шимолий америка материгининг табиат зоналари

DOC 102.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1350456173_15587.doc шимолий америка материгининг шимолий америка материгининг табиат зоналари р е ж а: 1. арктика минтақасидаги табиат зоналар. 2. субарктика минтақасидаги табиат зоналар. 3. мўътадил минтақадаги табиат зоналар. 4. субтропик минқасидаги табиат зоналар. 5. тропик минтақадаги табиат зоналар. артика саҳролари зонаси бор. бутун минтақа учун радиация балансининг жуда кичик – 20 ккал/см2 дан кам бўлиши харакетлидир. ҳозирги музликлар тарқалган территорияларида ҳам радиация баланси манфий қимматга эга. бу ерларда қуёш иссиқлигининг 80%идан кўпроғи ер юзасидан қайтиб кетади. ана шу ходиса туфайли температура доимо паст бўлиб туради ҳамда музликлар ҳамон сақланиб келади. бироқ музликларга ёғин - сочин кам тушади. бу эса, ўз навбатида, намликнинг кам буғланииши ва ҳаво абсолют намлигининг кичик бўлиши билан боғлиқдир. совуқ океан оқимлари туфайли юқори географик кенгликларга циклонлар келиши оқибатида анчагина миқдорда намлик тушиши, орол шаклидаги катта қуруқликнинг мавжудилигини арктиканинг ғарбий америка секторида унинг шарқий осиё секторидагига нисбатан музлик пайдо бўлиши учун анча қулай шароит яратади. музликлар шимолий …

дия муз қалқони ниҳоятда каттадир. гренландия музлиги 1600 минг км 2 дан ортиқ майдони эгалайди. музликларда ҳаёт бўлмади. фақат ёз пайтида қор юзасида сув ўтларнинг баъзи бир турлари учрайди. анна шу сув ўтлар туфайли қор юзаси пушти рангга киради-ю муз тепасидан чиқиб қолган туб жинсларлар - нунатакларда баьзи бир юқори ўсимликларни кўриш мумкин. музликлар ҳаво массасини совутиб юборади. бундан ташқари музликлардан кўплари бир қанча айсберглар ҳосил қилади. айсберглар жуда жанубгача бориб атмосферани ва сув юазасини совутиб юборади, материкнинг шимоли ва шарқидаги соҳиллар иқлимнинг таркиб топишида актив иштирок этади. биргини гренландияда ҳар йили 150 км2 га яқин муз айсберг бўлиб ажралади. америка арктикасининг ғарбий қисимда ва баьзи жойларида шимолда ёғин кам ёғадиган ҳамда қишда тўпланган бутун қор ёзда эриб кетадиган жойларда музликлар кичрайиб бормоқда. қор қоплами доимий бўлмаганидан ёзда қорамтир тусда бўлган ер юзасида музликлар юзасига қараганда иссиқликни кўп ютади ва шунинг учун ҳамма жойда ер юзасининг устки тўнғиган қатлами даврий …

ардан ипорали қўчқор айниқса ажойиб ҳайовндир. йиртқич ҳайовнлар: бўри, қутб тулкилари, оқ айиқларда сувда яшайдиган сут эмизувчи ҳайвонларнинг кўпгина турлари бор. субарктика минтақасида тундра ва ўрмон - тундра зоналари бор. тундрада ойлик ўртача темпиратура 100 с гача кўтарилади, вегетация даври 2-3 ой давом этади. бу зонанинг ландшафтлари оролларнинг жанубий қисимларини ва материкнинг шимолини ишғол қилган. ҳатто материкда ҳам тундра ландшафтлари океанинг кучли таъсирида таркиб топади. океанинг таъсири муссон типидаги шамоллар туфайли ёз пайтида айниқса каттадир. бу шамоллар ҳаво температурасини анча пасайтириб юборади. зонанинг шимолий қисимларида ўсимликлар орасида мох - лишайник ассоциациялари энг кўп учрайди. нам жойларда қиёқ кўп ўсади. мелкозём тўпланган жойларда турли ғаллагуллар ва қутб қизғалдоғи, қоқиўт, дриада, тошёрарлар каби қутб ўтлар учрайди. материкда ва жанубдаги йирик ороллардаги шамоллардан тўсилган жойларда бутали тундралар тарқалган. бутали тундраларда пакана қайин, багульник, голубика формацияларлари 2 ёки 3 ярус бўлиб ўсади. бу ўсимликларнинг қуйи ярусида мох ва лишайник учрайди. тундра тупроқлари ботқоқ ва …

тади. июлнинг ўртача темпиратурачи ҳамма жойда ортиқ бўлади. оқ ва қора ель, шарқий қисимда эса, шунингдек, бальзам пихтаси дарахатларнинг шимолий чегарасининг ташкил этади. шунингдек, қайин ва тоғтераклар ҳам учрайди. ўрмон - тундра ландшафт жиҳатдан анча хилма - хилдир. суви яхши оқиб кетадиган дарё водийлари игна баргли дарахатлар билан қопланган ва аслини олганда, шимолга сурилган тайга ланшафтларидир. йрик дарёлар макензи, черчилл, нельсон каби жанубдан келиб қирғоқларни илитадиган дарёларнинг террасалари ва қайирлари бўйлаб ўрмонлар айниқса ичкари кириб боради. терассалардаги ўрмонлар тагида подзол типидаги тупроқлар таркиб топади. бироқ бундай тупроқларда глейланиш аломатлари кучли (глейли подзол тупроқлар) сувайирғичлар бутали тундра билан қопланган. бу ерда учрайдиган оқ ва қора елнинг айрим нимжон нусхалари тундрадаги бораверишдаги сийрак ўрмонларни ҳосил қилади. америка тундрасида ўрмонинг тундрага кириб бориш аломатлари қайд қилинган. фауна учун тундра ва тайга турлари аралаш ўсиши характерлидир. бу ерда карибу ҳам, қўнғир айиқ, қутб тулки ва сриқ тулки ҳам шунингдек, қундуз, айиқ ёки норка, андатира …

атериклар сектори бўйлаб жойлашиши ва табақаланиши евросиёдагига нисбатан бошқачароқ. бу эса шимолий америка табиати тараққиёти баъзи хусусиятлари билан боғлиқ. ўртача минтақа ўрмонлари тайга, ғарбий океан бўйи игна баргли ўрмонлари, аралаш ва кен баргли ўрмонларни ўз ичига олади. тайга иқлими евросиёнинг худи шундай ландшафтларидаги иқлимига ўхшайди. температура кескин ўзгариб туради ва намгарчилик сероб бўлади. бу эса ёғиннинг кўп ёғишигагина эмас, балки намнинг айниқса совуқ даврида, сув ўтказмайдиган, яъни доимий музлаб ётган қатламнинг сувни сингдиришга боғлиқдир. музлаб ётган ерларда эрийдиган ерларнинг қалинлиги 2-2,5 м дан ошмайди. тайга дарёлари анча вақт муз билан қопланиб ётади, қишда сув миқдари кескин камайиб кетади. буларнинг ҳаммаси эрозия процессларини заифлаштиради ва ботқоқлашнинг кучайишига ёрдам беради. ана шундай шароитда ўсадиган ўсимликларнинг илдиз системаси юза жойлашади. лабрадор ярим оролида дарахтларнинг 90 процентига яқинини ташкил этадиган қора ел, ярим оролнинг ғарбий қисмида кенг тарқалган оқ ель, бальзам пихтаси, америка тилоғочи ва бошқа игна баргли дарахтларнинг илдизлари юза жойлашган. ботқоқларнинг чекаларида …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "шимолий америка материгининг табиат зоналари"

1350456173_15587.doc шимолий америка материгининг шимолий америка материгининг табиат зоналари р е ж а: 1. арктика минтақасидаги табиат зоналар. 2. субарктика минтақасидаги табиат зоналар. 3. мўътадил минтақадаги табиат зоналар. 4. субтропик минқасидаги табиат зоналар. 5. тропик минтақадаги табиат зоналар. артика саҳролари зонаси бор. бутун минтақа учун радиация балансининг жуда кичик – 20 ккал/см2 дан кам бўлиши харакетлидир. ҳозирги музликлар тарқалган территорияларида ҳам радиация баланси манфий қимматга эга. бу ерларда қуёш иссиқлигининг 80%идан кўпроғи ер юзасидан қайтиб кетади. ана шу ходиса туфайли температура доимо паст бўлиб туради ҳамда музликлар ҳамон сақланиб келади. бироқ музликларга ёғин - сочин кам тушади. бу эса, ўз навбатида, намликнинг кам буғланииши ва ҳаво абсолют намли...

DOC format, 102.0 KB. To download "шимолий америка материгининг табиат зоналари", click the Telegram button on the left.

Tags: шимолий америка материгининг та… DOC Free download Telegram