"hozirgi o‘zbek adabiy tili"

PPTX 18 pages 3.7 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.7 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

презентация powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi urganch davlat universiteti filologiya fakulteti o‘zbek tili ta‘lim yo‘nalishi 194-guruh talabasi matsapoyeva shirinnning "hozirgi o‘zbek adabiy tili" fanidan tayyorlagan mustaqil ish taqdimoti mavzu: uyushgan gap tayyorladi: sh.matsapoyeva. qabul qildi: s. yangiboyeva. urganch - 2021 reja: i.kirish. ii. asosiy qism: 1. gap qurilishi haqida ma'lumot. 2.uyushgan qo'shma gaplar haqida umumiy ma'lumot. iii.xulosa. gap-muayyan til qonuniyatiga koʻra grammatik va intonatsiyaviy shakllangan nutq birligi. fikr shakllanishi va ifodalanishining asosiy vositasi. gap soʻz, soʻz birikmalariga qarama-qarshiqoʻyiladigan sintaktik kategoriya-dir. predikativlik, modallik, xabar intonatsiyasi, marom-ohang , tugallanganlik, soʻzlar tartibi gapning muhim xususiyatlaridandir. kommunikativlik — gapning bosh vazifasi. gaplar quyidagi nuqtai nazardan tasnif qilinadi: a) tarkibidagi predikativ birlikning miqdoriga koʻra. bunda sodda gap, qoʻshma gap farqlanadi; b) kommunikativ vazifasiga koʻra. bunda gaplar 3 tur ga boʻlinadi: darak gap, soʻrok gap va undov gap; v) estetik vazifasiga koʻra emotsional (soʻzlovchining turli emotsiyasini, emotsional munosabatlarni ifodalovchi) gap hamda intellektual …

2 / 18

rlik (element), bo’lak, gap deyiladi. "uyushiq" so’zi hozirgi zamon tilshunosligida, asosan, gap bo’laklariga nisbatan qo’llaniladi. uyushiq bo’laklar, xuddi uyushmagan bo’laklarday, ot va olmoshlar, fe’l, fe’lning ravishdosh, sifatdosh, infinitiv formalari, ravish kabi so’z turkumlari bilan ifodalanadi.o’rniga qarab, ot va olmosh bilan ifodalangan bo’laklar bir uyushiqlik zanjirni tashkil etadi. ma’lumki, qo’shma gap ikki va undan ortiq kismli bo’ladi. ikkidan ortiq qism (komponent)li qo’shma gapni murakkab qo’shma gap deymiz. uyushiq qismli qo’shma gaplar ana shu qo’shma gapning bir ko’rinishi hisoblanadi, uyushiq qismli qo’shma gaplar, uyushiq bo’lakli sodda gaplardek, keng miqyosda o’rganilmagan. qo’shma gapning uyushiq qismlari ham, xuddi sodda gapning uyushiq bo’laklaridek, asosan, sanash ohangi bilan aytiladi.bunday qismlar grammatik jihatdan o’zaro teng bo’lib, o’zlari uchun umumiy bo’lgan birlikka (elementga), umumiy qism (komponent)ga ergashadi, umumiy qism (komponent)ning biror bo’lagini izohlaydi. agar izohlanuvchi mavjud bo’lmasa, umumiy qismni butunicha izohlaydi. uyushiq qismlari, xuddi soda gapning uyushiq bo’laklaridek, umumiy qism (komponent)ga ergashadi yoki uni ergashtirib keladi. agar bosh …

3 / 18

ngi ikkitasi "va" bog’lovchisi yordamida birikadi va bu bog’lovchi sanashning tugallanganligini ko’rsatadi. murakkab qo’shma gapning deyarli barcha turlari — teng qismli, ergash qismli qo’shma gapning hamma turlari (ergash gapning bosh gapga ketma-ket birikuvchi turidan tashqari)uyushib kelish xususiyatiga ega. sodd,a gapning uyushiq bo’laklarini, o’rni bilan, umumlashtiruvchi bo’laklar umumlashtirib, izohlab keladi.qo’shma gapning uyushiq qismlarini esa umumlashtiruvchi gap (umumlashtiruvchi qism)lar umumlashtirib keladi. ………………………………………….. bu umumlashtiruvchi gaplar umumlashtirish bilan birga, xulosalash, yakunlash mazmunini ham ifoda etadi. yana shuni ham qayd qilish kerakki, sodda gapning uyushiq bo’laklarini faqat umumlashtiruvchy bo’laklar umumlashtirib keladi. qo’shma gapning uyushiq qismlarini esa umumlashtiruvchi gap bilan bir qatorda, umumlashtiruvchi bo’lak ham umumlashtirib keladi. jumladan, "...o’zi kim, turmushi qanday, ota-onasi bormi, xotini qanday xotin — bularning hammasini juda so’rab bilgisi keldi-yu, so’ramadi" (a.muxtor). uyushuvchi va umumlashtiruvchi elementlarning bitta qurilma ichida bo’lishi shart emas. jumladan, yuqoridagi misolni ikkita gap shakliga keltirsak ham, umumlashtiruvchi bo’lak umumlashtiruvchi bo’lakligicha qolaveradi: ... o’zi kim, turmushi qanday, ota-onasi …

4 / 18

ar) uyushib keladi; b) qo’shma gap qo’shma gapning qurilish materiali bo’lib, uyushib keladi. misollarga murojaat qilaylik: 1. ko’saklar terib olinib, g’o’zapoya yulinsa, erlar bir tekis shudgor qilinsa, yangi molxona ishga tushirilsa, umumaya, mo’ljaldagi ishlar bajarilsa, dam olish hastida o’ylash mumkin. bu qo’shma gap, bizning tahlilimizga ko’ra, besh qismdan iborat: a) ko’saklar terib olinib, g’o’zapoya yulinsa, b) erlar bir tekis shudgor qilinsa; v) yangi molxona ishga tushirilsa-, g) umuman, mo’ljaldagi ishlar bajarilsa-, d) dam olish hastida o’ylash mumkin. shu besh qismning oldingi uchtasi uyushiq qismlar bo’lib, to’rtinchi qism orqali umumlashtiriladi. keyingi — beshinchi qism esa etakchi (bosh) qism bo’lib, umumlashtiruvchi qism, tomonidan izohlanadi. e’tiboringiz uchun rahmat! image3.gif image4.png image5.png image6.png image7.gif image8.png image9.wmf image10.jpeg image11.png image12.jpeg image13.png image14.jpeg

5 / 18

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""hozirgi o‘zbek adabiy tili""

презентация powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi urganch davlat universiteti filologiya fakulteti o‘zbek tili ta‘lim yo‘nalishi 194-guruh talabasi matsapoyeva shirinnning "hozirgi o‘zbek adabiy tili" fanidan tayyorlagan mustaqil ish taqdimoti mavzu: uyushgan gap tayyorladi: sh.matsapoyeva. qabul qildi: s. yangiboyeva. urganch - 2021 reja: i.kirish. ii. asosiy qism: 1. gap qurilishi haqida ma'lumot. 2.uyushgan qo'shma gaplar haqida umumiy ma'lumot. iii.xulosa. gap-muayyan til qonuniyatiga koʻra grammatik va intonatsiyaviy shakllangan nutq birligi. fikr shakllanishi va ifodalanishining asosiy vositasi. gap soʻz, soʻz birikmalariga qarama-qarshiqoʻyiladigan sintaktik kategoriya-dir. predikativlik, modallik, xabar intonatsiyasi, marom-ohang , tugallanganlik...

This file contains 18 pages in PPTX format (3.7 MB). To download ""hozirgi o‘zbek adabiy tili"", click the Telegram button on the left.

Tags: "hozirgi o‘zbek adabiy tili" PPTX 18 pages Free download Telegram