tabiiy geografik jarayonlar

DOC 66,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404124009_50819.doc tabiiy geografik jarayonlar reja: 1. tabiiy geografik jarayonlar xaqida tushuncha 2. tabiiy omillar ta`sirida sodir bo`ladigan jarayonlar 3. sun’iy omillar ta’sirida sodir bo’ladigan jarayonlar 1. tabiiy geografik jarayonlar haqida tushuncha. tabiiy gеоgrafik jarayonlar dеb, tabiiy va sun’iy оmillar tasirida sоdir bo’ladigan jarayonlarga aytiladi. tabiiy gеоgrafik jarayonlar tоg’ jinslarining yеmirilishida, tоg’ jinslarining fizik hоlatining o’zgarishida, yer yuzasi rеlyefining shakllanishi va o’zgarishida, vulqоn va zilzilalar sifatida, atmоsfеra hоdisalari rivоjlanishida namоyon bo’ladi.tabiiy gеоgrafik jarayonlar rivоjlangan hududlarda turli хil inshоotlarni jоylashtirish, qurish va ishlatishda ma’lum bir qiyinchiliklar tug’iladi.shuning uchun tabiy gеоgrafik jarayonlar rivоjlangan va tarqalgan jоylarda turli хil inshоotlar qurishning ilmiy asоslarini ishlab chiqish muammоsi vujudga kеlmоqda. zilzila, vulqоn, sеl, surilma, ko’chki, bоtqоqlanish, ko’p yillik muzlоq, qurg’оqchil, o’pirilma tarqalgan jоylarda qurilish ishlari оlib bоrish uchun hоzirgi paytda mahsus qоidalar, yo’riqnоmalar ishlab chiqilgan. tabiiy gеоgrafik jarayonlar tabiiy va sun’iy оmillar ta’sirida vujudga kеladi va ivоjlanadi.tabiiy omillar o’z navbatida ikki katta guruhga bo’linadi: yerning ichki …

irg'oq larning yemirilishi, muz va shamolning ishi kabi hodisalar ham kiradi. sun'iy omillarni antropogen yoki texnogen omillar deb ham ataiadi. ularga insonning turli xil xo'jalik faoliyati kiradi: qishloq xo'jaligi, suv xo'jaligi, tog'-kon sanoati, metallurgiya, shahar qurilishi, transport va boshqalar. sun'iy omillar ta'sirida antropogen yoki texnogen jarayonlar sodir bo'ladi. bunday jarayoniarga surilmalar, yer yuzasining cho'kishi, o'pirilishlar, yer osti suvlari sathi ko'tarilishi yoki pasayishi, daryo va ko'llarning qurishi, yangi suv havzalarining vujudga kelishi, yerlarning sho'rlanishi kiradi. mazkur jarayonlar xalq xo'jaligiga katta zarar yetkazadi. 2. tabiiy omillar ta’sirida sodir bo`ladigan jarayonlar. endogen omillar (kuchlar) ta'sirida vulkan otilishi va zilzilalar ro'y beradi. ular juda katta talofat, vayronagarchiliklar keltiradi, ayrim hollarda ko'plab odamlaming fojeali halok bo'lishiga olib keladi. shuning uchun bunday hodisalar sodir bo'ladigan hududlarni aniqllash, baholash va bashorat qilish muhim ilmiy va amaliy ahamiyatga ega.quyida ularni ko’rib chiqamiz. zilzilalar. sizga ma’lumki, yer po'sti juda ulkan palaxsalardan, ya'ni litosfera plitalaridan iborat. bu litosfera plitalari doimo …

kur minlaqada 800 dan ortiq harakatdagi vulkanlar mavjud bolib, u "tinch okean"olovli halqasi'" deb ataladi bundan tashqari, yerning ichki kuchlari ta'sirida geyzerlar va issiq buloqlar otilishi, yer yuzasi bir qismining asta cho'kishi va boshqa qismining esa asta ko'tarilishi ham sodir bo'lib turadi. geyzerlar va issiq buloqlar asosan vulkanlar tarqaigan mintaqalarda uchraydi. ulardan binolarni isitishda hamda elektrenergiya olishda foydalaniladi. bunday ishlar islandiya, yaponiya, italiya. rossiya va yangi zelandiya davlatlarida yo'lga qo'yilgan. yer yuzasining asta-sekin cho'kishi okean va dengiz qirg'oqlarida joylashgan davlatlar uchun katta zarar yetkazadi. masatan, niderlandiya qirg'oqlarining cho'kishi munosabati bilan u yerlarda yirik to'g'onlar qurilgan, to'g'onning balandligi har yili orttirib turiladi. hozirgi paytda niderlandiya hududi dengiz sathidan pastda hisoblanadi. tashqi (ekzogen) kuchlar ta'sirida nurash, sel, eroziya, surilmalar, karst, qor ko 'chkisi va boshqa jarayonlar sodir boiadi. nurash deb, haroratning o'zgarishi, kimyoviy jarayonlar, atmosfera, suv va organizmlar ta'sirida tog' jinslarining yemirilishiga aytiladi. nurash uch turga ajratiladi: fizik, kimyoviy va organik nurash …

0-15 km ni tashkil etishi mumkin u yo'lida uchragan hamma narsani yuvib ketadi va juda katta moddiy va ma'naviy zarar yetkazadi. masalan, peruda 1970-yilda sel kelishi natijasida 50 ming kishi halok bo'lgan, 800 ming kishi boshpanasiz qolgan bir qancha shahar vayronaga aylangan. sel hodisasi o'rta osiyoda, kavkazda, qrimda. yevropa va amerikada ko'proq sodir bo'ladi (3-rasm). eroziya (lotincha "erosio" -yeyilish, yuvilish) deb tog' jinslarining oqar suvlar ta'sirida yuvilishiga aytiladi. karst, qirg’oqlarning yemirilishi va surilma eroziya yuzalama va chiziqli turlarga bo'linadi. yuzalama eroziya jarayoni tog' yonbag’irlarida keng tarqalib,uning oqibatida tog’ yonbag'irlaridagi jinslar yuvilib, pastga tushadi. yumshoq jinslardan tashkil topgan qiya joylarda yuvilish natijasida jarlar vujudga keladi. chiziqli eroziya daryo eroziyasi deb ham ataladi. buning natijasida daryo o’zanlari va qirg'oqlari yuviladi.daryo qirg'oqlarining yuvilishi xorazm va qoraqalpog'istonda "deygish" deb ataladi. amudaryo 1925-yilda sobiq to'rtko'l shahriga yaqin joydan oqib o'tar edi, 1938-yilga kelib amudaryo shaharai yuvib kela boshladi, 1950-yilga kelib esa daryo to'rtko'l shahrini butunlay …

balandlikda оqib, yo’lidagi panjеrоnо, piragо, vilganоvо, rivanоta va fayе shaharlarini yuvib kеtgan. 7 minut davоm etgan halоkat оqibatida 3 ming kishi halоk bo’lgan. karst deb eriydigan tog' jinslarini yer usti va yer osti suvlari ta’sirida eritib oqizib ketilishiga va yer ostida turli xil bo'shliqlaming-g’orlarning hosil bo'lishjga aytiladi. suvda tez eriydigan jinslarga ohaktoshlar, dolomitlar, bo'r, mergel gips va turli xil tuzlar kiradi. bunday jinslar tarqalgan joylarda qurilish ishlari olib borish ancha murakkab jarayon hisoblanadi. 3. sun`iy omillar ta`sirida sodir bo`ladigan jarayonlar. sun'iy omillarga ilgari aytganimizdek, qishloq va suv xo'jaligi, sanoat va transport vositalari ta'sirida sodir bo'ladigan jarayonlar kiradi. qishloq xo'jaligining rivojlanishi natijasida sho’rlanish. shamol va suv eroziyasi ham rivojlanadi.er osti suvlari sathi yer yuzasiga yaqin joylashgan bo'lsa. suv-laraing bug'lanishi oqibatida tuproq sho'rlana boshlaydi. chunki suv bug'langanda uning tarkibidagi tuzlar tuproqda qolib, tuz miqdorining ortib ketishiga olib keladi. shunday holat xorazm vohasida va mirza-cho'lda namoyon bo'lmoqda. shamol eroziyasi doimiy shamollar esadigan joylarda …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tabiiy geografik jarayonlar"

1404124009_50819.doc tabiiy geografik jarayonlar reja: 1. tabiiy geografik jarayonlar xaqida tushuncha 2. tabiiy omillar ta`sirida sodir bo`ladigan jarayonlar 3. sun’iy omillar ta’sirida sodir bo’ladigan jarayonlar 1. tabiiy geografik jarayonlar haqida tushuncha. tabiiy gеоgrafik jarayonlar dеb, tabiiy va sun’iy оmillar tasirida sоdir bo’ladigan jarayonlarga aytiladi. tabiiy gеоgrafik jarayonlar tоg’ jinslarining yеmirilishida, tоg’ jinslarining fizik hоlatining o’zgarishida, yer yuzasi rеlyefining shakllanishi va o’zgarishida, vulqоn va zilzilalar sifatida, atmоsfеra hоdisalari rivоjlanishida namоyon bo’ladi.tabiiy gеоgrafik jarayonlar rivоjlangan hududlarda turli хil inshоotlarni jоylashtirish, qurish va ishlatishda ma’lum bir qiyinchiliklar tug’iladi.shuning uchun tabiy gеоgrafik jarayo...

Формат DOC, 66,0 КБ. Чтобы скачать "tabiiy geografik jarayonlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tabiiy geografik jarayonlar DOC Бесплатная загрузка Telegram