европанинг табиат зоналари

DOC 104.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1351146790_22127.doc европанинг табиат зоналари eвропанинг табиат зоналари режа: 1. арктика ва субарктика минтақаси географик зоналари. 3. мўътадил минтақа географик зоналари. 4. субтропик минтақа географик зоналари. арктика ва субарктика минтақаларида европанинг кичик бир қисми жойлашган. арктика минтақасида свальбард (шпицберген) архипелаги, субарктика минтақасида исландия, ян-майен ва скандинавиянинг шимолидаги қирғоққа яқин қатор ороллар бор. арктика минтақасида арктика муз ва тошлоқ саҳролар ландшафтлари мавжуд. арктика саҳролари зонаси иқлимининг энг муҳим хусусияти радиация балансининг кичиклиги. радиациянинг баланси деярли ҳеч қаерда йилига 10-20 ккал/см2 дан ошмайди. ҳавонинг ўртача йиллик ҳароратси 00с дан паст. қутб туни 120 кунга яқин давом этади. йиллик (фақат 3-4 ой давомида) ўртача ҳарорат 00с дан юқори бўлади, бироқ бу ҳам кўп ҳолларда 50с дан ошмайди. ёз ойларида ҳароратнинг паст бўлиши, қисман, иссиқликнинг муз ҳам қорни эритишга сарф бўлиши билан боғлиқдир. свальбард иқлими анча қаттиқ бўлишига қарамай, осиё ва шимолий америкадаги бу зонанинг баъзи бир бошқа қисмларига қараганда илиқроқ. бу ерда қишда илиқ …

қ, шимол буғуси учрайди. фақат қушлар кўп. қушлардан кўплари – чистик, кайра, чайка-моевка, гага ва бошқалар субарктика минтақаси зоналари учун ҳам характерлидир. субарктика минтақасининг ғарбий европа қисмида тундра ландшафт зонаси жойлашган. евросиё тундра зонасининг бошқа қисмларидан фарқ қилиб, ғарбий европа қисмига атлантика океани катта таъсир этади ва қиш у қадар қаттиқ бўлмай, илиқ кунлар бўлиб ёз ойларининг ўртача ҳарорати паст бўлиб, 100с дан ошмайди, шу сабабли бу ерда ўрмон йўқ. вегетация даври қисқалигидан гулли ўсимликлар орасида кўп йилликлар ва доимий яшил буталар кенг тарқалган. буталар пакана бўлади, ер бағирлаб ўсадиганлари кўп учрайди. бундай шакл ўсимликларнинг ҳавонинг ер юзасига яқин қатламидан иссиқлик олишга имкон беради. мох ва лишайниклар ўсимликлар орасида асосий фонни ташкил қилади. оғир гил тупроқли ясси ерлар асосан мохлар, қум тупроқли ва тошлоқ тупроқли тепаликлар лишайниклар билан қопланган. лишайниклар ягель билан тундрани ҳосил қилади, бундай тундрада асосан буғу мохи, исландия мохи ва бошқа лишайник тури ўсади. мох ва лишайниклар …

раёни характерлидир. қишлоқ хўжалигининг асосий тармоғи кўчманчи буғучилик бўлиб, буғулар йил бўйи яйловда боқилади. ем-хашак етишмаганлигидан тундра фаунасининг турлари кам. тундра хайвонлари қишда уйқуга кирмайди. сут эмизувчилардан норвегия лемминги энг кўп тарқалган. бу жонивор кўпчилик йиртқич хайвонлар ва парандаларнинг, яъни бўри, қутб тулкиси, оқсувсар, қутб бойқушининг асосий емишидир. қутб қуёнлари кўп. шимол буғуси хонакилаштирилган. тундрада қушлар кўп. лекин уларнинг тури кам. қуруқликда яшовчи қушлар кам (оқ каклик, пуночка). сув ва ботқоқлик: чистик, қайра, гага, казарка, ғоз, ўрдак ва глупишлар айниқса кўп. мўътадил минтақа. ғарбий европанинг мўътадил минтақаси радиация баланси субарктика минтақасидагидан анча юқори, бу эса дарахтларнинг ўсишига имкон беради. ландшафт биокомпонентлари, гирогеологик режими ва бошқа хусусиятларни белгилаб берадиган иссиқлик ва намлик нисбати минтақа доирасида турли жойда турличадир. бу нисбат минтақа жанубининг атлантика бўйидаги районларида, кенг баргли ўрмонлар зонасида айниқса қулай. шарққа ва жанубийшарққа борилган сари иссиқлик билан намликниниг нисбати бузилади, буғланиш ёғиндан кўра кўпроқ бўлади. шунинг учун кенг баргли ўрмонлар …

гли - майда баргли ўрмонлар асосий ўсимлик типларидир. игна баргли ўрмонларда европа ели ва оддий қарағай энг кўп ўсади. қарағай ўрмонлари, одатда, озиқ моддаси кам бўлган қумлик ва тошлоқ ерларда, ель ўрмонлари эса озиқ моддаларига бойроқ гил тупроқларида ўсади. зонанинг шимолидаги тайга ўрмонларида ғуддала ва сертук қайинлар, тоғтерак, тол, четан, черёмуха ва бошқа барглилар роль ўйнайди. тайга тупроқлари асосан кристалл жинсларининг нураш маҳсулотлари, йирик парчали жинслар устида ҳосил бўлади; тупроқ таркибида гил жуда кам. тупроқ-грунтларининг анна шу хусусиятлари ҳамда намгарчиликнинг ортиқча бўлиши игна баргли ўрмонлар баргларнинг кам тўкилиши ва тупроққа ҳавонинг кам киришини натижасида чириндиси кам қатлами юпқа, нордон подзод тупроқлар пайдо бўлган. пастлик жойлардан торф - ботқоқ тупроқлари кенг тарқалган. тайга зонасининг тупроқ ва ўсимликлари тундра зонасидагига қараганда анча бой ва хилма-хилдир. шунинг учун ҳам ҳайвонларнинг, биринчи галда, ўрмон ҳайвонларинг яшаш учун хилма-хил шароит мавжуд. лось, олмахон, оқ қуён, ўрмон леммингининг асосий озиғи ўсимликлардир. майда ҳайвонларнинг ашаддий душмани бўлган …

ўрмонлар билан қопланган. ундан баландда қинғир - қийшиқ қайин дарахатлардан иборат майда баргли пастак ўрмонлар тошлоқ, юпқа қатлами тоғ подзол тупроқли жойларда ўсади. қайинзорларининг юқори чегараси 1000-1150 м гача етади. учинчи баландлик минтақаси тоғ тундираси минтақасидир. бу минтақа ўсимликларининг таркиб топишида тундра ўсимликлари етакчи роль ўйнайди. альп флораси вакиллари иккинчи даражали аҳамиятга эга. шимолга томон бу минтақаларнинг юқори чегараси пасая боради. қайинзорлар ва айниқса тоғ тундираси минтақасининг кенгайиши ҳисобига игна баргли ўрмонлар минтақаси торайиб боради. тоғ тундраси скандинавиянинг энг шимолида текислик тундраси скандинавиянинг энг шимолида текислик тунрдасига қўшилиб кетади. аралаш (игна баргли-кенг баргли) ўрмонлар зонаси. бу зонанинг асосий қисми шарқий европа текислигида жойлашган. ғарбий европада аралаш ўрмонлар зонаси финлядияда фин қўлтиғининг қисмини ва польша пасттексилигининг чекка шимолий - шарқини ишғол қилиб, аста- секин торайиб боради ва тугайди. ғарбий европада бу зонанинг тугашига иқлимда океан таьсиринин кучайиши ва бунинг оқибатида кенг баргли ўрмонлар зонаси ландшафтларнинг ривожланиши учун шароитнинг қулай бўлиши сабабдир. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "европанинг табиат зоналари"

1351146790_22127.doc европанинг табиат зоналари eвропанинг табиат зоналари режа: 1. арктика ва субарктика минтақаси географик зоналари. 3. мўътадил минтақа географик зоналари. 4. субтропик минтақа географик зоналари. арктика ва субарктика минтақаларида европанинг кичик бир қисми жойлашган. арктика минтақасида свальбард (шпицберген) архипелаги, субарктика минтақасида исландия, ян-майен ва скандинавиянинг шимолидаги қирғоққа яқин қатор ороллар бор. арктика минтақасида арктика муз ва тошлоқ саҳролар ландшафтлари мавжуд. арктика саҳролари зонаси иқлимининг энг муҳим хусусияти радиация балансининг кичиклиги. радиациянинг баланси деярли ҳеч қаерда йилига 10-20 ккал/см2 дан ошмайди. ҳавонинг ўртача йиллик ҳароратси 00с дан паст. қутб туни 120 кунга яқин давом этади. йиллик (фақат 3-4 ой давомида)...

DOC format, 104.0 KB. To download "европанинг табиат зоналари", click the Telegram button on the left.

Tags: европанинг табиат зоналари DOC Free download Telegram