қазақ тілінің шығу тарихы туралы

DOCX 275 pages 405.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 275
қазақ тілінің шығу тарихы туралы · түркі тілдері тіл туыстығына қарай 6 топқа бөлінеді: 1 қыпшақ бұтағы қазақ, құмық, қарақалпақ, қарашай, мақар, қарайым, ұрым, қырышақ 2 оғыз бұтағы әзірбайжан, түрікмен, гагауыз, балқан түріктері, түрік 3 қарлұқ бұтағы өзбек, ұйғыр 4 аралық бұтақ қырғыз, алтайық, хақас, тува, салар, сары ұйғыр, шор, тофа, шұлым 5 чуваш 6 саха · көне түркі тілдері мыналар: хазар, бұлғар, ғұн, көк түрік, сақ, авар. · түркі тілдері орналасу аймағына қарай 6 топқа бөлінеді: 1 оңтүстік тобы түрік, гагауыз, әзербайжан, түркімен 2 батыс тобы қарайым, қарашай, құмық, татар, башқұрт 3 орталық топ қазақ, қарақалпақ, ноғай, қырғыз 4 шығыс тобы өзбек, ұйғыр, сары, салар 5 солтүстік тобы алтай, шор, хақас, тува, тофа, саха 6 чуваш тобы · түркітану ғылымында түркі тілдерінің дамуын (н.баскаков) алты кезеңге бөліп қарастырады. · түркі халықтарының жазба тілі v-viii ғасырларда дүниеге келген. тіл ғылымында бұл жазба ескеркіштері "орхон-енисей ескерткіштері" деп аталады. олар: "күлтегін", "тоныкөк", …
2 / 275
тан республикасының тұңғыш конституциясы қабылданды. онда қазақ тілі қазақстан республикасының мемлекеттік тілі болып бекітілді. · 1995 жыл, 30 тамыз: республикалық референдумда қазақстан республикасының жаңа конституциясы қабыл-данды. конституцияның 7-бабында былай делінеді: 1. қазақстан республикасындағы мемлекеттік тіл – қазақ тілі. 2. мемлекеттік ұйымдарда және өзін-өзі басқару органдарында орыс тілі ресми түрде қазақ тілімен тең қолданылады. 3. мемлекет қазақстан халқының тілдерін үйрену мен дамыту үшін жағдай туғызуға қамқорлық жасайды. · 1997 жыл, 7 шілде: жаңа қазақстан республикасындағы тілдер туралы заң парламентте қайтадан талқыланып, ол қазақстан республикасы президентінің жарлығымен бекітілді. бұл заң бойынша қазақ тілі қазақстан республикасының мемлекеттік тілі, қазақ халқының ұлттық тілі болып есептеледі. · қазақстан республикасындағы тілдер туралы заңның 4-бабы: қазақстан республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілі. мемлекеттік тіл – мемлекеттің бүкіл аумағында қоғамдық қатынастардың барлық саласында қолданылатын мемлекеттік басқару, заң шығару, сот ісін жүргізу және іс қағаздарын жүргізу тілі. қазақстан халқын топтастырудың аса маңызды факторы болып табылатын мемлекеттік тілді меңгеру – …
3 / 275
уын үндестігі 2. дыбыс үндестігі 4. тасымал 5. екпін 6. орфоэпия 7. орфография 1. фонетикалық принцип 2. морфологиялық принцип 3. дәстүрлі принцип лексика 1. сөз мағыналары 1. тура мағына 2. ауыспалы мағына 3. көп мағыналы сөз 4. синоним 5. омоним 6. антоним 2. жалпы қолда-ныстағы сөздер 3. қолдану аясы шектеулі сөздер 1. кәсіби сөз 6. табу сөз 2. термин сөз 7. кірме сөз 3. көнерген сөз 8. неологизм 4. диалект сөз 9. нақыл сөз 5.тұрақты тіркес 10. мақал грамматика морфология 1. сөз құрамы (оның 2 түрі бар): 1. дара сөз 2. күрделі сөз а. түбір сөз ә. туынды сөз а. қос сөз ә. біріккен сөз б. қысқарған сөз в. тіркескен сөз 2. қосымша (оның 2 түрі бар): 1. жалғау 2. жұрнақ а. көптік ә. септік б. жіктік в. тәуелдік а. сөз тудырушы ә. сөз түрлендіруші 3. сөз табы (оның 9 түрі бар): 1. зат есім 2. сын есім 3. сан …
4 / 275
еп жатыр?) т.б. қазақ тіл біліміне шет тілдерінен енген термин сөздер 1. грек тілінен енген сөздер: алфавит (альфа, ветта (грек әліпбиінің алғашқы екі әрпі) – әріптердің жүйелі тізбегі. антоним ("қарсы" және "атау") – мағыналары қарама-қарсы сөздер. архаизм (ежелгі, ертегі) – ертеректе күнделікті өмірде жиі қолданылғанмен, қазіргі кезде басқа сөзбен алмастырылғандар. диалог ("екі", "сөз") – екі не бірнеше адамның сөйлесуі. грамматика (жазу, жазу өнері) – тілдегі сөздердің өзгеру тәсілдері мен құралдарын, сөз тіркестерін, олардың сөйлемге құралу заңдарын зерттейтін тіл білімінің саласы. диалект (сөйлеу) – белгілі бір аймақта қолданылатын тіл ерекшеліктері. дифтонг – қосарлы дыбыс. идиома – бір ұғым ретінде қалыптасқан сөз тіркестері. (мысалы: түйе үстінде сирақ ұйту) лексика (сөздік қор) – тіл білімінің сөз және оның мағынасын зерттейтін саласы. лексикология – (лексика, логос) – тілдің сөздік құрамы мен оның тарихи даму заңдылықтары, қызметін зерттейтін тіл білімінің саласы. лексикография (сөздік ілімі) – тіл білімінің сөздіктер жасайтын және оларды зерттейтін бір саласы. мақал …
5 / 275
ия (дұрыс жазамын) – сөздің дұрыс жазылу ережелері. орфоэпия (дұрыс сөйлеу) – сөздің дұрыс айтылу ережелері. полисемия (көп мағына) – сөздің көп мағыналығын зерттейтін тіл білімінің саласы. семасиология (белгі, ілім) – сөздің мағынасын зерттейтін тіл білімінің саласы. сингармонизм (бірге үндесу) – сөз ішіндегі дауыстылардың бір-бірімен үндесуі. синекдоха (бірге жобалап, шамалап түсіну) – бүтіннің орнына бөлшекті, жалпының орнына жалқыны, үлкеннің орнына кішіні, немесе керісінше, бөлшектің орнына бүтінді, жалқының орнына жалпыны қолдану негізінде сөз мағынасын алмастыру амалы. (төрт-бес қой-ешкіміз бар деудің орнына төрт-бес тұяғымыз бар деу) синоним – айтылуы әр түрлі болғанмен, мағыналары бір-біріне жақын сөздер. синтаксис (құрастыру) – сөз тіркесі мен сөйлемді зерттейтін тіл білімінің саласы. фонема (дыбыс) – сөздің дыбыстық бірлігі. фонетика (дыбыс) – тіл дыбыстары туралы, тілдегі дыбыстық ерекшеліктер мен заңдылықтарды зерттейтін тіл білімінің саласы. фонология (дыбыс, ілім) – фонеманы зерттейтін тіл білімінің саласы. фразеология ("сөйлемше", "ілім") – тілдегі тұрақты тіркестер-ді зерттейтін тіл білімінің саласы. эвфемизм (сыпайылап айту) – …

Want to read more?

Download all 275 pages for free via Telegram.

Download full file

About "қазақ тілінің шығу тарихы туралы"

қазақ тілінің шығу тарихы туралы · түркі тілдері тіл туыстығына қарай 6 топқа бөлінеді: 1 қыпшақ бұтағы қазақ, құмық, қарақалпақ, қарашай, мақар, қарайым, ұрым, қырышақ 2 оғыз бұтағы әзірбайжан, түрікмен, гагауыз, балқан түріктері, түрік 3 қарлұқ бұтағы өзбек, ұйғыр 4 аралық бұтақ қырғыз, алтайық, хақас, тува, салар, сары ұйғыр, шор, тофа, шұлым 5 чуваш 6 саха · көне түркі тілдері мыналар: хазар, бұлғар, ғұн, көк түрік, сақ, авар. · түркі тілдері орналасу аймағына қарай 6 топқа бөлінеді: 1 оңтүстік тобы түрік, гагауыз, әзербайжан, түркімен 2 батыс тобы қарайым, қарашай, құмық, татар, башқұрт 3 орталық топ қазақ, қарақалпақ, ноғай, қырғыз 4 шығыс тобы өзбек, ұйғыр, сары, салар 5 солтүстік тобы алтай, шор, хақас, тува, тофа, саха 6 чуваш тобы · түркітану …

This file contains 275 pages in DOCX format (405.1 KB). To download "қазақ тілінің шығу тарихы туралы", click the Telegram button on the left.