nutq madaniyati fanibo'yich o`quv-uslubiy majmua

DOCX 95 pages 201.8 KB Free download

95 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 201.8 KB

File type DOCX

Pages 95

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 95

o`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi andijon davlat universiteti filologiya fakulteti o`zbek tili va adabiyoti kafedrasi «nutq madaniyati» fanibo`yicha o`quv-uslubiy majmua andijon-2018 annotatsiya ushbu tayyorlangan ma`ruza matni magistratura yo`nalishida ta`lim olayotgan talabalarda “nutq madaniyati” fanidan madaniy nutq yuzasidan tasavvur uyg`otish, ularda adabiy nutq malakalarini, nutq madaniyatini shakllantirishni nazarda tutadi. mazkur ma`ruza matni nutq va uning mazmuniy mundarijasi, muloqot xulqi, muloqot jarayoni komponentlari hamda kompozitsion bosqichlari, madaniy nutq va unga asos bo`luvchi til hamda nutq me`yorlari, unga qo`yiladigan talablar, nutqning eng muhim kommunikativ sifatlari, milliy koloritning nutq madaniyatida tutgan o`rni, muloqot xulqining hudud, ijtimoiy, sotsial, jins jihatdan xoslanishi, nutq texnikasi, fatik kommunikatsiya, nutqiy uslublar, jamiyat taraqqiyotida nutq madaniyati va notiqlikning tutgan o`rni masalalari yuzasidan ma`lumotlar beradi. tuzuvchi: f.f.n.dots. l.jalolova taqrizchi : p.f.d. sh.yusupova mundarija 1. namunaviy fan dasturi.................................................................................. 2. ishchi o’quv dasturi.......................................................................................... 3. ta’lim texnologiyasi...................................................................................... 4. ma’ruza matnlari............................................................................................ 5. test topshiriqlari......................................................................................... 6. nazorat savollari........................................................................................... 7. malakaviy bitiruv ishlari mavzulari........................................................ …

2 / 95

.................................................... 10. . slaydlar........................................................................................................ 11. adabiyotlar..................................................................................................... 1-ma`ruza (2 soat) “nutq madaniyati” fanining maqsad va vazifalari. “nutq madaniyati” kursiga kirish dars maqsadi: “nutq madaniyati” fani, uning maqsad va vazifalari, o`rganish obyekti va mundarijasi, o`zbek nutq madaniyatining metodologik asoslari, ularning fan o`qitilishidagi ahamiyati, nutq madaniyatining inson ma`naviy hayotidagi, shaxsning ma`naviy saviyasining oshirishdagi roli, ilmiy va badiiy tafakkurini takomillashtirishdagi amaliy ahamiyati, adabiy til me`yorlarini belgilab berishdagi o`rni xususida ma`lumot berish. tushunchalar va tayanch iboralar “nutq madaniyati”, mazkur fan doirasida o`rganiladigan asosiy masalalar, nutq madaniyati va adabiy til, notiqlik, turkiy xalqlarda nutq madaniyati va notiqlikning ilk namunalari, fanning maqsad, vazifalari, o`rganish obyekti va mundarijasi, o`zbek nutq madaniyatining metodologik asoslari. asosiy savollar (reja) 1.nutqmadaniyatikursiningdolzarbligivatarixi. 2.nutq madaniyatiga dunyo miqyosida bo`lgan e`tibor. 3.turkologiya va o`zbek tilshunosligida nutq madaniyati muammolariga bo`lgan munosabat. nutq madaniyati tildan bemalol, maqsadga o`ta muvofiq va ta`sirchan bir tarzda foydalana olishni ta`minlaydiganko`nikma, malaka va bilimlarning jami demakdir. boshqacha aytganda, nutq madaniyati tilda potensial mavjud …

3 / 95

har xil sharoitlarga mos va maqsadga muvofiq foydalana olish, ifodali o`qish va so`zlay olish madaniyatini egallash demakdir. nutq madaniyati deb yuritilayotgan hodisa bir qator murakkab, ammo mavjud til faktlari, ilmiy-amaliy tasavvurlar, aniq nutqiy jarayon ko`rinishlari va talablari bilan aloqadordir. mana shunga ko`ra nutq madaniyati: 1) tildagi mavjud til hodisasi nomi; 2) nutq madaniyati talablariga javob beruvchi aniq nutqiy jarayonning, ya`ni aniq nutqiy ko`rinishning nomi; 3) madaniy nutq va u haqida kishilar ongida mavjud bo`lgan aniq normativ tasavvurlarning nomi; 4) tilshunoslikning ilmiy-tadqiqot obyekti bo`lgan nutq madaniyati va u haqida mavjud ilmiy tasavvurlarning, muammoning nomi; 5) nutq madaniyati muammosini tadqiq qilish bilan shug`ullanadigan tilshunoslik sohasining nomi tarzida talqin qilish mumkin. nutq madaniyati amaliy jihatdan nutqning xilma-xil muammolarini tadqiq qiluvchi fan bo`lib, chiroyli nutq tuzishning qonuniyatlari, sirlari, til, til normalari, nutq, nutqning sifatlari, nutqiy uslublar, nutqda uchrashi mumkin bo`lgan kamchilik va xatolar, nutqiy asarlarning ko`rinishlari, nutqning talaffuziga doir muammolar yuzasidan bahs yuritadi. nutq …

4 / 95

avoblardan biri shuki, insonning kimligi uning ikki jihati - xatti-harakati va so`zi (nutqi), odamlar bilan o`zaro muomalasida namoyon bo`ladi. shuning uchun ham odamlar inson ruhiyati bilan chambarchas bog`liq bo`lgan bu masala bilan juda qadimdan qiziqib keladilar. qadimgi gretsiya va rimda nutq madaniyatining nazariy asoslari yaratildi. bu davlatlarda sitseron, demosfen, kvintilian, aristotel kabi nazariyotchilar yetishib chiqdi. eramizdan avvalgi 335 yilda aristotelning “ritorika”si yaratildi. o`sha davr sud notiqligining katta namoyandasi sitseronning “notiq haqida”, “notiq”, “brut” asarlari hozir ham o`ziga xos qimmatga ega. ularning bu nazariyalari keyinchalik yevropada nutq madaniyatiga bag`ishlangan fanning maydonga kelishiga asos bo`ldi. sharqda, jumladan, movarounnahrda badiiy, ilmiy ijodning taraqqiyoti bilan, shuningdek, va`zxonlik,“quron”ni targ`ib qilish, beruniy, abu nasr forobiy, ibn sino, abu abdulloh al-xorazmiy, mahmud koshg`ariy, abu yoqub sakkokiy, alisher navoiy kabi buyuk allomalar ham ifodalashi mumkin. bu ko`plab munozaralarga sabab bo`ladi. inson bu munozaralar jarayonida rostni yolg`ondan ajratadigan “mezon”ni yaratadi. bu mantiq fani edi. mantiqning qiyosi (sillogizmi) rostni yolg`ondan …

5 / 95

“agar u dangasalikni tashlab, oromga berilmasdan, gap bilan bog`lanib keladigan nahv (grammatika), aruz (she`r o`lchovi) va mantiq (logika)ni mutolaa qilganda edi, so`z, zotan, nasr va nazmga ajralishini bilgan bo`lardi”[footnoteref:2]1,- deydi. [2: 1беруний. танланган асарлар. iii том, тошкент, 1982 йил, 64-б.] ko`rinadiki, beruniy inson nutqini bir fan doirasida emas, balki bir necha fan (ya`ni grammatika, aruz va logika)lar qo`shiluvi nuqtasida tekshirish g`oyasini ilgari surgan. ikkinchi ilm grammatikadir. u jismlarga berilgan ism (nom)larni qanday tartibga solishni hamda substantsiya va aktsidentsiyaning joylashishini va bundan chiqadigan natijalarni ifodalovchi hikmatli so`zlarni va nutqni qanday tuzishni o`rgatadi. uchinchi ilm mantiqdir. ma`lum xulosalar keltirib chiqarish uchun logik figuralarga binoan qanday qilib darak gaplarni joylashtirishni o`rgatadi. bu xulosalar yordamida biz bilmagan narsalarni bilib olamiz. hamda nima to`g`ri, nima yolg`on ekanligi haqida hukm chiqaramiz”.[footnoteref:3]2 [3: 2абу наср форобий. рисолалар. - тошкент, 1975, 54-б.] beruniy bilan zamondosh bo`lgan abu abdulloh al-xorazmiy ham o`zining “mafotih ul-ulum” (“ilmlar kalitlari”) asarida o`sha davr …

Want to read more?

Download all 95 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq madaniyati fanibo'yich o`quv-uslubiy majmua"

o`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi andijon davlat universiteti filologiya fakulteti o`zbek tili va adabiyoti kafedrasi «nutq madaniyati» fanibo`yicha o`quv-uslubiy majmua andijon-2018 annotatsiya ushbu tayyorlangan ma`ruza matni magistratura yo`nalishida ta`lim olayotgan talabalarda “nutq madaniyati” fanidan madaniy nutq yuzasidan tasavvur uyg`otish, ularda adabiy nutq malakalarini, nutq madaniyatini shakllantirishni nazarda tutadi. mazkur ma`ruza matni nutq va uning mazmuniy mundarijasi, muloqot xulqi, muloqot jarayoni komponentlari hamda kompozitsion bosqichlari, madaniy nutq va unga asos bo`luvchi til hamda nutq me`yorlari, unga qo`yiladigan talablar, nutqning eng muhim kommunikativ sifatlari, milliy koloritning nutq madaniyatida tutgan o`rni, muloqot xulqini...

This file contains 95 pages in DOCX format (201.8 KB). To download "nutq madaniyati fanibo'yich o`quv-uslubiy majmua", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq madaniyati fanibo'yich o`q… DOCX 95 pages Free download Telegram