tibbiy biologiya

PPT 81 стр. 25,7 МБ Бесплатная загрузка

81 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 25,7 МБ

Тип файла PPT

Страницы 81

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 81

tibbiy biologiya tibbiy biologiya mavzu: odam a’zolarining onto-filogenezi reja: qoplovchi to`qima ontofilogenezi, ter bezlari teri anomaliyalarining turlari tayanch harakatlanish tizimi qon aylanish sistemasi filogenezi hazm qilish sistemasi filogenezi nafas olish sistemasi filogenezi nerv sistemasi filogenezi аʼzolarning evolyutsion oʼzgarishlarining asosiy prinsiplari аʼzolar evolyutsion oʼzgarishlarining ikkita asosiy prinsipi differentsiatsiyalanish avval bir butun boʼlgan sistemaning har xil sifatli qismlarga ajralishidir m: umurtqalilarda qon hosil qiluvchi sistemalarning differensiatsiyalanishi. integratsiyalanish bir organizmga mansub sistemalarning maqsadga muvofiq ravishda birlashib, funksiyalarining oʼzaro bogʼlanishidir. m.: ontogenezi, filogenezi va funksiyalari har xil boʼlgan nerv, endokrin va qon aylanish sistemalari umumiy integratsiyalashgan sistema hosil qiladi qoplovchi to`qima onto filogenezi umurtqali organlar tizimi filogenezi, ushbu tip hayvonlari evolutsiyaning progressiv yoʻnalishi boʻyicha bosh suyaksizlar kenja tipidan boshlab sutemizuvchilargacha koʻrib chiqiladi har qanday hayvonning teri qoplami tashqi ta’sirlardan himoya qilish, ta’sirlarni qabul qilish vazifasini bajaradi. evolutsiyaning ilk bosqichlarida teri asosan himoya funksiyasini bajargan. tuban umurtqasizlar terisi esa nafas olish, modda almashinish, harakatlanish, sezgi …

2 / 81

ikki embrional varaqdan ekto va mezodermadan rivojlanadi. ektodermadan epidermis, mezodermadan derma taraqqiy etadi. bosh skeletsizlarda terini shu ikki qavati kuchsiz darajada differentsiatsiyalangan bo‘ladi. epidermis - bir qavatli silindrsimon, bir qavatli shilimshiq bezlar ushlaydi. derma - g‘ovaksimon, biriktiruvchi to‘qima hujayralaridan iborat. lansetnikning teri qoplami juda nozik bo‘lib, uni tashkil etuvchi epiteliy bir qavat silindirsimon hujayralardan tuzilgan, uning tarkibida ayrim bez hujayralari ham uchrab turadi. chin teri yupga qo‘shuvchi to‘qimadan iborat. togʻayli baliqlarda tangachalari plakoidli deb nomlanadi. u tishsimon oʻsimta shaklida boʻlib, usti emal bilan qoplangan dentindan tashkil topgan. dentin mezodermadan rivojlanib, u tashqariga so’rg‘ich shaklida o‘sib chiqayotgan biriktiruvchi to‘qimali hujayralar faoliyati tufayli hosil bo‘ladi. plakoidli tangachalar shakllanishi: 1— emal hosil qiluvchi hujayralar; 2 — epidermis; 3 — emal; 4 — skleroblastlar - dentin hosil qiluvchilar; 5 — dentin; 6 — derma so‘rg‘ichlari. suyakli baliqlarda esa tangachalar suyakli plastinkalar koʻrinishida boʻlib, yupqa epidermis bilan qoplangan, tangacha to‘liq derma hisobiga rivojlanadi, lekin kelib …

3 / 81

orqa va qorin tomondan suyak hamda muguzdan iborat mustahkam kosa ~ qalqon hosil qilib, tanasi qoplangan bo‘ladi. zamonaviy reptiliyalarda ter bezlari bo‘lmaydi (tullaydi). sutemizuvchilar terisi epidermis, derma va gipodermadan iborat umurtqalilarda teri epidarmis va korium qavatlariga ajratiladi ularning terisida quyidagi umumiylikka ahamiyat berish kerak: 1. epidermis – koʼp qavatli muguzlanuvchi epiteliy boʼlib, uning xosilalari turli tuzilishdagi bezlardir 2. korium – zich tolali shakllanmagan biriktiruvchi toʼqimadan tuzilib, undagi kollagen va elastik tolalar turli yoʼnalishda joylashadi umurtqalilar terisining ontofilogenezdagi solishtirma anatomiyasi: аmfibiyalarning terisi yalangʼoch, yaʼni tangachalarsiz boʼladi. teri bezlari ajratadigan shilimshiq terini qurib qolishdan saqlab turadi, bundan tashqari, u bakteriotsid taʼsiriga ham ega. аyrim amfibiyalar terisidagi zaharli bezlar mahsuli ularni dushmanidan himoya qiladi qushlar terisi juda yupqa boʼlishi, bez tutmasligi (quymich bezidan tashqari), patlar bilan qoplanganligi bilan xarakterlanadi. qushlar oyogʼining terisi tipik shoxsimon tangachalar bilan qoplangan reptiliyalar terisi ularning quruqlikka moslanishida juda katta evolyutsion ahamiyatga ega. reptiliyalar terisi epidermisning yuqori qatlami shoxlanib, …

4 / 81

ermoregulyatsiya jarayonida katta ahamiyatga ega. ayrim ter bezlari tuban sutemizuvchilarda differensirlanib, sut bezlariga aylangan. tuxum qo'yuvchilar (ya'ni kloakalilar oʻrdakburun, yexidna) da sut bezlari tuzilishi va rivojlanishi bo'yicha ter bezlariga oʻxshash. ter bezlari gomologik hisoblanadi. sut bezlarini va ulardagi so'rg'ichlarini soni bir juftdan 25 juftgacha bo'lishi mumkin. odam embriogenezida avval besh juft so‘rg‘ich yuzaga keladi, keyinchalik faqat bir jufti qoladi. odam homilasida sut bezlarining rivojlanishi a — besh haftalik homila (sut chiziqlari ko‘rinib turibdi); b — besh juft so'rg'ichni differensirovkasi; d — yetti haftali homila. yog’ bezlari yogʻ bezlari faqat sutemizuvchilar terisida hosil boʻlib, soch va terini moylaydi, tashqi muhit ta’siridan saqlaydi. ajralgan yog’, sochlar va ter yuzasini yog‘lab, ularning elastik, yumshoq qilib, nam bo‘lib qolishdan saqlaydi. qoplovchi to‘qima evolyutsiyasi umurtgali hayvonlarda quyidagi yo‘nalishda amalga oshadi: terining derma va gipoderma qavatlarini paydo bo‘lishi. 2. epidermis qavatining bir qavatlikdan ko‘p qavatlikka aylanishi. 3. teri hosilalarining vujudga kelishi. odam embriogenezining birinchi haftalaridan boshlab …

5 / 81

i: 1. soch anomaliyalari (atrixoz, gipertrixoz) 2. teri pigmentatsiyasining buzilishi (albinizm, melanizm) 3. teri muguzlanishining buzilishi (ixtioz, panionixiya) 4. teri o’smalari (so’gal, gemangioma, papilloma). teri anomaliyalari atrixoz (alopetsiya) — bosh sohasida batamom soch o‘smasligi. gipertrixoz - tanani, jumladan, boshning va yuzning qalin jun bilan qoplanishi albinizm — terining butun sathida yoki ayrim joylarida, sonda, ko‘z qorachig’ida melanin pigmentining bo‘lmaslik kasalligi. chegaralangan albinizm — vitilogo («pes»)kasalligi tananing peshona, og‘iz atrofida, bo‘yin, qo‘l barmoqlarida ko‘proq kuzatiladi. melanizm — terining ayrim joylarida (yuzda, kaftda, tizza bo‘g‘imida) pigmentatsiyaning kuchayishi. ixtioz — terining muguzli epiteliy qavatining qalinlashuvi, terining turli xil tangachalar bilan qoplanishi. tug‘ma paxionixiya - tirnoq plastinkalarining haddan tashqari qalinlashuvi, dag‘allashuvi va tirnoqda bo‘ylama chiziqlarni paydo bo‘lishi. teri o‘smalari — nevus (xol) — terining ayrim joylarida qoramtir dog‘lar paydobo‘lishi. gemangioma — qon tomirlardan iborat, teridan ancha ko‘tarilib turuvchi rangli dog‘lar paydo bo‘lishi. tayanch harakatlanish tizimi bosh skeletsizlar kenja tipining sodda vakili lansetnikdir. lansetnikning o'q …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 81 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tibbiy biologiya"

tibbiy biologiya tibbiy biologiya mavzu: odam a’zolarining onto-filogenezi reja: qoplovchi to`qima ontofilogenezi, ter bezlari teri anomaliyalarining turlari tayanch harakatlanish tizimi qon aylanish sistemasi filogenezi hazm qilish sistemasi filogenezi nafas olish sistemasi filogenezi nerv sistemasi filogenezi аʼzolarning evolyutsion oʼzgarishlarining asosiy prinsiplari аʼzolar evolyutsion oʼzgarishlarining ikkita asosiy prinsipi differentsiatsiyalanish avval bir butun boʼlgan sistemaning har xil sifatli qismlarga ajralishidir m: umurtqalilarda qon hosil qiluvchi sistemalarning differensiatsiyalanishi. integratsiyalanish bir organizmga mansub sistemalarning maqsadga muvofiq ravishda birlashib, funksiyalarining oʼzaro bogʼlanishidir. m.: ontogenezi, filogenezi va funksiyalari har xil boʼlg...

Этот файл содержит 81 стр. в формате PPT (25,7 МБ). Чтобы скачать "tibbiy biologiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tibbiy biologiya PPT 81 стр. Бесплатная загрузка Telegram