ўрмон ва иқлим. ўрмонни тарқалишида иқлимнинг роли

PPT 15 стр. 207,0 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 207,0 КБ

Тип файла PPT

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

слайд 1 5-мавзу: ўрмон ва иқлим. ўрмонни тарқалишида иқлимнинг роли режа: ўрмон ва иқлим омилини ўзаро боғлиқлиги. иқлим фактори ва яшил ўсимликлардаги физиологик жараёнлар. иқлимни ўрмон тарқалишидаги роли. ҳарорат ўсимликларнинг ўсиши ва ривожланиши учун энг зарур омиллардан бири ҳисобланади. зарур бўлган минимал, ўртача ва максимал ҳарорат мавжуд бўлган ҳолдагина ўсимликлар ўсади, ривожланади ва турли физиологик жараёнлар вужудга келади. шунинг учун ҳарорат ўсимликлар ҳаётида, унинг географик тарқалишида, типининг ташкил топишида муҳим экологик омил ҳисобланади. ер юзида турли географик жойларда ҳарорат ҳар хил ва улар маълум қонуният билан боғлиқ. шимолий кутбдан экватор томон ҳароратнинг кўтарилиб бориши ва шу муносабат билан турли ҳарорат минтақалари ҳосил бўлиши кўзга ташланади. тоғли жойларда ҳарорат минтақалари вертикал тус олиб, денгиз сатҳидан қанча юқори кўтарилса, ҳарорат шунча пасаяди. ҳарорат бошқа экологик омиллар, жумладан, намлик режими билан биргаликда иқлим минтақалари ҳодисаларини мураккаб-лаштириш мумкин, бу эса ўсимликларни ўзгартириб юборади ва уларнинг тундра, ўрмон, дашт, чўл ҳамда тропик ўрмонзорлари бўйлаб тақсимлинишига …

2 / 15

логик жараёнлар учун ҳарорат чегараси ҳар хил бўлиши мумкин. масалан, қорақарағай ва оққарағай 4-10ос ҳароратда яхши ўсади, 10 ос дан юқорида гуллайди. қандағоч, тоғтерак, ўрмон ёнғоғи, тол пастроқ ҳароратда гуллайди, ўсиши учун юқорироқ ҳарорат талаб қилади. ўсимликлардаги барча физиологик жараёнлар максимал ҳароратга яқин бўлган шароитда ўтади. масалан, қарағай 7 ос дан 34 ос гача ҳароратда ўсади, оптимал ўртача ҳарорат 25 ос дан 28 ос гача бўлиши мумкин. ҳарорат паст ёки жуда юқори бўлса, ўсимликлар яхши ривожланмайди, аксинча нобуд бўлиши мумкин. чунки ҳар қайси ўсимлик ўзига хос маълум ўртача ҳароратда ўсиб ривожланади. кўпчилик дарахтларнинг уруғи униб чиқиши учун аввал улар совуқда маълум вақт сақланиши зарур. улар уруғининг биологик хусусияти ана шуни талаб қилади. шунинг учун уруғ сепишдан олдин ивитилади ёки музлатилади, яъни стратификация усуллари қўлланилади. ҳарорат юқори бўлса, протоплазма қуюлиб, баъзан қуриб қолади. ўсимлик танасида сув кам бўлган пайтларда юқори ҳароратга чидамли бўлади (масалан уруғ ва спора ҳосил қилганда). шунингдек дашт …

3 / 15

ўлиб қурийди ва тўкилиб кетади. буни айрим теракларда ва ёш қандоғочда ҳамда олмада учратиш мумкин. айрим вақтларда дарахт танасининг сирти совуқдан қаттиқ зарарланса, бўйига ёрилиб кетади. табиий ҳолда ўсадиган ва экиладиган дарахтларни иссиқликка бўлган муносабатига қараб қуйидаги гуруҳларга бўлиш мумкин: жуда иссиқсевар дарахтлар. булар совуққа ниҳоятда чидамсиз бўлиб, -10-15 0с да қаттиқ зарарланади. бундай совуқнинг бир неча кун бўлиб туриши, айниқса хавфлидир, чунки улар нобуд бўлади. масалан, кедр, сарви, эвкалипт, секвойя, баъзи арчалар, бамбуклар, цитрус ўсимликлардан апельсин, мандарин, лимон ва бошқалар, пўкакли эман, лавр ана шундай дарахт ва буталардир. иссиқсевар дарахтлар. меваси ейиладиган каштан, эвкома, зарнаб қатранғи, беҳи, чинор, тухумак, катальпа, маклюра, лола дарахт, бодом, шафтоли, самшит ва бошқалар иссиқсевар дарахтлар қаторига киради. булар узоқ ўсиши натижасида новдалари ёғочланмай қолиб, совуқдан зарарланиб нобуд бўлади. қисман совуққа чидамли дарахтлар. булар қаторига ўрмон буки, крим қарағайи, туя, биота, виргин арчаси, мирза терак, чиннитерак, жийда, йирик баргли арғувон, гледичия, оқ акас, ёнғоқ ва …

4 / 15

акларнинг жанубий турлари, юлғун ва бошқаларни киритиш мумкин. булар республикамизнинг жанубий туманларида қуруқ тупроқли ерларда ўсади. иссиқсевар дарахт ва буталар. булар бақатерак, қоратол, юлғуннинг айрим турлари, жизғанак ва бошқалардир. бу тераклар дарё водийларида тарқалган. совуққа ўртача чидамли дарахт ва буталар қаторига чиннитерак, кўктерак, ёввойи олма, нок, четан, толнинг айрим турлари, дўлана, ток, ампелопсис, тоғтерак, зич шох-шаббали терак, шилви турлари киради. бу айтилган дарахт ва буталар тоғли туманларда 1600 метргача бўлган баландликларда ўсади. қаттиқ совуққа чидамли дарахтлар асосан тоғли ерларда ўсади. улар сариқ қарағай, шренк қорақарағайи, зарафшон ва туркистон арчалари, четан, лаурбаргли тераклардир. республикамизнинг баланд тоғларида, зич ва ўртача зич ўрмонзорлар ҳосил қилади. ер шарида ёки бир мамлакат ичида ўрмонларнинг жойлашиши (тарқалиши) иқлим шароитига боғлиқдир. иқлим классификациясига биноан ер шарида қуйидаги иқлим турлари бор. тундра иқлими – энг иссиқ ойнинг ўртача ҳарорати 0 0с дан 10-12 0с гача бўлиб, асосан паст бўйли ўсимликлар ўсади. тайга иқлимида – энг иссиқ ойнинг ўртача …

5 / 15

аҳролар, саванналар, тропик намли ўрмонлар иқлими турларига ажратилган. бу тавсиф ўрмонларнинг ҳамда бошқа ҳар хил ўсимликларнинг тарқалиши ҳарорат ва намлик (ёғингарчилик миқдори) билан боғлиқлигини кўрсатади. иқлим шароити ёмон мамлакатларда ўрмонлар умумий майдоннинг атиги 3% ини ташкил қилади (жазоир, сурия, саудия арабистони, покистон, марокаш, судан, ўрта осиё республикалари, афғонистон, эрон ва бошқалар). г.ф.морозов ўзининг ўрмон тўғрисидаги назариясида ўрмонларнинг жўғрофий тарқалиши ёки жойланишини иқлим тупроқ шароитлари, ҳамда бир қатор бошқа экологик омиллар билан боғлайди. ўрмонлар ҳар хил жўғрофий зоналарда ўсганлиги туфайли ўзининг таркиби, ўсиш тезлиги, тузулиши маҳсулдорлиги ҳамда хўжалик аҳамияти билан бир биридан фарқ қилади. дарахтларнинг жўғрофий ва табиий тарқалишини ҳисобга олмай, уларнинг табиий ўсиш зоналарини билмасдан туриб ўрмоншунослик ва ўрмончилик муаммоларини ечиб бўлмайди. ер шарининг кўпчилик минтақаларида ўрмонлар ўзининг табиий холатини йўқотмоқдаки, бунда инсон томонидан кўрсатилаётган ҳар хил таъсирлар ёмон рол ўйнамоқда. ўрмонлар жўғрофияси, ўрмон саноатини ривожлантириш масаласи билан боғлиқдир. бундан ташқари, целлюлоза, қоғоз, кимё саноатининг баъзи тармоқлари ўзининг чиқинди ва …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўрмон ва иқлим. ўрмонни тарқалишида иқлимнинг роли"

слайд 1 5-мавзу: ўрмон ва иқлим. ўрмонни тарқалишида иқлимнинг роли режа: ўрмон ва иқлим омилини ўзаро боғлиқлиги. иқлим фактори ва яшил ўсимликлардаги физиологик жараёнлар. иқлимни ўрмон тарқалишидаги роли. ҳарорат ўсимликларнинг ўсиши ва ривожланиши учун энг зарур омиллардан бири ҳисобланади. зарур бўлган минимал, ўртача ва максимал ҳарорат мавжуд бўлган ҳолдагина ўсимликлар ўсади, ривожланади ва турли физиологик жараёнлар вужудга келади. шунинг учун ҳарорат ўсимликлар ҳаётида, унинг географик тарқалишида, типининг ташкил топишида муҳим экологик омил ҳисобланади. ер юзида турли географик жойларда ҳарорат ҳар хил ва улар маълум қонуният билан боғлиқ. шимолий кутбдан экватор томон ҳароратнинг кўтарилиб бориши ва шу муносабат билан турли ҳарорат минтақалари ҳосил бўлиши кўзга ташланади. тоғ...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPT (207,0 КБ). Чтобы скачать "ўрмон ва иқлим. ўрмонни тарқалишида иқлимнинг роли", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўрмон ва иқлим. ўрмонни тарқали… PPT 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram