yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” asari
Page preview (5 pages)
Scroll down 👇
![ningdek, qo’shni xalqlar adabiyoti bilan aloqasi xi asr adabiy etiketiga munosabati kabi masalalarni «qutadgu bilig» orqali yoritmoq mumkin. bu masalalarning birortasi ham chuqur tahlil etilgan emas. turkiy tilli adabiyotdagi she’riy shakllarlarning poetikasi va rivojlanish qonuniyatlari ham yetarli darajada o’rganilmagan. “qutadg’u bilig” janr nuqtai nazaridan murakkab asar. uning janr xususiyatlari haqida yo’l-yo’lakay bo’lsa-da, fikrlar bildirilgan. bu haqda juda qisqa mulohazalar bilan bir qatorda, ayrim tadqiqotchilarning kengroq tarzda fikr yuritganlarini kuzatish mumkin. “qutadg’u bilig” haqida so’z yuritilgan asarlarda uning mavzu qamrovi va ifoda tarzi haqida fikrlar bayon qilingan. masalan, najib osimbek: “qutadg’u bilig” mavzu e’tiborila “siyosatnoma” ning aynidir. turk avzoining mashhuri o’lan o’n birli vaznda va tarzi masnaviyda yozilmish o’lan bu asari nafis beshinchi asri hijriydagi turk jamoatining haqiqiy bir tasvirini, afkori ma’naviya va siyosiyasini go’stariyur»[footnoteref:2], desa, h.tavfiq, m.ehson, h.oliylar o’zlarining «turk adabiyoti namunalari»da uning masnaviy shaklda yozilganligini qayd qilish bilan cheklanishadi.[footnoteref:3] shu xil fikrlarni boshqa ko’p tadqiqotlarda ham ko’rish mumkin.[footnoteref:4] akademik …](/media/previews/pages/preview_Yset7mY.webp "yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” asari - Page 2")
![na shunday, ammo unda bir necha (qasida, to’rtlik, masnaviy) janrlarning aralash holda qollanganini qanday izohlash kerak? bu hodisaning real asoslari nimadan iborat? bu masalaning hal etilishi, umuman, xi asrdagi turkiy adabiyot muammolari nuqtai nazaridan katta ahamiyatga egа. ma’lumki, janr – tarixiy kategoriya. u so’z san’atining ma’lum taraqqiyot bosqichida yuzaga keladi va doimo o’zgarib, takomillashib, har bir davr talab va ruhiga moslashib boradi[footnoteref:6]. shuning uchun ularning keyingi davrlardagi namunalari bilan dastlabki shakli o’rtasida ma’lum tafovutlar bo’lishi tabiiydir. bir asar doirasida turli janrlarning yoki janr belgilarining bo’lishi ham so’z san’ati tarixida yagona hodisa emas. jumladan, qadimgi rus adabiyotida ham bu hodisa kuzatiladi. janrlararo bunday aloqa va xususiyatlar o’rta asrlar adabiyotlarida tipologik xarakterga ega. janrlarning ba’zilari kelib chiqishi, shakllanishiga ko’ra bir ildizga borib taqaladi. so’z san’atining ma’lum bosqichdagi taraqqiyoti natijasida janrlar o’rtasidagi ayirmalar yo kuchayib ketadi va yangi janrlar yuzaga kela boshlaydi yoki ayrim janrlar o’zaro “kelishib olib” yangisini yuzaga keltiradi; bu hodisa …](/media/previews/pages/preview_Inmxf6Y.webp "yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” asari - Page 3")
![kiy tilli adabiyotda janrlar differensiatsiyasi endigina boshlanayotgan edi. bu jarayonning butun ko’lami «qutadgu bilig»da o’z ifodasini topgan. bu yerda turkiy tilli xalqlar yozma adabiyotining an’analari bilan folklor an’analarining, bu yo’nalishdagi adabiyotlarda mavjud janrlarning o’zaro bir-birlariga ta’sirini ham nazarda tutish kerak. buning ustiga fors-tojik va arab adabiyotining ta’siri ham nazarda tutiladigan bo’lsa, turkiy tildagi adabiyotning shu davrdagi janrlari, xususan, «qutadgu bilig»da mavjud janrlarning sinkretik holatini tasavvur etish, bizningcha, bir muncha yengillashadi. asardagi bu holatni s.g.klyashtorniy juda to’g’ri xarakterlab bergan: “qutadg’u bilig”da bir qancha adabiy an’analar chatishib ketgan. doston bandlarida goh qadimgi turkiy marsiyalarning hayajonli sadolari yangraydi, goh forsiy “pandnoma”larga xos didaktika eshitiladi, goh sahro qo’shiqlarining ask-sadosi quloqqa chalinadi, goh sufiylarning mistik simvolikasi seziladi[footnoteref:7]”. demak, ushbu asar faqatgina badiiy jihatdangina emas, balki pandnoma asar ekanligi bilan ham ahamiyatlidir. biroq uning bu xususiyati badiiy quvvatini pasaytirmaydi, balki yanada quvvatlantiradi. unda o`zbek mumtoz adabiyotidagi ruboiy, qasida kabilar hamda asar badiiyligini ta`minlovchi qofiya, radif, badiiy …](/media/previews/pages/preview_5GNAtRP.webp "yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” asari - Page 4")
![ov m. вопросы поэтики и художественной семантики. м. сов.писатель. 1978. с. 228-230.; храпченко б.м. художественное творчество, действительность, человек. м. сов. писатель. 1978. с.354-358; adabiyot nazariyasi, ii tom. // adabiy-tarixiy jarayon. uzssr fa akademigi m.k.nurmuxamedov tahriri ostida . toshkent: fan. 1979. 305-308-betlar. ] [7: klyashtorniy s.g. эпоха «кутадгу билиг» // советская тюркология. 1970. № 4. с. 82.] mavzuning o’rganilganlik darajasi. ma’lumki, yusuf xos hojibning «qutadgu bilig» asari turkiy xalqlar adabiyoti tarixida muhim o’rin egallab, jahon adabiyotidagi badiiy kashfiyotlarning eng porloq namunalaridan hisoblanadi. «qutadgu bilig»ning yaratilishi turkiy xalqlar adabiyoti tarixida ilk klassik poeziyaning kamolot davrini tashkil etadi. mazkur asarning paydo bo’lishi tasodifiy bir hol bo’lmay, qadimiy tarixga ega bo’lgan turkiy xalqlar poeziyasi taraqqiyotining qonuniy hodisasi sifatida o’zida turkiy poeziyaning barcha muvaffaqiyatlarini aks ettiradi. o’tgan asr chet el olimlari orasida «qutadgu bilig» bilan eng ko’p shug’ullangan va katta yutuqlarni qo’lga kiritgan olim venger sharqshunosi xerman vamberi bo’ldi. uning e’lon qilgan asari «qutadgu bilig»ni …](/media/previews/pages/preview_o63bF77.webp "yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” asari - Page 5")
About "yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” asari"
o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o'zbek tili va adabiyoti universiteti o'zbek filologiyasi fakulteti 307-guruh talabasi komilova hilolaning kurs ishi mavzu: yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” asari bajardi: komilova hilola tekshirdi: dehqonov akrom toshkent - 2020 mundarija: kirish. ishning umumiy tavsifi………………………………………….3 i bob. qutadg’u bilig`` dostonida turkiy poeziyadagi ayrim janrlar tavsifi 1.1. masnaviy janri xususida…………………………………………..11 1.2. to’rtliklar tavsifiga doir…………………………………………...21 1.3. qasida janri haqida………………………………………………..28 ii bob. «qutadg’u bilig”ning vazn xususiyatlari, qofiyasi va badiiy tasvir prinsiplari 2.1. “qutadg’u bilig”da vazn va qofiya masalasi………………..…….36 2.2. “qutadg`u bilig”ning badii...
This file contains 49 pages in DOCX format (70.7 KB). To download "yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” asari", click the Telegram button on the left.
DOC
DOCX
DOC
DOCX
PPTX
DOC
DOCX
PDF
DOCX
PPTX
PPTX
PPTX