tibbiy biologiya vagenetika

PPT 54 pages 8.6 MB Free download

54 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.6 MB

File type PPT

Pages 54

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 54

prezentatsiya powerpoint «tibbiy biologiya va genetika» fanidan ma'ruza № 9 o'zgaruvchanlik: xillari va tibbiyotdagi roli ma'ruzachi: maksumova munira abduganievna toshkent “toshkent kimyo xalqaro universiteti” kimyo international university in tashkent ma'ruzaning maqsadi hayot xususiyatlaridan biri sifatida o'zgaruvchanlikning mohiyatini tushuntirish. o'zgaruvchanlik xillarini o'rganish. o'zgaruvchanlikning tibbiyotdagi rolini aniqlash. ma'ruzaning rejasi hayot xususiyatlaridan biri sifatida o'zgaruvchanlikning mohiyatini tushuntirish. o'zgaruvchanlik xillarini o'rganish. o'zgaruvchanlikning tibbiyotdagi rolini aniqlash. tahlil qilinishi kerak bo'lgan savollar: 1.modifikatsion o'zgaruvchanlik. 2.kombinativ o'zgaruvchanlik. 3.mutatsion o'zgaruvchanlik. 4. dnk molekulasida sodir bo'ladigan o'zgarishlar va uning tiklanishi. ma'ruzaning tarbiyaviy ahamiyati va vazifalari: belgilarning irsiyatga berilishida, genetik axborotning to'la amalga oshishi uchun,ma'lum muxit sharoiti zarur. masalan,bir xil genotipga ega bo'lgan organizmlarda muxit sharoitiga qarab belgilar xar xil ko'rinishda yuzaga kelishi mumkin. bu xolat tibbiyotda katta ahamiyatga ega.chunki, ayrim patologik belgilar fenotipda yuzaga chiqmasdan, yashirin holda irsiylanishi mumkin.bunday patologik belgilarning yuzaga chiqmasligini ta'minlash muhim ahamiyatga ega. bulg'usi shifokor shunday irsiy belgilarning tabiatini yaxshi bilishi kerak, bu esa kelgusi …

2 / 54

anadi modifikatsion o'zgaruvchanlik odamning genetik imkoniyatini o'zgartirishga emas, balki reaktsiya normasi chegarasida odam organizmi rivojlanishini ta'minlovchi tibbiyot uchun muhim :.. bu o'zgarishning kelib chiqishi organizmdagi biokimyoviy va fermentativ reaktsiyalariga bog'liq bu o'zgaruvchanlik uzoq davom etuvchi o'zgaruvchanlik dir tibbiyotda bitta kasallik har xil shaxsda bir xil kechmaydi, chunki reaktsiya normasi har xil irsiy bo'lmagan (modifikatsion) o'zgaruvchanlik ... ma'lum genotip zaminida organizmlarning tashqi muhit omillari ta'cirida reaktsiya normasi doirasida bo'ladigan o'zgarishdir. turli muhit sharoitida qoqio't o'simligi modifikatsion o'zgaruvchanlikka misollar: odamda: • tog'ga ko'tarilganda qonda eritrotsitlar miqdorini ortishi • ultrabinafsha nurlarning intensiv ta'sirida teri pigmentatsiyasining o'zgarishi • jismoniy mashqlar bilan shug'ullanish suyak-muskul sistemasini rivojlanishiga olib keladi • chandiqlar (morfoz belgisi) • hasharotlar va boshqa hayvonlarda: • kolorado qo'ng'izi lichinkasiga yuqori va past harorat ta'sir etganda voyaga etgan qo'ng'iz rangi o'zgaradi • havo harorati bog'liq ravishda ayrim sut emizuvchilarning yungini rangini o'zgarishi • kapalak araschnia levana ning haroratga bog'liq rangini o'zgarishi o'simliklarda: • ayrim …

3 / 54

ini paydo bo'lishi) • morfozlar (tashqi muhitning ekstremal omillariga nisbatan fenotipda yuzaga keladigan irsiy bo'lmagan o'zgarishlar) • fenokopiyalar (turli mutatsiyalarning belgilari irsiy bo'lmagan o'zgarishlar sifatida yuzaga chiqishi)—morfozlar xilma xilligi davomiyligi bo'yicha: • tashqi muhit ta'siriga uchragan organizmda yuzaga chiqadi, nasllanmaydi • davomiy modifikatsiyalar — ikki yoki uchta avlodda saqlanishi mumkin modifikatsion o'zgaruvchanlik modifikatsion o'zgaruvchanlikning bir ko'rinishi – fenokopiyalar ham ahamiyatga ega ... fenokopiyalar fizik, kimyoviy va biologik omillar ta'sirida yuzaga chiqadi. onadagi ayrim yuqumli kasalliklar (qizamiq, taksoplazmoz) bolada har xil irsiy kasallikka o'xshash o'zgarishlarga olib keladi. masalan: tug'ilgan bolada ko'z gavxarining tipik bo'lmasligi retsessiv irsiy kasallik, qizamiq kasalligi, yoki onaning xomiladorlikda ionlashtiruvchi nurlar olganligi okibati bo'lishi mumkin. fenokopiyalar – muhit omillari ta'sirida kelib chiqadigan ma'lum genotipik o'zgarishga o'xshash modifikatsiyalar. qizamiq kasalligi natijasida kelib chiqadigan karlik irsiy karlik kasalligiga o'xshash bo'ladi. alkogol sindromi - bu fenokopiya autosom retsessiv sindrom dubovits (mikrotsefaliya, jismoniy rivojlanishdan orqada qolish) yod etishmasligi natijasida qalqonsimon bezni kattalashishi …

4 / 54

iantlardan ko'p bo'ladi. irsiy o'zgaruvchanlik o'z navbatida: kombinativ, rekombinativ va mutatsion o'zgaruvchanliklarga bo'linadi. alternativ belgili organizmlarning o'zaro chatishtirishdan olingan duragay avlodlarda allel va allel bo'lmagan genlarning kombinatsiyalanishi natijaida hosil bo'lgan o'zgaruvchanlikka aytiladi. krossingover natijasida birikkan genlarning o'zaro ajralib, yangi genotipda yig'ilishi tufayli olingan o'zgaruvchanlikka aytiladi. kombinativ o'zgaruvchanlik deb ... rekombinativ o'zgaruvchanlik deb ... mutatsion o'zgaruvchanlik... irsiy o'zgaruvchanlikning bir turi bo'lib, kelib chiqishi sababi va tabiatiga ko'ra boshqa irsiy o'zguruvchanlikdan farq qiladi. organizm genotipining to'satdan keskin o'zgarishini mutatsiya deb fanga de friz kiritdi. bevosita tashqi va ichki mutagen omillar genotipiga ta'siri hisobiga vujudga keladi. mutatsion nazariya de friz tomonidan yaratilgan, uning asosiy mohiyati quyidagilar: mutatsiyalar to'satdan paydo bo'ladi yangi mutatsiyalar turg'un irsiy o'zgaruvchan likdir irsiy bo'lmagan o'zgarishdan farqli o'laroq, mutatsiyalar uzliksiz qator hosil qilmaydi mutatsiyalar har xil yo'nalishlada ketadi. mutatsiyalar foydali va zararli bo'ladi mutatsiyalarni aniqlash ehtimoli tekshirilayotgan individlar soniga bog'liq mutatsiyalarning yangi variantlari keskin o'zgarishlarni to'satdan paydo bo'lishi yuzaga chiqadi. …

5 / 54

iga qarab 1.somatik mutatsiyalar 2.generativ mutatsiyalar somatik hujayralarda gen, genom, xromosoma mutatsiyalari sababli organizm genotipi mozaik bo'ladi geterozigota organizmda paydo bo'lishiga qarab: 1.dominant mutatsiyalar. 1.retsessiv mutatsiyalar. to'g'ri yo'nalgan va qaytar mutatsiyalar ham bo'ladi genlar kimyoviy strukturasidagi (saytlardagi, dnk nukleotidlari ketma -ketligidagi) bartaraf etilmagan yoki tuzatilmagan o'zgarishlarning keyingi replikatsiya tsikllarida namoyon bo'lishi va natijada avlodlarda belgilarning o'zgargan variantlarini yuzaga chiqishi gen mutatsiyalari deyiladi. gen hosil qiluvchi dnk strukturasining o'zgarishini uch guruhga bo'lish mumkin. bir azotli asosni ikkinchisi bilan almashinishi (spontan hosil bo'luvchi mutatsiyalarning 20% ini tashkil etadi). sanalish tartibini o'zgartiruvchi mutatsiya — gen tarkibidagi nukleotidlar juftini miqdorini o'zgarishi. dnk ketma ketligidagi mutatsiya , uchga karrali bo'lmagan nukleotidlar deletsiyasi yoki kiritilishi gen tarkibidagi nukleotidlar ketma ketligi tartibini o'zgarishi (inversiya). nukleotidlar qaytarilishini ekspansiyasi gen mutatsiyalarini kelib chikishiga ko'ra ikkita guruxga ajratish mumkin: bir juft azotli asoslarning boshqasi bilan almashinuvidan hosil bo'lgan mutatsiyalar. azotli asoslarning tushib yoki ortib ketishidan hosil bo'lgan mutatsiyalar. ikki xil …

Want to read more?

Download all 54 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tibbiy biologiya vagenetika"

prezentatsiya powerpoint «tibbiy biologiya va genetika» fanidan ma'ruza № 9 o'zgaruvchanlik: xillari va tibbiyotdagi roli ma'ruzachi: maksumova munira abduganievna toshkent “toshkent kimyo xalqaro universiteti” kimyo international university in tashkent ma'ruzaning maqsadi hayot xususiyatlaridan biri sifatida o'zgaruvchanlikning mohiyatini tushuntirish. o'zgaruvchanlik xillarini o'rganish. o'zgaruvchanlikning tibbiyotdagi rolini aniqlash. ma'ruzaning rejasi hayot xususiyatlaridan biri sifatida o'zgaruvchanlikning mohiyatini tushuntirish. o'zgaruvchanlik xillarini o'rganish. o'zgaruvchanlikning tibbiyotdagi rolini aniqlash. tahlil qilinishi kerak bo'lgan savollar: 1.modifikatsion o'zgaruvchanlik. 2.kombinativ o'zgaruvchanlik. 3.mutatsion o'zgaruvchanlik. 4. dnk molekulasida sodir bo'ladigan...

This file contains 54 pages in PPT format (8.6 MB). To download "tibbiy biologiya vagenetika", click the Telegram button on the left.

Tags: tibbiy biologiya vagenetika PPT 54 pages Free download Telegram