"institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli"

PPTX 17 pages 369.5 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 369.5 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

презентация powerpoint mavzu: institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar) yo’nalishi 782-24-guruh talabasi xolmatov sunatullaning institutsional iqtisodiyot fanidan bajargan joriy nazorat ishi. “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati rasmiy va norasmiy normalar va ularning shakllanishi institutsional matrisa institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati institutlar jamiyat hayotida muhim o‘rin tutadi. agar bir daqiqaga barcha institutlar yo‘q bo‘lib ketishini tasavvur qiladigan bo‘lsak, u holda tartibsizlik boshlanib ketgan bo‘lardi va bu hol, o‘z navbatida, abadiy davom etmas edi. chunki insonlarning o‘z hayotini tartibga keltirishga urinishlari yangi institutlarning paydo bo‘lishiga olib kelgan bo‘lardi. institutlar tabiatini yanada chuqurroq tahlil qilish global xususiyatlarga ega qator savollarga, xususan, nima uchun bozorlar “ishlaydi” yoki “ishlamaydi”? iqtisodiy siyosatning u yoki bu tadbirlari nima uchun samarali yoki samarasiz bo‘ldi? iqtisodiyotdagi qaysi o‘zgarishlar ichki sabablarga ko‘ra yoxud hukumatning u yoki bu qarori tufayli yuzaga keldi, degan savollarga javob topish imkonini beradi. institutlar o‘zi nima? …

2 / 17

rorlarni ijobiy qarorlarga aylantiruvchi ajralmas qismi”, deya ta'riflangan. j.xodjsonning ta'riflashicha “institutlar – an'ana, urf-odat yoki qonunchilik cheklovi orqali uzoq muddatli va barqaror hulq-atvor namunalarining yaratilishiga olib keluvchi ijtimoiy tashkilot”. institutlarni ko‘z bilan ko‘rib, ularni jismonan his etib yoki o‘lchab bo‘lmaydi. bu inson ongi bilan yaratilgan o‘ziga xos konstruksiyalar, ko‘zga ko‘rinmaydigan mexanizmlardir. institutlar insonlarning muayyan jamoasiga xos bo‘lgan tafakkur tarzini aks ettiradi. institutlarning yana bir ta'rifi b.z.milner tomonidan d.nort [46] yozgan so‘z boshida keltirilgan: “institutlar – insonlar tomonidan ishlab chiqilgan cheklovlar hamda ularning o‘zaro hamkorligini tarkiblashtiruvchi majburlash omillari. bularning barchasi birgalikda jamiyat va iqtisodiyotning undovchi tarkibini hosil qiladi”. yuqorida keltirilgan ta'riflar institutlarning asosiy xususiyatlarini qamrab olgan holda, ularning asosiy vazifalarini hamda rivojlanish qonunlarini aks ettiradi hamda jamiyatni rivojlantirish uchun institutlarning muhimligini ta'kidlaydi. institut – jamiyat a'zolari o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni belgilab beruvchi rasmiy qoidalar va norasmiy normalar tizimi. institutlar asosini uning tarkibiy qismlari hisoblangan normalar tashkil etadi. norma – institutsional muhitda individlarning …

3 / 17

rmalar turlari, ya'ni hamkorlik strategiyasini, xususan, normaning o‘zini (tor ma'noda) va qoidalarni cheklash imkonini beradi. norma turlari quyidagilardan iborat: hamkorlik strategiyasi = belgi + maqsad + shart-sharoit; norma = belgi + muqarrarlik omili + maqsad + shart-sharoit; qoida = belgi +muqarrarlik omili + maqsad + shart-sharoit + sanksiya. umuman, ijtimoiy tanlov nazariyasida normalar: oqilona tanlash natijasi sifatida qaraladi. kelishuvlar iqtisodyotida esa normalar oqilona xatti-harakat omili sifatida tahlil qilinadi. ijtimoiy tanlov nazariyasi (d.b'yukenen) birinchi galda siyosiy tanlov natijasini aks ettiruvchi va huquqda qayd etiladigan yuridik normani o‘rganadi. yuridik normalarni izohlash uchun oqilona tanlovning neoklassik modelidan foydalaniladi. xususan, shu narsa nazarda tutiladiki, b'yukenen uchun siyosat – insonlar bozorda faqat o‘z afzalliklariga amal qilgan holda tovarni xarid qilgani singari, u asosida ular turli muqobil variantlarni o‘z qadr-qimmatlari bilan qiyoslagan holda, tanlaydigan murakkab institutsional jarayon hisoblanadi. boshqacha aytganda, norma va qoidalar siyosat bozorida shaxslar o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlik natijasida paydo bo‘ladi. bundan normalarni baholashning navbatdagi …

4 / 17

odi normani bozorda ishtirokchilar tomonidan istaklar va afzalliklarning o‘zaro talqin etilishi uchun zamin sifatida ko‘rib chiqishni taklif etadi (2.1-jadval). shu nuqtai nazardan normaga amal qilish shaxs uchun o‘z maqsadlari (signaling) haqidagi xabarlarni kontragentgacha yetkazish usuliga aylanadi. shaxslar o‘z xatti-harakatiga nisbatan bir-birini istisno etuvchi talablarni muvofiqlashtirish va o‘z tomonlarining harakatlariga nisbatan ishonchli fikrlarni bildirishga qodir bo‘lmay qoladi. ko‘rib chiqilayotgan yondashuv doirasida kelishuvlar nisbatining quyidagi variantlari tahlil qilinadi. 1. ekspansiya – unda o‘zaro hamkorlikni tashkil qilish ilgari boshqa kelishuvlar ustuvorlik qilgan sohalardagi kelishuvlardan birining normalari asosida amalga oshadigan kelishuvlar nisbati. masalan, siyosiy soha siyosiy bozorga aylanishi mumkin, bunda fuqarolik kelishuvi normalari bozor kelishuvi normalari tomonidan siqib chiqariladi. bozor kelishuvining ekspansiyasi o‘ta xavfli, u boylikning o‘ta nomutanosib taqsimlanishiga va undan siyosiy hokimiyat omili sifatida foydalanishga olib kelgan holda jamiyat rivojlanishini barqarorlikdan mahrum etadi. 2. urinish – unda bir o‘zaro hamkorlikning o‘zi bir-birini istisno etuvchi normalar asosida amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan kelishuvlar nisbati. shu …

5 / 17

a iste'mol, bunda shaxs o‘z iste'mol tanlovida tovar yoki xizmatni iste'mol qilishdan foydalilikni oshirishni emas, balki u iste'mol qilish tufayli qo‘lga kiritadigan hurmatga erishishni ko‘zlaydi. rasmiy va norasmiy normalar va ularning shakllanishi institutsionalizm asoschilaridan biri d.nort [46] institutlar tarkibida ularni uch asosiy qismga ajratadi: - rasmiy qoidalar (konstitusiyalar, qonunlar, sud qarorlari, ma'muriy hujjatlar va b.); - norasmiy normalar (an'analar, urf-odatlar, ijtimoiy shartlilik); - qoidalarga amal qilinishini ta'minlovchi (sudlar, polisiya va h.k.) majburlash mexanizmlari (masalan, jazolash tizimi). “institut”ning yuqorida keltirilgan ta'rifi (2.1)dan kelib chiqib, institutlar inson tomonidan ongli ravishda yaratilgan turli hujjatlar (konstitusiyalar, qonunlar va h.k.) ko‘rinishidagi rasmiy, “yozilgan” qoidalarda ifodalanishi mumkin. shu bilan birga ular umumiy qabul qilingan shartlilik, xatti-harakat kodekslari, ya'ni norasmiy, “yozilmagan” normalarda namoyon bo‘ladigan, jamiyatning barcha sohalariga kirib borib, an'analar, urf-odatlar ko‘rinishida yoki boshqa shaklda amal qilinadigan inson ongining mahsulini o‘zida namoyon etishi mumkin. agar rasmiy qoidalar tizimi insonlar (davlat)ning qonun ijodkorligi faoliyatini o‘zida aks ettirsa, u …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli""

презентация powerpoint mavzu: institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar) yo’nalishi 782-24-guruh talabasi xolmatov sunatullaning institutsional iqtisodiyot fanidan bajargan joriy nazorat ishi. “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati rasmiy va norasmiy normalar va ularning shakllanishi institutsional matrisa institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli “institut” va “norma” tushunchalarining mohiyati institutlar jamiyat hayotida muhim o‘rin tutadi. agar bir daqiqaga barcha institutlar yo‘q bo‘lib ketishini tasavvur qiladigan bo‘lsak, u holda tartibsizlik boshlanib ketgan bo‘lardi va bu hol, o‘z navbatida, abadiy davom etmas edi. chunki insonlarning o‘z hayotini tartibga keltirishga urinishlari yangi institutlarning paydo bo‘lis...

This file contains 17 pages in PPTX format (369.5 KB). To download ""institutlar va ularning jamiyat rivojlanishidagi roli"", click the Telegram button on the left.

Tags: "institutlar va ularning jamiya… PPTX 17 pages Free download Telegram