qutadg‘u bilig

PPTX 9 pages 4.5 MB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.5 MB

File type PPTX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

o‘zbek xalqining shakllanishi davrida musiqiy madaniyati (xi-xv asrlar). xvi-xix asrlarda o‘zbek xalq musiqa madaniyati. xix asr oxiri – xx asr boshlarida o‘zbek musiqa madaniyati. o‘zbek xalqining shakllanishi davrida musiqiy madaniyati (xi-xv asrlar). xvi-xix asrlarda o‘zbek xalq musiqa madaniyati. xix asr oxiri – xx asr boshlarida o‘zbek musiqa madaniyati. reja: yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” dostoni safiuddin urmaviy ijodi. alisher navoiy va musiqa xi asrda yaratilgan dostonlardan biri yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” dostoni hisoblanadi. yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” (“saodatga yo‘llovchi bilim”, 1069-70) asari islomiy turkiy adabiyotni boshlabgina bermay, uni yangi taraqqiyot bosqichiga ham ko‘tardi. u nafaqat turkiy xalqlar adabiyoti an’analari, balki qardosh xalqlar, jumladan, forsiy adabiyot tajribalarini ham ijodiy o‘zlashtirgan holda yaratilgan. “shohnoma” kabi mutaqorib vaznida yozilgan va “turkiy shohnoma” nomi bilan shuhrat qozongan. “qutadg‘u bilig” — xi asr so‘z san’atining nodir namunasi bo‘lib, unda o‘z davrining ilg‘or ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy ahloqiy masalalari badiiy talqin qilingan, turkiy xalqlar tarixi, madaniyati, …

2 / 9

oshqaruvi va h.k.), furu’iy (boshqa fanlardan hosil bo‘luvchi) va asliy (asosiy) singari qismlarga bo‘ladi. har bir fan asoslari zga bo‘linib oddiydan murakkabga tamoyili asosida tushuntiriladi: oddiy asoslar (alusul alzohirot), murakkab asoslar (alusul almushkilot), takrorlash uchun savollar (alimtihonot).” bundan mazkur asarning bo‘lajak podshohlar uchun qo‘llanma sifatida yozilgan ma’lum bo‘ladi. xi-xiv asrlarda sharqda boshqa ilmlar qatori musiqani ham jadal sur’atlar bilan rivojlanishi va “ilmi advor” ta’limotini qaror topishi munosabati bilan oldingi asabi hamda abjad tizimlaridan mukammalroq jadval yozuvi joriy etiladi. uni endi tom ma’nodagi nota yozuvi deyish mumkin. ushbu davrlarda yetakchi cholg‘u asbobi “ud” bo‘lganligi uchun, bu yozuv unga moslangan hamda “ud jadvali” (“tabulatura”si ) nomini olgan.. safiuddin urmaviy (vafoti 1294 y.). u sharq musiqa ilmining forobiy va ibn sinodan keyingi eng yirik namoyandasi hisoblanadi. safiuddin abdulmo‘min urmaviy musiqa ilmi va amaliyotida forobiy barobarida zabardast bo‘lgan. u qadimiy ozarbayjonning urmiya shahrida (tehrondan 120 km, janubda) tug‘ilgan. lekin uning deyarli butun umri abbosiylar …

3 / 9

i parda, ovoz, tarkib va sho‘ba” mashhurdir. xvi-xix asrlarda o‘zbek musiqasining madaniyati temuriylar saltanatining parchalanib ketishi munosabati bilan uning asosiy o‘zagida poytaxti buxoro, ikkinchi yirik shahri samarqand bo‘lgan shayboniylar (xvi asr), ashtarxoniylar (xvii asr) va mang‘it xonlari (xviii asr) davlati qaror topdi. buxoro xonligi (amirligi)ning solnomasi xvi asrda o‘zbek urug‘idan chiqqan shayboniylar sulolasining tarix maydoniga chiqishi va bu azim shaharni poytaxt qilib olishidan boshlanadi. xvi asrning boshida (1505 yil) hirot shayboniylar tomonidan ishg‘ol etildi. temuriylar imperiyasi uchta yirik bo‘lakka ajralib ketdi: movarounnahr, eron va shimoliy hindiston (boburiylar) davlatlari. tarixning ana shunday murakkab burilishi paytida temuriylar davri, xususan, samarqand va hirot boy madaniy an’analarining munosib vorisi sifatida buxoro maydonga chiqdi. o‘zbek xonlari shayboniylar davlatining poytaxtiga aylangan bu shahri azimga zamonasining ko‘zga ko‘ringan ilmu ma’rifat, adabiyot va san’at ahli intila boshladi hamda unda yangi tarixiy sharoitlarda she’riyat, musiqa va tasviriy san’atning “buxoro maktabi” deb nom olgan uslubi taraqqiy topdi. hirotdan buxoroga muhojirlik …

4 / 9

zmiydek zabardast musiqiyshunos iste’dodi ravnaq topishida muhammad rahim xon feruzning xizmati katta. ular bamaslahat nafosatli soz majlislari uyushtirganlar va madrasa ko‘rgan iqtidorli sozanda hamda hofizlarni atrofiga to‘plaganlar. ana shunday ijodiy muhitda musiqiy san’ati ravnaq topa boshlagan.xix asrda yashagan xorazmlik mashhur musiqashunos muhammad rasul mirzoboshi (1840—1922) maqomlarni yozish uchun “tanbur chizig‘i” deb nomlangan maxsus nota yozuvini joriy qilgan. xix asrning oxirgi choragida xorazm maqomlarining aytim va cholg‘u qismlari kuylari tanbur chizig‘i uslubida yozib olgan. xix asrning oxiri xx asrning boshlarida o‘zbek musiqasining rivojlanishi xix asrning ikkinchi yarmidan boshlab, rossiya bilan turkiston xalqlari o‘rtasida juda katta tarixiy-madaniy ahamiyatga ega bo‘lgan diplomatik munosabatlar yo‘lga qo‘yilib, savdo sotiq ishlari olib borilgan. o‘sha davrda paydo bo‘lgan savdo tovarlari qatorida organun, skripka va garmon kabi musiqa asboblari bor edi. bu cholg‘u asboblarni kirib kelishi qisqa davr ichida o‘zbek xalqi madaniyatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatdi va ular xalq sozandalari orasida ommalashib ketaboshladi. 1884- yilda toshkentda eyxgorn tashabbusi bilan …

5 / 9

n jadidlar o‘z oldilariga eng zarur bo‘lgan aniq maqsadlarni qo‘yib, jadal sur’atlarda hayotga tatbiq qila boshladilar. jadidlarning asosiy maqsadi xalqning umumiy madaniyatini ko‘tarish, musiqiy tarbiyani yo‘lga qo‘yish, maktablarda musiqa darslari, turli to‘garaklar, maktab xorlarini tashkil qilish, maxsus musiqiy ta’lim tizimini yaratish. buxoroda sharq musiqa maktabi, toshkentda musiqiy texnikum, samarqandda musiqa va raqs instituti, musiqiy merosimizni to‘plash, o‘rganish va iloji boricha kelajak avlod uchun saqlab qolish, gramofon, fonograf, notaga tushirish, shashmaqomni yozib olish ishlarini amalga oshirish edi. xx asr 20 yillariga kelib musiqa va san’at sohasini zamonaviy talablar asosida shakllantirish, yangi o‘quv tizimini yaratish zaruriyati tug‘ildi. musiqa o‘quv yurtlari toshkentdagi turkiston xalq konservatoriyasi (1918) va uning samarqand, farg‘ona (1919), buxorodagi (1920) filiallarida katta ishlar amalga oshirildi. ularda asosan o‘zbek xalq cholg‘ularini hamda ba’zi ovro‘pacha musiqa cholg‘ulari (fortepiano, skripka va damli cholg‘ulari)ni chalish o‘rgatila boshlanadi. bu musiqa bilim yurtlari tom ma’nodagi konservatoriya bo‘lmasa-da, biroq o‘tgan davr musiqa madaniyati ilmini o‘rganish imkoniga ega …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qutadg‘u bilig"

o‘zbek xalqining shakllanishi davrida musiqiy madaniyati (xi-xv asrlar). xvi-xix asrlarda o‘zbek xalq musiqa madaniyati. xix asr oxiri – xx asr boshlarida o‘zbek musiqa madaniyati. o‘zbek xalqining shakllanishi davrida musiqiy madaniyati (xi-xv asrlar). xvi-xix asrlarda o‘zbek xalq musiqa madaniyati. xix asr oxiri – xx asr boshlarida o‘zbek musiqa madaniyati. reja: yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” dostoni safiuddin urmaviy ijodi. alisher navoiy va musiqa xi asrda yaratilgan dostonlardan biri yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” dostoni hisoblanadi. yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilig” (“saodatga yo‘llovchi bilim”, 1069-70) asari islomiy turkiy adabiyotni boshlabgina bermay, uni yangi taraqqiyot bosqichiga ham ko‘tardi. u nafaqat turkiy xalqlar adabiyoti an’analari, balki qardosh xalqla...

This file contains 9 pages in PPTX format (4.5 MB). To download "qutadg‘u bilig", click the Telegram button on the left.

Tags: qutadg‘u bilig PPTX 9 pages Free download Telegram