hotira jaraёnlari va turari

DOCX 19 pages 44.3 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 19
5 мавзу. хотира жараёнлари ва турлари режа: 1.хотира жараёнлари. 2.эсга олиб қолиш. 3.эсда сақлаш. эсга тушириш. 4.таниш. унутиш. 5. хотира турлари классификацияси таянч сўз ва иборалар хотира, эсда сақлаш, эсга тушириш, эсда сақлаш, унутиш, образли, механик, эмоционал, мантиқий эсда қолдириш-идрок қилинган материалларни, нарса ва ходисаларни онгимизда қолдиришдан иборат хотира жараёни. ихтиёрсиз эсда қолдириш-идрок қилинган нарса ва ҳодисаларни, уларнинг айрим белгилари ва хусусиятларини, улар ҳақидаги фикр ҳамда тушунчаларни олдиндан аниқ мақсад қўймаган ҳолда эсда қолдиришдан иборат хотира жараёни. и. п. павловнинг фикрича, ихтиёрсиз эсда қолдириш бош мия ярим шарлари қобиғининг маълум даражада тормозланган участкалари орқали рўй беради. шунинг ҳам ихтиёрсиз эсда қолдирилган нарсаларни биз кейин пайқаб қоламиз. ихтиёрий эсда қолдириш-идрок материалини мақсадга мувофиқ, унинг муҳимлигини англанган ҳолда, иродавий ва асабий куч сарфлаб эсда қолдиришдан иборат хотира жараёни. маъносига тушунмай (механик) эсда қолдириш-муайян материални унинг мазмунига, моҳиятига тушунмасдан, қуруқ ёдлаш асосида эсда қолдириш. ундай эсда қолдиришнинг асосий шарти материалнинг кўп марта такрорланишидир. …
2 / 19
идрок қилиш ҳамда эса олиб қолиш; эгаллаш ёки ўзлаштириш зарур бўлган бўлган матириалларни кўриб идрок қилиш ёрдамида эсда олиб қолиш; матириалларни ҳаракат ёрдамида ва эшитиш орқали идрок қилиш ҳамда эса олиб қолиш; аралаш ҳолатда эсда олиб қолиш: кўриш, ҳаракат, кабилар орқали идрок қилиш ва эсда олиб қолиш, бошқача айтганда, бир нечта таъсир этувчилар ёрдамида акс эттириш. эсда олиб қолишда ассоциацияларнинг аҳамияти муҳимдир. бунинг учун эсда олиб қолиш жараёниниг боғланишлари пайдо бўлиш суръатини аниқлаш мақсадида, улар хусусиятларига биноан қуйидаги: 1) сабаб-оқибат боғланиш (кесилса-оғрийди) 2) бўлак ва яхлит муносабати (кўйлак-ёқаси), 3) қарама-қаршилик муносабати (осойишталик-шовқин), 4) инъкор этиш ҳолати (қувноқ-ғамгин), 5) адекват ёки аниқлик ( ғор аниқлаш жойи, ўқитувчи сўзига ўқувчининг жавоб топиши) турларга ажратилади. а. р. лурия эсда олиб қолишҳни тадқиқ қилишда "пиктограмма" усуслидан фойдаланилади. ушбу усул хусусиятига кўра, асосан, тажриба учун қалам ва қоғоз талаб қилинади. бунинг учун 12-18 тагача атама танлаб олинади: 1) қувончли байрам, 2) оғир меҳнат, 3) ўсиш, …
3 / 19
олиб қолиш у ёки бу фаолиятдагина самарали бўлиш мумкин. а. а. смирновнинг тажрибаларида текширишларга қараганда, икки хил фаолият таклиф қилинса, биринчи ҳолда улар маъноли матнни эсда олиб қолиш назарда тутилади. синалувчилар матнни ёдлар эканлар, материаллар устида ҳеч қандай фаол иш олиб бормаганлар. иккинчи ҳолда эса эсда олиб қолиш вазифаси қўйилмайди-ю, лекин матн устида муайян иш олиб бориш, унда учрайдиган маъновий ҳатоларни аниқлаш таклиф этилади. иккинчи ҳолда эсда олиб қолиш анча самарали бўлганлиги аниқланган. бу самарадорлик эса кўп жиҳатдан бериладиган кўрсатмаларга боғлиқдир. умуман эсда олиб қолиш кўрсатмаси узоқ ва қисқа муддатли эсда сақлашга, аниқ эсга туширишга ёки сўзлари билан эсга туширишда қараб кўрсатмалар бериш мумкин. тажриба ўтказувчиларнинг хизмати шундаки, а) синалувчиларга тегишли кўрсатмаларни ишлаб чиқиш ёки уларни яратиш, б) қайси хабар, маълумот, ахборот, таассурот муваққат хусусиятга эга, в) нимани эсда олиб қолиш зарурияти мавжуд, г) қандайларини тушуниб олиш кифоя қилади, д) нимани қай ҳолда сўзма-сўз эсда олиб қолиш кераклигини кўрсатиб ўтиш …
4 / 19
либ қолишдаги аҳамияти худди шу билан тавсифланади. г. эббингаузнинг бу тадқиқоти психологияда интроспектив (ўз-ўзини кузатиш ёки ички кузатиш) методга қарама-қарши қўйилган илмий тажрибавий метод ютуғи сифатида илмий-амалий ақамиятгаэгадир. у хотира жараёнини текширишда ўз олдига 38 та маъно англатмайдиган бўғинлардан тузилган материални эсда олиб қолишни мақсад қилиб қўйган. бу материални ўзлаштириш ўртача 55 марта такрорлашни талаб қилади. эсда олиб қолиш учун 38-40 сўздан, 11 та боғлиқ бўлмаган сўзлардан фойдаланган. бу материални ўзлаштириш 6-7 маротаба такрорлашни талаб этган, умумий ҳисоб эса 9:1 нисбатга тўғри келган. д. лайон ҳам худди шу муаммо билан шуғулланган(1914 йили). унинг тажрибаларида 2оо та мазмунга эга бўлмаган, маъно касб этмайдиган сўзлар 98 минутдан кейин эсда олиб қолинган. прозаик (содда тил билан ёзилган, бадиий бўёққа бўялган) матндан олинган 200 та сўз 24 минутдан сўнг, шеърий услубда ёзилган матндан олинган 200 та сўз !о минутдан кейин эсда олиб қолинган. бу ерда ҳам маълум маъно касб этувчи материални эсда олиб қолиш …
5 / 19
қилади. г. эббингауз издошлари ва шогирдлари томонидан ўтказилган жуда кўп тадқиқотларнинг кўрсатишича, унутиш суръати материалнинг маъноли ёки маъносизлигига, унинг қанчалик англашилганлигига боғлиқдир. материал қанчалик мазмундор, англашилган, тушуниб олинган бўлса, у ҳолода унутиш ҳам шунчалик секин кечади. лекин маъноли материалга нисбатан ҳам унутиш аввал тез суръатда, кейинчалик эса бу секинлашади. бирон бир материални ўзлаштириш ёки эсда олиб қолиш - инсоннинг эҳтиёжлари, қизиқиши, фаолиятнинг мақсади билан боғлиқ бўлса, бу материал секин унутилади. унутишнинг тезлиги эсда олиб қолинган материалнинг мустаҳкамлигига тескари пропорционал хусусият касб этади. демак, эсда олиб қолишнинг мустаҳкамлиги ўзлаштирилаётган материалнинг маънога эга ёки эга эмаслигига боғлиқликдан ташқари, яна бир нечта омиллар ўз таъсирини кўрсатади (қизиқиш, ҳохиш, шахсий аҳамиятга эга эканлиги) ва унинг фаолият мазмунига айланишига ҳам боғлиқ. шунингдек, улар кишининг шахсий, яккаҳол хусусиятларига ҳам бевосита алоқадор. п. и. зинченко, м. н. шавдаков, а. и. липкиналарнинг тадқиқот ишларининг аксарияти шунга бағишланган бўлиб, турли материални эсда олиб қолишда тушунишнинг аҳамияти муҳимлигини тасдиқлашга интилган. …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hotira jaraёnlari va turari"

5 мавзу. хотира жараёнлари ва турлари режа: 1.хотира жараёнлари. 2.эсга олиб қолиш. 3.эсда сақлаш. эсга тушириш. 4.таниш. унутиш. 5. хотира турлари классификацияси таянч сўз ва иборалар хотира, эсда сақлаш, эсга тушириш, эсда сақлаш, унутиш, образли, механик, эмоционал, мантиқий эсда қолдириш-идрок қилинган материалларни, нарса ва ходисаларни онгимизда қолдиришдан иборат хотира жараёни. ихтиёрсиз эсда қолдириш-идрок қилинган нарса ва ҳодисаларни, уларнинг айрим белгилари ва хусусиятларини, улар ҳақидаги фикр ҳамда тушунчаларни олдиндан аниқ мақсад қўймаган ҳолда эсда қолдиришдан иборат хотира жараёни. и. п. павловнинг фикрича, ихтиёрсиз эсда қолдириш бош мия ярим шарлари қобиғининг маълум даражада тормозланган участкалари орқали рўй беради. шунинг ҳам ихтиёрсиз эсда қолдирилган нарсаларни ...

This file contains 19 pages in DOCX format (44.3 KB). To download "hotira jaraёnlari va turari", click the Telegram button on the left.

Tags: hotira jaraёnlari va turari DOCX 19 pages Free download Telegram