшафтларининг жануб ва шарқ томондан чўллар ўраб турган камбар полосасидан иборат. левант территориясида кристалл заминнинг жинсларини бўр ва палеоген даврлари ётқизиқларининг қалин қатламлари қоплаган, бу қатламларни айрим жойларда базальт ёриб чиққан. бу жинслар бурмаланган, сўнгра бутун соҳилда табақали вертикал ҳаракатлар рўй берган, бу ҳаракатлар областда кенг кўламда бўлиб, осиё ўрта денгиз бўйининг ҳозирги рельефининг …

ливан территориясидаги ливан тоғларида ҳаммадан баланд кўтарилган, курнет-ас-сауд тоғининг баландлиги 3089 м га етади. шимолга ва жанубга томон тоғлар 1000 м гача ва ундан ҳам пастроққача пасаяди.тор водийлар тоғларни кенглик йўналишига яқин йўналишда кесиб ўтади. тоғлар пасайган жойларда водийлар кенг, ёнбағирлари салгина қия сойлар кўринишидадир. тоғларнинг кўп қисмини ташкил этувчи оҳактошларда карст ҳодисалари ривожланади. ўлканинг шарқида тоғ массивлари тектоник ботиқлар минтақасига тик тушади, бу тектоник ботиқлар минтақаси бутун ўлкани шимолдан жанубга кесиб ўтиб, акаба қўлтиғи ва қизил денгиз орқали африкага ўтиб кетади. бу қуруқликдаги дунёда энг катта рифтлар системаси бўлиб, африкани арабиетон ярим оролидан ажратиб туради ва африка материгининг шарқий чеккаси ҳамда осиёнинг ғарбий чеккаси рельефининг кўпгина хусусиятларини вужудга келтирган. кўриб чиқилаётган ўлка территориясида ер пўсти ёриқлари камбар ботиқлар минтақасини ҳоспл қилган бўлиб, бу минтақа жанубга томон чуқурлашиб боради. шимолда, сурия территориясида таги ясси, ботқоқ босган элтаб грабени бор, ундан жанубда баландроқ бекаа ботиғига ўтилади, бу ботиқ ливан территориясида ҳам …

нг катта аҳамиятга эга. камроқ миқдорда асфальт, гипс, фосфорит қазиб чиқарилади. баъзи бир металл конлари ҳали деярли текширилмаган. ёзда левантда тропик ҳаво ҳукмронлик қилади ва қуруқ бўлади, қишда циклонлар фаолияти туфайли ёғинлар узоқ давом зтадиган қаттиқ ёмғирлар тарзида ёғади. еғин миқдори шимолдан жанубга ва ғарбдан шарққа томон камайиб боради. ғарбда жойлашган тоғларнинг ғарбий ён бағирларига ва қирғоқ бўйи пасттекислигининг шимолий қисмига энг кўп ёғин тушади. чекка шимоли-ғарбда, ливан тоғлари ёнбағирларида йилига 1000 мм дан ортиқ, айрим жойларда эса 2000 мм гача ёғин ёғади. лекин исроил ва иорданиянинг қирғоқбўйи пасттекпсликларига атиги 500 мм дан ортиқроқ ёғин тушади. ички водийларда, бўйлама грабен ва шарқий районларда 500 мм дан кам, кўп жойларда 300 мм дан оз, ўлик денгиз соҳилида эса йиллик ёғнн миқдори 200 мм дан ошмайди. соҳилда намгарчилик даври ички ва чекка жанубий районлардагига нисбатан узоқроқ давом этади. бу районларда ёғин фақат қишда, икки-уч ой давомида бўлади. тоғларнинг юқори қисмида қор ёғади, …

и + 30°с дан юқори, январники +11, +12сс. бу ернинг ёзги қурук жазирама иссиғи африка ёки арабистоннинг тропик континентал чўлларини эслатади. ёзда ҳарорат баъзан +50°с гача кўтарилиши мумкин. ўлканинг кўп қисмида дарёлар кам сув ва режими жуда ҳам беқарордир. улар кема қатнови учун ярамайди, гидроэнергетика мақсадларида фойдаланилмайди, суғоришда эса жуда кам фойдаланилади. деярли ҳеч бир ерда суғормасдан деҳқончилик қилиш мумкин эмас, лекин суғориш учун сувни ер ости сувли қатламларидан ва тоғ жилғаларидан олинади. ер ости оқар сувларининг камлигига иқлим, геологик тузилиш хусусиятлари (оҳактошларнинг кенг тарқалганлиги) ва рельеф сабабдир. территориясининг катта қисмидан океанга сув оқиб бормайди ва кичик, баъзи жойларида вақтли оқар сувлар ички кўлларга бориб қуйиладиган сувлар билан суғорилади. ички оқим районларининг энг катта дарёси хермон тоғ массивидан бошланувчи иордан дарёсидир. у гхор грабенида оқади. иордан ўз йўлида сатҳи океан сатҳидан анча паст бўлган хула ва тивериад кўлларидан оқиб ўтади. иордан оқмас кўл-ўлик денгизга қуйилади. бу кўл сувининг шўрлик даражаси …

ботиқларидан оқиб ўтувчи нахр-эллитани ва нахр-эл-аси дарёларидир. ўсимлик ва тупроқларда ўлканинг умумий субтропик хусусиятлари аниқ ифодаланган. соҳилда ва тоғларнинг ғарбга қараган ёнбағирларида ландшафт типик ўрта денгиз бўйи ландшафти бўлиб, тупроқлари қизил ва жигар ранг, улар устида намлик миқдори ва грунт шароитига қараб маквис ёки гаррига типли доимий яшил бутазорлар ёки асосан дубдан иборат дои-мни яшил сийрак ўрмонлар ўсади. сернамроқ жойларда сарв-зорлар, чинор, заранг ва бошқа кенг баргли дарахтлардан иборат ўрмонлар учрайди. лекин йиллик ёғин миқдори кескин камаядиган жанубда, соҳилдаги текисликда, гхор грабенида дарахтлар йўқолади, бута ўсимликлар эса аниқ ифодаланган ксерофит қиёфага эга бўлади. бу ерларда бўз, кучли шўрланган тупроқлар тарқалган, шувоқ, олабўта, шўралардан иборат сийрак ўсимлик ўсган чала чўллар ёки ҳатто ҳақиқий чўллар ҳукмрон. марказий осиёда ўсувчи ўсимликлардан саксовул, африка ўсимликларидан акациянинг баъзи бир турлари учрайди. тоғларда 1000 м дан баланд баъзи жойларда эндемик игна баргли дарахтлардан иборат ўрмонлар ўсади. илгари бу ўрмонлар анча катта майдонни қоплаган эди. ҳозирги вақтда …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "осиё ўрта денгиз буйи"

1404130152_51160.doc осиё ўрта денгиз буйи (левант) бу табиий ўлка ўрта денгизнинг шарқий соҳили бўйлаб нисбаган камбар полоса шаклида шимолдан жанубга томон чўзилган. шимолда ўлканинг кичик қисми туркия территориясида жойлашган, сўнгра унга суриянинг ғарбий тоғли чекка қисми, ливан, исроил ва иорданиянинг бир бўлаги киради. жануби-ғарбий чегараси синай ярим оролининг шарқий чеккаси бўйлаб ўтади. шарқда ва жануби-шарқда сурия чўли ва арабистон ярим ороли билан аниқ табиий чегара йўқ. левант тектоник жиҳатдан арабистон-сурия палахсасининг чеккаси бўлиб, ёш тектоник ҳаракатлар уни кўтарган, парчалаган ва бурмалар ҳосил қилган. чегарани шартли равишда шу кўтарилмаларнинг шарқий этагидан ўтказиш мумкин. ўлка ўрта денгиз бўйи ландшафтларининг жануб ва шарқ томондан чўллар ўраб турган камбар пол...

DOC format, 48.0 KB. To download "осиё ўрта денгиз буйи", click the Telegram button on the left.

Tags: осиё ўрта денгиз буйи DOC Free download Telegram