estetika fanining predmeti, tadqiqot doirasi va vazifalari

DOCX 12 pages 66.1 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 66.1 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

14- mavzu. estetika fanining predmeti, tadqiqot doirasi va vazifalari. estetik anglash, estetik faoliyat va estetik kategoriyalar reja : 1“estetika” fanining obekti va falsafiy mohiyati 2.estetikaning ijtimoiy fanlar bilan aloqadorligi. 3.estetikaning amaliy ahamiyati. 4. estetik ong turlari va ularning o‘ziga xosligi . 5.estetik faoliyatning asosiy xususiyatlari 6.estetika kategoriyalarining tasnifi. tayanch so‘z va iboralar: estetika, nafosat, san’at, go‘zallik falsafasi, san’at falsafasi, nafosat tarbiyasi,go‘zallik, ulug‘vorlik, fojialilik, kulgililik, insondagi go‘zallik, hazil, mutoiba, yumor, tabiatdagi ulug‘vorlik, jamiyatdagi ulug‘vorlik ,chiroylilik, texnika estetikasi , san’at estetikasi, ijodkorlik ,iste’dod,texnikaviy taraqqiyot, dizaynchi-injener ,tasviriy sanat – rang, dizayn, konstruktor — injener , shaxarsozlik, landshaft, me’morchilikda – mutanosiblik, tarbiya, estetik tarbiya, estetik tarbiya vositalari, estetik tarbiya omillari, estetik bilim ,mahalla , san’at, tabiat tarbiyasi, oila tarbiyasi, sport estetikasi, estetik madaniyat, mehnat, inson kamoloti, did, fahm, farosat, “ommaviy madaniyat”. estetika” - nafosatni o‘rganuvchi qadimiy fan. estetika yoxud nafosatshunoslik eng qadimgi fanlardan biri. uning tarixi ikki yarim-uch ming yillik vaqtni o‘z ichiga oladi. …

2 / 12

ni ta’kidlaydi. baumgartengacha aql–idrokni o‘rganadigan fan – mantiq, iroda-ixtiyorni o‘rganuvchi fan esa – axloqshunoslik (etika)ning falsafada ko‘pdan buyon o‘z o‘rni bor edi. biroq his-tuyg‘uni o‘rganadigan fan falsafiy maqomda o‘z nomiga ega emasdi. baumgartenning bu boradagi hizmati shundaki, u «his qilish», «sezish», «his etiladigan» singari ma’nolarni anglatuvchi yunoncha aisthetikos – «oyestetikos» so‘zidan «estetika» (olmoncha «yestetik» – «eshtetik») iborasini olib, ana shu bo‘shliqni to‘ldirdi. baumgarten estetikani hissiy idrok etish nazariyasi sifatida olib qaradi. lekin, ko‘p o‘tmay, u goh «go‘zallik falsafasi», goh «san’at falsafasi» sifatida talqin etila boshlandi. estetika fanining eng buyuk nazariyotchilaridan biri georg vilgelm fridrix xegel (hegel / 1770-1831) esa o‘z ma’ruzalarining kirish qismida yozadi: «estetika» degan nom muvaffaqiyatsiz chiqqani va yuzaki ekani sababli boshqa atama qo‘llashga urinishlar bo‘ldi. so‘zning o‘z-o‘zicha bizni qiziqtirmasligini nazarda tutib, biz «estetika» nomini saqlab qolishga tayyormiz, buning ustiga, u odatiy nutqqa singishib ketgan. shunga qaramay, bizning fanimiz mazmuniga javob beradigan ibora, bu – «san’at falsafasi» yoki …

3 / 12

ina, biz uchadigan tayyora, biz yashayotgan uy, biz mehnat qiladigan ishxona, biz yurgizayotgan dastgoh, biz yozayotgan qalam, biz dam oladigan tomoshabog‘lar – hammasidan nafis bir ruh ufurib turishi lozim. yuqorida aytilganlardan kelib chiqsak, «go‘zallik falsafasi» degan ibora bu fani mohiyatiga ko‘proq mos keladi. negaki, u faqat san’atdagi go‘zallikni emas, balki insondagi, jamiyat va tabiatdagi go‘zallikni ham o‘rganadi. shuningdek, go‘zallikdan boshqa ulug‘vorlik, fojiaviylik, kulgililik, mo‘jizaviylik, hayolilik uyg‘unlik, noziklik singari ko‘pdan-ko‘p tushunchalar mavjudki, ularni tadqiq etish ham estetika fanining zimmasida. lekin, bu o‘rinda, shuni unutmaslik kerakki, mazkur tushunchalarning har birida go‘zallik, bir tomondan, unsur (element) sifatida ishtirok etsa, ikkinchi tomondan, ularning o‘zi go‘zallikka nisbatan unsur vazifasini o‘taydi. ana shu xususiyatlarning voqelikda namoyon bo‘lishini biz nafosat deb ataymiz. go‘zallik, ko‘rganimizdek, nafosatning bosh, yetakchi xususiyati hisoblanadi. shu bois u estetikaning mezoniy tushunchalaridan biri sifatida tadqiq va talqin etiladi. zero go‘zallikning ishtirokisiz yuqoridagi xususiyatlarning birortasi estetik tabiatga ega bo‘lolmaydi. san’at estetikaning ob’ekti sifatida o‘ziga xos …

4 / 12

hidagi o‘zgarishlarni nafosat nuqtai nazaridan tadqiq qiladi. shunday qilib, estetika san’atni to‘la qamrab oladi va uning ich–ichiga kirib boradi: badiiy asarning yaratilish arafasidagi shart–sharoitlardan tortib, to u bunyodga kelib, asl egasi – idrok etuvchiga yetib borgunigacha bo‘lgan va undan keyingi jarayonlarni tadqiq etadi hamda ulardan nazariy xulosalar chiqaradi. zero «san’at falsafasi» iborasining siri ana shunda. estetika – falsafiy fanlardan biri. falsafa esa fanlarning podshosidir. darhaqiqat, u fanlar podshosi sifatida barcha tabiiy va ijtimoiy ilmlar erishgan yutuqlarni o‘z qamroviga olib, ulardan umumiy xulosalar chiqarib, shular asosida insoniyatni haqiqat tomon yetaklaydi. shu bois tafakkurni falsafaning predmeti deb atash maqsadga muvofiq. estetika esa falsafiy fan sifatida barcha san’atshunoslik fanlari erishgan yutuqlardan umumiy xulosalar chiqarib, shu xulosalar asosida insonni go‘zallik orqali haqiqatga yetishtirishga xizmat qiladi. bundan tashqari, estetika ishlab chiqqan qonun–qoidalar barcha san’atshunoslik fanlari uchun umumiylik xususiyatiga ega. masalan, uslub, ritm, kompozitsiya v. h. borasidagi qonuniyatlar barcha san’at turlariga taalluqli. hech bir alohida san’at …

5 / 12

ijodkorining ijodiy rivojlanishini kuzatib boradi. musiqada ham, tasviriy san’atda ham va boshqa san’at turlarida ham shunday. estetikada esa tadqiqot ob’ektiga yondoshuv uch emas, birgina nazariy jihatdan amalga oshiriladi: tarix ham, tanqid ham nazariyaga bo‘ysundiriladi. to‘g‘ri, «estetika tarixi» degan ibora va shu nomda kurslar o‘qitiladi. lekin bu nom, ibora shartli tarzda qo‘llaniladi.chunki, u fan tarixi emas, balki tarixan davrlarga bo‘lingan estetik nazariyalar tahlilidir. ma’lumki, san’at asarining mavjud bo‘lishi uchun to‘rt shart yoki unsur albatta zarur. bular: ijodkor – badiiy asar –badiiy asarni idrok etuvchi – vositachi. yuqoridagi misol nuqtai nazaridan qaraydigan bo‘lsak: yozuvchi – roman – kitobxon – tanqidchi. adabiyotshunoslik bularning har birini odatda alohida-alohida o‘rganadi. shunday qilib, estetikaning falsafiy mohiyatini ko‘rib o‘tdik. endi uning boshqa fanlar bilan o‘zaro munosabatlariga to‘xtalamiz. estetikaning ijtimoiy fanlar bilan aloqadorligi. etika (axloqshunoslik). bu ikkala fan shu qadar bir–biriga yaqinki, hatto ba’zi davrlarda ular yetarli darajada o‘zaro chegaralanmagan. chunki insonning xatti–harakati va niyati ko‘pincha ham axloqiylikka, …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "estetika fanining predmeti, tadqiqot doirasi va vazifalari"

14- mavzu. estetika fanining predmeti, tadqiqot doirasi va vazifalari. estetik anglash, estetik faoliyat va estetik kategoriyalar reja : 1“estetika” fanining obekti va falsafiy mohiyati 2.estetikaning ijtimoiy fanlar bilan aloqadorligi. 3.estetikaning amaliy ahamiyati. 4. estetik ong turlari va ularning o‘ziga xosligi . 5.estetik faoliyatning asosiy xususiyatlari 6.estetika kategoriyalarining tasnifi. tayanch so‘z va iboralar: estetika, nafosat, san’at, go‘zallik falsafasi, san’at falsafasi, nafosat tarbiyasi,go‘zallik, ulug‘vorlik, fojialilik, kulgililik, insondagi go‘zallik, hazil, mutoiba, yumor, tabiatdagi ulug‘vorlik, jamiyatdagi ulug‘vorlik ,chiroylilik, texnika estetikasi , san’at estetikasi, ijodkorlik ,iste’dod,texnikaviy taraqqiyot, dizaynchi-injener ,tasviriy sanat – rang, dizay...

This file contains 12 pages in DOCX format (66.1 KB). To download "estetika fanining predmeti, tadqiqot doirasi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: estetika fanining predmeti, tad… DOCX 12 pages Free download Telegram