tibbiy biologiya vagenetika

PPT 38 pages 5.6 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.6 MB

File type PPT

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

prezentatsiya powerpoint «tibbiy biologiya va genetika» fanidan ma'ruza № 6 atrof muhit ifloslanishining genetik xavfi. kantserogenezning biologik va genetik asoslari . ma'ruzachi: maksumova munira abduganievna toshkent “toshkent kimyo xalqaro universiteti” kimyo international university in tashkent ma'ruzaning maqsadi: atrof muhit ifloslanishining genetik xavfi. kantserogenezning biologik va genetik asoslari va ahamiyatini tushuntirish. ma'ruzaning rejasi: mutagenlar ta'siridan himoyalanish. antimutagenlar. kantserogenez biologiyasi. ma'ruzaning tarbiyaviy ahamiyati va vazifalari: belgilarning irsiyatga berilishida, genetik axborotning to'la amalga oshishi uchun,ma'lum muxit sharoiti zarur. biroq atrof muhit ifloslanishi oqibatida genetik xavfning ortishi salbiy oqibatlarga olib keladi. kantserogenezning biologik va genetik asoslari va ahamiyatini tushunish va bilish kelgusi avlod salomatligini ta'minlashga xizmat qiladi. odam rivojlanishining butun davri davomida tabiiy mutatsion jarayon hisobiga genetik yukni orttirib oldi. bu yuk irsiy, ya'ni genetik shartlangan kasalliklarda yuzaga chikib kelmoqda. odam populyatsiyasining o'sib borayotgan mutagen omillar bilan tobora ko'proq ifloslanib borishi sababli biosferaga genetik adaptatsiyasi imkonsizdir. gen va atrof – muhitni o'zaro ta'siri bu …

2 / 38

di. psoriazli artrit kasalligi autoimmun bo'lib, hla -human leucocyte antigens (odam leykotsitar antigenlari) bilan bog'liq. mutagenlar orqali atrof muhit ifloslanishini asosiy xavfi, genetiklar fikricha: qayta –qayta va uzoq davomli mutagenlar ta'siri genetik materialda turg'un o'zgarishlarni hosil qiladi. mutatsiyalar to'planishi bilan hujayra cheksiz bo'linish qobiliyatiga ega bo'lib qoladi va onklogik kasalliklar, ya'ni saraton o'smasi rivojlanishiga asos bo'lib qoladi. mutagenlar – irsiy o'zgaruvchanlikni chaqiruvchi fizikaviy, kimyoviy va biologik omillardir. mutagenlarni o'rgangan olimlar g. s. filippov bilan birganlikda ionlashgan radiaktiv nurlar ta'sirida tuban zamburug'larda sun'iy mutatsiya olishni isbotladi. kimyoviy mutagenezga asos soldi kimyoviy mutagenez haqidagi ta'limotni yaratuvchilaridan biri mutagenlar klassifikatsiyasi spontan kelib chiqishiga qarab ta'sir etuvchi omilning tabiatiga ko'ra indutsirlangan fizikaviy biologik kimyoviy oziq ovqat qo'shimchalari mutagenlar biologik: qizamiq, qizilcha va gripp viruslari; har xil parazitlar; moddalar almashinuvi mahsulotlari (lipidlar oksidlanishi mahsulotlari) oziq ovqat qo'shimchalari: propilenglikol kaliy nitrat, natriy nitrat; gazlangan ichimliklar ; gidrogenlangan yog' kislotalari; fizik: ionlashgan radiatsiya; radioaktiv qoldiqlar; ultrabinafsha nurlanish; …

3 / 38

urashish uchun ham buyurilgan. biroq, 1959 yildan boshlab periferik nevrit (qovurg'alararo nervlar, yuz nervi, …) bo'yicha shikoyatlar ko'payadi. bozorda talidomid paydo bo'lganidan bir necha yil o'tgach, jiddiy tug'ma kasalliklar, shu jumladan qo'llar, oyoqlar va quloq suprasining yo'qligi, ko'z nuqsonlari va mimika mushaklarining yo'qligi bilan tug'ilgan bolalar soni keskin oshdi. jiddiy sabab homiladorlikning dastlabki bosqichlarida ayollar tomonidan preparatni qo'llash asosiy mezon bo'ldi. talidomidning maymun embrioniga ta'siri normada talidomid ta'sirida hozirgi kunda talidomid ayrim kasalliklarni davolashda qo'llaniladi: granulyomatozni xillari leykozni xillari va boshqa onkologik kasalliklar himoyaning uchta bosqichi sodda hayvonlardan odamgacha bo'lgan barcha mavjudodlarda genlarni himoyalovchi alohida tizim ishlab turadi. bu tizim tabiatning hujayra, organizm va populyatsiya darajalarida amalga oshiriladi. hujayra darajasida gen jaroxatlarini «tiklovchi» tizim ishlaydi. organizm darajasida immun tizimi mutatsiyaga uchragan hujayralarni ajratib tashlash tizimi ishlaydi. populyatsiya darajasida esa boshqacha mehanizmlar ishga kirib, uning natijasida mutatsiyaga uchragan individlar nobud bo'ladi, boshqa sog'lom individlar yashab qoladi. organizmda himoya dastlab mutagenlarni organizmga …

4 / 38

epilayotgan pestitsidlar, tamaki tutunlari, maishiy preparatlar aerozol ko'rinishida tushadi. ularning tarkibida har xil gazli mutagenlar bo'lib, ular burunning o'zida uning shilliq qavatiga ta'sir eta boshlaydi. burunning shilliq qavati qon bilan juda yaxshi ta'minlangan bo'lib, shu sababli mutagenlarning bir qismi shilliq qavat orqali qonga tushadi. qolgan qismi esa o'pkaga borib, u orqali qonga tushadi. qon oqimi bo'ylab qon va limfa sistemasi mutagenlarni to'qima va organlarning hujayralariga olib boruvchi yo'l hisoblanadi. qon bilan harakatlanayotgan zararli moddalar qonning birikmalari bilan (ko'proq albumin oqsili bilan ) birikib qoladi. natijada qondagi mutagen konsentratsiyasi kamayadi, ammo oqsillar bilan birikkan mutagen o'zini parchalanishdan saqlab qoladi va bunday bog'lanish ba'zi hollarda hujayra qobig'i orqali mutagenlarni uning ichiga o'tishiga imkon beradi. plazmatik membrana orqali sitoplazmaga o'tgan mutagen har xil kimyoviy reaktsiyalarga kirishib, hujayra faolligini kamaytiradi yoki kuchaytiradi. yadro ichida mutagenlar yadro ichiga kirganda juda xavfli bo'ladi, sababi, yadroda irsiy modda (dnk) saqlanadi. yadroga kirgan mutagen yoki uning parchalanishidan hosil …

5 / 38

hrash chastotasi ortib ketishi aniqlangan. mutagenlarning ahamiyati tabiatda: organizmlarning hayot faoliyati pasayadi. tashqi va ichki muhit o'zgarishlariga moslasha olmagan organizmlar nobud bo'ladi. tabiiy tanlanish va mikroevolyutsiya uchun material beradi. odam uchun: irsiy nuqsonlar paydo bo'ladi. somatik hujayralarda o'smalar paydo bo'lishiga olib keladi. odamlarda mutagen omillar bilan biosfera ifloslanishining o'sib borishiga genetik adaptatsiya (moslashish) bo'lmaydi. mutagenlar ta'siridan himoyalanish (antimutagen) evolyutsiya jarayonida har bir organizmning o'zida mutagenlar ta'siriga nisbatan himoya vositalari paydo bo'lgan. demak, har bir organizm o'zida mutatsiyalarning hosil bo'lmasligini taminlovchi maxsus anti mutatsion sistemaga ega. bundan tashqari ko'p biologik faol moddalar spontan va indutsirlangan mutatsiyalarni kamaytirishi mumkin. bu moddalar – antimutagenlar. antimutagenlar mutagenlarni qamrab oluvchi ingibitorlar hujayra tashqarisidagi hujayra ichkarisidagi mutagenlarni endogen shakllanuvchi ingibitorlari metabolizm modulyatorlari reaktsion qobiliyatli molekulalarinaktivatorlari dnk reparatsiyasi va replikatsiyasi modulyatorlari mutagenlarni dezaktivatorlar (zararsizlantiruvchilar) ingibitorlar antimutagenlar uch davrda o'z ta'sirini ko'rsatishi mumkin mutagen hujayra membranasidan o'tayotgan vaqtda: steroid garmonlar mutagenlarning hujayra membranasidan o'tish ehtimolini kamaytiradi. antimutagendnk molekulasiga …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tibbiy biologiya vagenetika"

prezentatsiya powerpoint «tibbiy biologiya va genetika» fanidan ma'ruza № 6 atrof muhit ifloslanishining genetik xavfi. kantserogenezning biologik va genetik asoslari . ma'ruzachi: maksumova munira abduganievna toshkent “toshkent kimyo xalqaro universiteti” kimyo international university in tashkent ma'ruzaning maqsadi: atrof muhit ifloslanishining genetik xavfi. kantserogenezning biologik va genetik asoslari va ahamiyatini tushuntirish. ma'ruzaning rejasi: mutagenlar ta'siridan himoyalanish. antimutagenlar. kantserogenez biologiyasi. ma'ruzaning tarbiyaviy ahamiyati va vazifalari: belgilarning irsiyatga berilishida, genetik axborotning to'la amalga oshishi uchun,ma'lum muxit sharoiti zarur. biroq atrof muhit ifloslanishi oqibatida genetik xavfning ortishi salbiy oqibatlarga olib keladi. k...

This file contains 38 pages in PPT format (5.6 MB). To download "tibbiy biologiya vagenetika", click the Telegram button on the left.

Tags: tibbiy biologiya vagenetika PPT 38 pages Free download Telegram