hotira va uning nazariylari

DOCX 7 pages 57.6 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 57.6 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

8 - мавзу: хотира режа: 1. хотира ва унинг назариялари. 2. хотира жараёнлари: эсда олиб қолиш, эсда сақлаш ва унутиш, эсга тушириш. 3. хотиранинг индивидуал психологик фарклари. 4 хотира, шахс ва фаолият. таянч иборалар: унутиш, оператив хотира,образли хотира, механик хотира, ихтиёрсиз эсда қолдириш, амнезия хотира ҳақида тушунча хотира биз илгари идрок қилган, бошдан кечирган ва бажарган ишларимизни ёдда сақлаш, кейинчалик уларни эслаш ёки хотирлаш жараёнидир. биз ҳар куни янги нарсаларни биламиз, кун сайин билимларимиз бойиб боради. хотира фаолиятида шахснинг ғоявий йўналиши катта ўрин эгаллайди. бу йўналиш унинг фаолиятини ҳаёт шароити таъсирида шакллантиради. киши ўзининг шу фаолияти учун муҳим бўлган воқеа, ҳодисаларни яхши эслаб қолади. аксинча, киши учун кам аҳамиятга эга бўлган нарсалар ёмон эсда қолдирилади ва тезда унутиб юборилади. шу ўринда хотира борасидаги таърифларга қайтсак, кўпгина адабиётларда хотира тушунчаси қуйидагича таърифланади. «индвиднинг ўз тажрибасида эсда олиб қолиши, эсда сақлаши ва кейинчалик уни яна эсга тушириши хотира деб аталади». шуни таъкидлаш …

2 / 7

, иродасиз, ишёқмас кишилар ҳар доим юзаки, ёмон хотирлайдилар. аксинча, иродали, материални ўзлаштиришга астойдил киришадиган кишилар пухта ва чуқур эслаб қоладилар. самарали хотира кишининг умумий маданиятига, унинг ақлий савиясига, билимига, уқувига фикрлаш қобилиятига, кўникмаа ва одатларига ҳам боғлиқдир. шундай қилиб, хотиранинг табиати ва унинг самаралилиги шахснинг хусусиятлари билан боғлиқдир. шахс ўз олдига қўйилган мақсад ва вазифалари асосида ўзининг хотирлаш жараёнини онгли равишда тартибга солади ва бошқаради. хотира соҳасида қуйидаги асосий жараёнлар: эсда олиб қолиш, эсда сақлаш, эсга тушириш ва унутиш бир-биридан фарқ қилинади. бу жараёнлар фаолиятда таркиб топади ва белгиланади. маълум материални эсда олиб қолиш ҳаёт фаолияти давомида индивидуал, яъни шахсий тажрибани тўплаш билан боғлиқдир. тўпланган тажрибадан кейинги фаолиятда фойдаланиш қайта эсга туширишни талаб қилади. маълум материалнинг фаолиятда қатнашмай қолиши ёддан чиқаришга олиб келади. хотиранинг нерв-физиологик асослари эсда олиб қолиш нерв тизимининг эгилувчан, яъни ўзгарувчанлик, қўзғатувчилар таъсирида ўзида гўё бир из қолдириш, сақлаш имконияти туфайли юзага келади. ҳар қандай инсоннинг …

3 / 7

нерв алоқалари ассоциацияларни ҳосил қилувчи физиологик механизмдир. ассоциация бизнинг хотирамизда мустаҳкамланган ва онгимизда қайд қилинган айрим воқеа ҳодисаларнинг ўзаро боғланишидир. бирор буюмни эсда олиб қолиш, бошқа буюмлар билан боғлаш орқали амалга оширилади. бу ўринда академик и.п.павловнинг қуйидаги сўзлари жуда характерлидир. «муваққат нерв боғланишлари – деб ёзади и.п. павлов ҳайвонот оламида ва бизнинг ўзимизда ҳам бўладиган энг умумий физиологик ҳодисадир. шу билан бирга у психик ҳодиса ҳамдир, турли-туман ҳаракат, таассурот бўлмаса ҳарфлар, сўзлар ва фикрлар ўртасида пайдо бўладиган боғланишлар-ки, бу боғланишларни психологлар ассоциациялар деб атайдилар». хотира, яъни эсда олиб қолиш, идрок қилинаётган нарсалардан ҳосил бўлган образлар ўртасида ассоциацияларнинг юзага келишидан иборатдир. шу боис инсон хотирасидаги ассоциациялар 3 турга ажратилади. булар ёндошлик ассоциацияси, ўхшашлик ассоциацияси ва қарама-қаршилик ассоциацияларидан иборатдир. ёндошлик ассоциациясининг асосида вақт ва фазовий муносабатлар ётади. бошқача қилиб айтганда, ёндошлик ассоциацияси бир неча нарса ёки ҳодисаларни айни бир вақтда ёки кетма-кет идрок қилишдан ҳосил бўлади. масалан, боғчада боласи ҳар куни ўзининг …

4 / 7

ртасида қарама-қарши белгилар ва хусусиятлар бўлса, бундай нарсалар ўртасида қарама-қаршилик ассоциацияси юз беради. масалан ёз-қиш, иссиқ-совуқ каби нарсалар ўртасида қарама-қаршилик ассоциациялари ҳосил бўлади. шундай қилиб, хотиранинг нерв-физиологик асосида бош мия пўстида ҳосил бўладиган шартли рефлекслар, турли ассоциатив боғланишлар ётади. лекин, одам эсда олиб қолиш пайтида ассоциациялар ҳосил бўлганлигини мутлақо сезмайди. ҳар хил ассоциацияларнинг ҳосил бўлганини одам кейинчалик бирор нарсани эсга тушириш пайтида бўлади. хотиранинг нерв-физиологик механизмлари хусусида тўхталар эканмиз, сўнгги йилларда техниканинг ғоят тез ривожланиши натижасида турли эсда олиб қолувчи аппаратларга бўлган эҳтиёж бениҳоя кўпайиб кетганлигини таъкидлаш жоиз. бу ўз навбатида хотиранинг нерв-физиологик механизмларини психолог ва физиологлардан ташқари инженерлар, биохимиклар, генетиклар ҳамда кибернетиклар томонидан ўрганилишига олиб келди. натижада хотиранинг нерв физиологик механизмларини тушунтирувчи бир қанча янги назариялар майдонга келди. ана шундай назариялардан энг муҳими молекулаларнинг ўзгариши билан боғлиқ бўлган биохимик назариядир. бу назарияга кўра бирор нарсани эсда олиб қолиш ва эсда сақлаб туриш махсус тузилишни ўзгариши билан боғлиқдир. ўтказилган текширишларга …

5 / 7

оширувчи фаолиятининг хусусиятларига боғлиқлиги олинади. ҳаракат хотираси – инсон фаолиятининг ҳар бир турида руҳий фаолликнинг у ёки бу кўринишларини устунлик қилишида кузатилади. масалан, ҳаракат, ҳиссиёт, идрок, ақл-заковат каби руҳий фаолиятнинг кўринишлари мавжуддир. ана шу руҳий фаоллик турларининг ҳар бири тегишли ҳаракатларда ва уларнинг маҳсулотларида ўз ифодасини топиб ҳаракатларда, ҳиссий кечинмаларда, туйғуларда, образларда, тимсолларда, фикр ва мулоҳазаларда акс этади. турли ҳаракатлар ва уларнинг бажарилиши тартиби, тезлиги, суръати, изчиллиги ва бошқаларни эсда қолдириш, мустаҳкамлаш, эсга туширишдан иборат хотира тури ҳаракат хотираси деб аталади. ҳис-туйғу ёки ҳиссиёт хотираси. бу хотира ҳис-туйғулар, руҳий кечинмалар, ҳиссиётлар, эҳтиёжларимиз ва қизиқишларимиз қандай қондирилаётганлигидан, атрофимиздаги нарса ва ҳодисаларнинг хусусиятига нисбатан муносабатимиз қай тарзда амалга оширилаётганлигидан доимо хабар бериб туриш имкониятига эга. шунинг учун ҳар бир кишининг ҳаёти ва фаолиятида ҳиссий хотира тури жуда катта аҳамият касб этади. воқеликдаги нарса ва ҳодисалардан, ўз-ўзимизга бўлган муносабатларимиздан келиб чиқадиган ёқимли ҳамда ёқимсиз кечинмаларни эсда қолдириш, эсда сақлаш, эсга туширишдан иборат хотира …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hotira va uning nazariylari"

8 - мавзу: хотира режа: 1. хотира ва унинг назариялари. 2. хотира жараёнлари: эсда олиб қолиш, эсда сақлаш ва унутиш, эсга тушириш. 3. хотиранинг индивидуал психологик фарклари. 4 хотира, шахс ва фаолият. таянч иборалар: унутиш, оператив хотира,образли хотира, механик хотира, ихтиёрсиз эсда қолдириш, амнезия хотира ҳақида тушунча хотира биз илгари идрок қилган, бошдан кечирган ва бажарган ишларимизни ёдда сақлаш, кейинчалик уларни эслаш ёки хотирлаш жараёнидир. биз ҳар куни янги нарсаларни биламиз, кун сайин билимларимиз бойиб боради. хотира фаолиятида шахснинг ғоявий йўналиши катта ўрин эгаллайди. бу йўналиш унинг фаолиятини ҳаёт шароити таъсирида шакллантиради. киши ўзининг шу фаолияти учун муҳим бўлган воқеа, ҳодисаларни яхши эслаб қолади. аксинча, киши учун кам аҳамиятга эга бўлган нар...

This file contains 7 pages in DOCX format (57.6 KB). To download "hotira va uning nazariylari", click the Telegram button on the left.

Tags: hotira va uning nazariylari DOCX 7 pages Free download Telegram