tabiatni muhofaza qilish

PPTX 27 pages 5.3 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.3 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

o'simlik va hayvonot olamini muhofaza qilish tabiatni muhofaza qilish - bu yerdagi hayotni saqlab qolish, tabiiy boyliklardan oqilona foydalanish va qayta tiklash uchun xalqaro, davlat va mintaqaviy tadbirlar majmuyi sanaladi. ushbu faoliyat insoniyatning hozirgi kuni va kelajak avlod manfaatlarini ko'zlab amalga oshiriladi. tabiatni muhofaza qilishning asosiy vazifasi o'simlik olami va hayvonot dunyosi turlarining xilma-xilligini va genofondini saqlab qolish hisoblanadi. tabiatni muhofaza qilish jarayonida o'simlik va hayvonlarga majmua tarzda ta'sir qiluvchi abiotik, biotik va antropogen ekologik omillar hisobga olinsa, muhofaza samarali bo'lishi mumkin, chunki ular atrof-muhitning ajralmas tarkibiy qismi hisoblanadi va bir-biri bilan o'zaro uzviy bog'langan. yerda tabiat va insoniyatning barqarorligini ta'minlash uchun tabiatdagi mavjud bioxilma-xillikni saqlab qolish zarur. o'simlik va hayvonot olamini muhofaza qilish tabiat, shu jumladan, o'simlik olami va hayvonot dunyosini muhofaza qilish bugungi kunning dolzarb muammolaridan biri. mazkur muammoni hal qilish uchun kuchlarni birlashtirish va davlatlararo darajada, shuningdek, davlat va jamoat tashkilotlarining hamkorlikdagi harakati talab etiladi. 1948-yil tashkil …

2 / 27

to'g'risida konvensiya qabul qilingan. ushbu hujjatlarda yer yuzida mavjud bo'lgan barcha turlarning xilma-xilligini muhofaza qilishning butunjahon strategiyasi ishlab chiqilgan. 2001-yildan boshlab, har yili 22-may kuni xalqaro bioxilma-xillik kuni (international day for biological diversity) nishonlanadi. ushbu bayram nafaqat tarixiy rivojlanish natijasida vujudga kelgan bioxilmaxillikni saqlashning ahamiyati, balki uning qisqarishi bilan bog'liq ekologik muammolarni hal etishni talab etadi. bmt bosh assambleyasi tomonidan 2010-yil - xalqaro bioxilma-xillik yili deb e'lon qilingan. 2010-yilda nagoyada «2011-2020-yillarda bioxilma-xillikni saqlash va undan barqaror foydalanish sohasidagi strategik reja» konvensiyasining qabul qilinishi ahamiyatga molik. ushbu o'n yillik reja doirasida barcha mamlakatlar bioxilma-xillikni saqlash va undan oqilona foydalanish chora-tadbirlari qabul qilingan. tabiatdagi tirik organizmlar va ular tarqalgan muhit, anorganik tarkibiy qismlarning butun majmuyini muhofaza qilish zarur, ya'ni tabiatni muhofaza qilish ishiga uyg'unlikda yondashish lozim. qizil kitoblar. tirik organizmlarni klassifikatsiyasini shakllantirishda olimlar tarixiy taraqqiyot davomida o'simlik va hayvonlarning juda ko'p turlari qirilib ketganligini aniqlashgan. masalan, junli karkidon, inson tomonidan ovlanishi va …

3 / 27

chiligi kamyob va muhofazaga muhtoj bo'lib qoldi. msop tashabbusiga ko'ra ilk bor 1966-yilda muhofaza qilinishi lozim bo'lgan turlarni o'z ichiga olgan xalqaro «qizil kitob» nashr etildi. birinchi marta o'zbekiston «qizil kitob»ining faunaga bag'ishlangan qismi 1983-yil nashrdan chiqdi. unga umurtqali hayvonlar (baliqlar, sudralib yuruvchilar, qushlar, sutemizuvchilar)ning 63 turi kiritilgan edi. 1984-yil o'simliklar olamiga bag'ishlangan nashriga 163 tur o'simlik kiritilgan. «qizil kitob» - davriy nashr hisoblanadi. unga kiritiladigan o'simlik va hayvon turlari tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi taklif etgan tasnifga binoan 4 guruhga ajratiladi: 1) yo'qolgan yoki yo'qolish arafasida turgan (jiddiy muhofaza talab etuvchi) turlar; 2) yo'qolib borayotgan (areali va soni kun sayin kamayib borayotgan, maxsus muhofazaga muhtoj) turlar; 3) kamyob, bevosita yo'qolish xavfi bo'lmasa-da, kichik maydonlarda kamdan kam uchraydigan (muhofazaga muhtoj) turlar; 4) muayyan vaqt davomida soni va tarqalgan maydonlari tabiiy sabablarga ko'ra yoki inson ta'sirida qisqarib borayotgan (sonini nazorat qilib turish talab qilinadigan) turlar. «qizil kitob»ga kiritiladigan hayvon va o'simlik …

4 / 27

vidan chiqarib olinadi va davlat muhofazasi ostida bo'ladi. qo'riqxonalarda faqat ilmiy tadqiqot ishlari olib boriladi. ayrim qo'riqxonalar biosferaga oid deb e'lon qilingan. ularda har bir tabiiy hududlar uchun o'ziga xos bo'lgan biogeotsenozlar saqlanadi. davlat buyurtma qo'riqxonalari (zakazniklar) - muhofaza qilinadigan hududlar, ularda tabiiy boyliklardan cheklangan miqdorda foydalangan holda ovlanadigan hayvonlar va o'simliklar muhofaza qilinadi. zakazniklar dorivor o'simliklar, qo'ziqorinlar, rezavor mevalarni terish, baliq tutish uchun xizmat qiladi va odatda, ma'lum muddatga tashkil etiladi. zakazniklarda muhofaza ostiga olingan obyektlarga zarar keltirmaydigan darajada cheklangan xo'jalik faoliyati amalga oshiriladi. sanoat ahamiyatiga ega hayvonlar, qushlar uya quradigan, baliqlar uvildiriq sochadigan va parvarishlanadigan, dorivor o'simliklar o'sadigan joylarga zarar yetkazmagan holda faoliyat yuritiladi. zakazniklar o'simliklar olami va hayvonot dunyosi boyliklarini saqlanishini ta'minlab, qo'riqxonalar tizimini sezilarli darajada to'ldiradi. milliy (tabiiy) bog'lar - qo'riqlanadigan hududlar va suv sathining cheklangan qismi, u yerda ekologik, tarixiy va estetik ahamiyatga ega tabiiy majmualar joylashgan. qo'riqxonalardan farqli ravishda, milliy bog'lar maydonining bir qismi …

5 / 27

riqxonalari, milliy bog', ekomarkaz, davlat buyurtma qo'riqxonalari, tabiat yodgorliklari hududlari faoliyat ko'rsatmoqda. bu hududlarda «qizil kitob»ga kiritilgan, yo'qolish ehtimoli bo'lgan o'simlik va hayvon turlari davlat muhofazasiga olingan. o'zbekistonda tashkil etilgan qo'riqxonalarning ayrimlari bilan tanishamiz. hisor davlat qo'riqxonasi. qo'riqxona hududida 250 dan ortiq turdagi umurtqali, 900 ga yaqin umurtqasiz hayvonlarni uchratish mumkin. bu yerda o'zbekiston respublikasi «qizil kitob»iga kiritilgan sutemizuvchi hayvonlardan tyanshan qo'ng'ir ayig'i, o'rta osiyo qunduzi, qor qoploni, turkiston silovsini, kichik taqaburun va katta taqaburun ko'rshapalaklari, qushlardan - boltayutar, burgut, qora laylak va lochin uchraydi. qo'riqxonaning o'simliklar dunyosi ham juda boy va xilma-xildir. ulardan oq lola, sarg'ish lola, chimyon lolasi, bobrov astragali, norshirach, oq parpi, oshanin piyozi, sunbul, kavrak, o'zbekiston chinniguli o'zbekiston «qizil kitob»iga kiritilgan zomin davlat qo'riqxonasi zomin qo'riqxonasida 700 ga yaqin turdagi o'simliklar o'sadi. dorivor o'simliklarning parpi, oqsovrinjon, qumloq bo'znochi, valeriana, yalpiz kabi turlari uchraydi. qo'riqxonaning hayvonot dunyosi xilma-xil bo'lib, turkiston agamasi, qumloq va tuproq yerlarda chipor ilon, …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiatni muhofaza qilish"

o'simlik va hayvonot olamini muhofaza qilish tabiatni muhofaza qilish - bu yerdagi hayotni saqlab qolish, tabiiy boyliklardan oqilona foydalanish va qayta tiklash uchun xalqaro, davlat va mintaqaviy tadbirlar majmuyi sanaladi. ushbu faoliyat insoniyatning hozirgi kuni va kelajak avlod manfaatlarini ko'zlab amalga oshiriladi. tabiatni muhofaza qilishning asosiy vazifasi o'simlik olami va hayvonot dunyosi turlarining xilma-xilligini va genofondini saqlab qolish hisoblanadi. tabiatni muhofaza qilish jarayonida o'simlik va hayvonlarga majmua tarzda ta'sir qiluvchi abiotik, biotik va antropogen ekologik omillar hisobga olinsa, muhofaza samarali bo'lishi mumkin, chunki ular atrof-muhitning ajralmas tarkibiy qismi hisoblanadi va bir-biri bilan o'zaro uzviy bog'langan. yerda tabiat va insoniyatnin...

This file contains 27 pages in PPTX format (5.3 MB). To download "tabiatni muhofaza qilish", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiatni muhofaza qilish PPTX 27 pages Free download Telegram