tabiiy geografik jarayonlar va ularning tabiatni muhofaza qilishdagi ahamiyati

PPT 2,9 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1462697224_62722.ppt rescue workers and firemen tabiiy geografik jarayonlar o’zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi muqimiy nomidagi qo’qon davlat pedagogika instituti tabiiyot va geografiya fakulteti geografiya o’qitish metodikasi yo’nalishi 2- «b» guruh talabasi mahmudova shahnozaning «tabiiy geografik jarayonlar» fanidan tayyorlagan o’qituvchi: meliboyeva f. www.arxiv.uz www.arxiv.uz tabiiy geografik jarayonlar va ularning tabiatni muhofaza qilishdagi ahamiyati www.arxiv.uz www.arxiv.uz reja: tabiiy geografik jarayonlar xaqida tushuncha tabiiy omillar ta`sirida sodir bo`ladigan jarayonlar sun’iy omillar ta’sirida sodir bo’ladigan jarayonlar www.arxiv.uz www.arxiv.uz tabiiy geografik jarayonlar haqida tushuncha tabiiy gеоgrafik jarayonlar dеb, tabiiy va sun’iy оmillar tasirida sоdir bo’ladigan jarayonlarga aytiladi. tabiiy gеоgrafik jarayonlar tоg’ jinslarining yеmirilishida, tоg’ jinslarining fizik hоlatining o’zgarishida, yer yuzasi rеlyefining shakllanishi va o’zgarishida, vulqоn va zilzilalar sifatida, atmоsfеra hоdisalari rivоjlanishida namоyon bo’ladi.tabiiy gеоgrafik jarayonlar rivоjlangan hududlarda turli хil inshоotlarni jоylashtirish, qurish va ishlatishda ma’lum bir qiyinchiliklar tug’iladi.shuning uchun tabiy gеоgrafik jarayonlar rivоjlangan va tarqalgan jоylarda turli хil inshоotlar qurishning ilmiy asоslarini ishlab chiqish muammоsi …

gеnоs”kеlib chiqish) kuchlar dеb ataladi. ular ta’sirida vulqоnlar o’tiladi, zilzilalar sodir boladi. bunday jarayonlar endogen jarayonlar deb ataladi. tashqi omillarni ekzogen (yunoncha "exo" - tashqi. "genos" kelib chiqish) omillar yoki kuchlar deb ataladi. tashqi kuchlar ta’sirida vujudga keladigan jarayonlar ekzogen jarayonlar deb ataladi. bunday jarayonlar quyosh issiqligi, og’irlik kuchi, yer usti va osti suvlari hamda organizmlar ta'sirida vujudga keladi, rivojlanadi. ekzogen jarayonlarga nurash, eroziya, qirg'oq larning yemirilishi, muz va shamolning ishi kabi hodisalar ham kiradi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz sun'iy omillarni antropogen yoki texnogen omillar deb ham ataiadi. ularga insonning turli xil xo'jalik faoliyati kiradi: qishloq xo'jaligi, suv xo'jaligi, tog'-kon sanoati, metallurgiya, shahar qurilishi, transport va boshqalar. sun'iy omillar ta'sirida antropogen yoki texnogen jarayonlar sodir bo'ladi. bunday jarayoniarga surilmalar, yer yuzasining cho'kishi, o'pirilishlar, yer osti suvlari sathi ko'tarilishi yoki pasayishi, daryo va ko'llarning qurishi, yangi suv havzalarining vujudga kelishi, yerlarning sho'rlanishi kiradi. mazkur jarayonlar xalq xo'jaligiga katta zarar yetkazadi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz tabiiy …

mintaqalar deb ataladi.yer yuzasida ikkita asosiy seysmik mintaqa mayjud: 1) tinch okean seysmik mintaqasi; 2) yevropa-osiyo seysmik mintaqasi. mamlakatimiz o'zbekiston yevropa-osiyo seysmik mintaqasida joylashgan. shu sababli, mamlakatimizda ayrim yillari kuchli zilzilalar i sodir bo’lib turadi, masalan, 1902-yilda andijonda, 1932-yilda tomdibuloqda. 1946-yilda cholqolda, 1959-yilda burchmullada, 1966-yilda toshkentda, 1976-yilda gazlida, 1980-yilda nazarbekda va boshqa joylarda zilzilalar sodir bo’ldi www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz vulqonlar tinch okean qirg'oqlari va unga tutashgan orollarda keng tarqalgan. mazkur minlaqada 800 dan ortiq harakatdagi vulkanlar mavjud bolib, u "tinch okean"olovli halqasi'" deb ataladi bundan tashqari, yerning ichki kuchlari ta'sirida geyzerlar va issiq buloqlar otilishi, yer yuzasi bir qismining asta cho'kishi va boshqa qismining esa asta ko'tarilishi ham sodir bo'lib turadi. geyzerlar va issiq buloqlar asosan vulkanlar tarqaigan mintaqalarda uchraydi. ulardan binolarni isitishda hamda elektrenergiya olishda foydalaniladi. bunday ishlar islandiya, yaponiya, italiya. rossiya va yangi zelandiya davlatlarida yo'lga qo'yilgan. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz yer yuzasining asta-sekin cho'kishi okean va …

tijasida sodir bo'ladi. kunduzi havo haroratining ko' tarilib ketishi natijasida tog’ jinslarida darzlar hosil bolib, ular bo'laklarga bo’linib ketadi. ammo tog' jinslarining kimyoviy tarkibi o'zgarmaydi. fizik nurash cho’llarda va qoyali tog'larda keng tarqalgan. kimyoviy nurash deb, havo, suv ta'sirida tog' jinslarining yemirilishi va kimyoviy o’zgarishiga aytiladi. o'pirilish va nurashkimyoviy nurash ta'sirida barqaror minerallar hosil bo'ladi www.arxiv.uz www.arxiv.uz organik nurash deb, tog' jinslarining organizmlar (o'simlik, hayvonot dunyosi, mikroorganizmlar) ta'sirida yemirilishiga aytiladi. sel tog'li oikalarda jala yog'ishi naijasida hosil bo'ladi. sellar o'zi bilan birga loyqa va toshlarni olib keladi. uning tezligi soatiga 10-15 km ni tashkil etishi mumkin u yo'lida uchragan hamma narsani yuvib ketadi va juda katta moddiy va ma'naviy zarar yetkazadi. masalan, peruda 1970-yilda sel kelishi natijasida 50 ming kishi halok bo'lgan, 800 ming kishi boshpanasiz qolgan bir qancha shahar vayronaga aylangan. sel hodisasi o'rta osiyoda, kavkazda, qrimda. yevropa va amerikada ko'proq sodir bo'ladi (3-rasm). eroziya (lotincha "erosio" -yeyilish, yuvilish) …

a uzoqda yangi, hozirgi to'rtko'l shahri bunyod etildi. okean va dengiz qirg'oqlarining to'lqinlar tomonidan yemirilishi abraziya (lotincha '"abrasio" - qirish. qirtishlash) deb ataladi. abraziya natijasida okean va dengiz qirg'oqlarida tekisliklar hosil bo'ladi www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz surilma deb, tog' jinslarining og'irlik kuchi ta'sirida pastga qarab surilishiga aytiladi.surilmalar, asosan togli o’lkalarda sodir bo’ladi. surilmalar ham sellar kabi xalq xo'jaligiga juda katta moddiy zarar yetkazadi. . masalan, 1963-yil 9-оktyabrda italiyaning pоlvе daryosi vоdiysida vayоnt to’g’оni atrоfida hоsil bo’lgan surilma suv оmbоriga surilib tushgan. uning hajmi 240 mln kub/mеtr bo’lgan. suv оmbori 15-30 sеkund ichida surilib tushgan jinslar bilan to’lib qоlgan. suv оmbоridan chiqqan suv 100 m balandlikda оqib, yo’lidagi panjеrоnо, piragо, vilganоvо, rivanоta va fayе shaharlarini yuvib kеtgan. 7 minut davоm etgan halоkat оqibatida 3 ming kishi halоk bo’lgan. www.arxiv.uz www.arxiv.uz karst deb eriydigan tog' jinslarini yer usti va yer osti suvlari ta’sirida eritib oqizib ketilishiga va yer ostida turli xil bo'shliqlaming-g’orlarning …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tabiiy geografik jarayonlar va ularning tabiatni muhofaza qilishdagi ahamiyati"

1462697224_62722.ppt rescue workers and firemen tabiiy geografik jarayonlar o’zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi muqimiy nomidagi qo’qon davlat pedagogika instituti tabiiyot va geografiya fakulteti geografiya o’qitish metodikasi yo’nalishi 2- «b» guruh talabasi mahmudova shahnozaning «tabiiy geografik jarayonlar» fanidan tayyorlagan o’qituvchi: meliboyeva f. www.arxiv.uz www.arxiv.uz tabiiy geografik jarayonlar va ularning tabiatni muhofaza qilishdagi ahamiyati www.arxiv.uz www.arxiv.uz reja: tabiiy geografik jarayonlar xaqida tushuncha tabiiy omillar ta`sirida sodir bo`ladigan jarayonlar sun’iy omillar ta’sirida sodir bo’ladigan jarayonlar www.arxiv.uz www.arxiv.uz tabiiy geografik jarayonlar haqida tushuncha tabiiy gеоgrafik jarayonlar dеb, tabiiy va sun’iy оmillar tasirida sо...

Формат PPT, 2,9 МБ. Чтобы скачать "tabiiy geografik jarayonlar va ularning tabiatni muhofaza qilishdagi ahamiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tabiiy geografik jarayonlar va … PPT Бесплатная загрузка Telegram