alisher navoiyning “xamsa” asari

DOC 104.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662582166.doc alisher navoiyning “xamsa” asari alisher navoiyning “xamsa” asari reja: 1. xamsachilik an`anasi va navoiy “xamsa” sining yaratilishi. 2. “hayrat ul-abror”-axloqiy-ta`limiy doston. 3. “farhod va shirin” dostoni mavzusi. dostonning tasavvufiy talqinlari. 4. “layli va majnun” da ilohiy va majoziy ishq talqini. 5. “sab`ai sayyor” dostonidagi qoliplovchi hikoya va hikoyatlar syujeti. 6. “saddi iskandariy” dostonidagi iskandar komil inson timsoli. 7. navoiyning “xamsa” yaratishdagi novatorligi. “xamsa” – beshlik- 5 ta mustaqil dostondan iborat bo`lgan yaxlit asar sanalib, har bir doston ma`lum bir mavzu voqealarni atroflicha va keng usulda masnaviy yo`lida yoritib beradi. sharq adabiyotida bu an`anani buyuk ozarbayjon shoir nizomiy ganjaviy boshlab bergan. uning “xamsa” si quyidagi dostonlardan iborat edi: 1. “maxzan ul-asror” (1173-1179). 2. “xusrav va shirin” (1180-1181). 3. “layli va majnun” (1188). 4. “haft paykar” (1196). 5. “iskandarnoma” (1196-1201). 28 yil davomida yozilgan bu 5 doston “panj ganj” nomi bilan shuhrat topadi. oradan 100 yil o`tgach, asli shahrizabzlik bo`lgan, mug’ul …

n” asarida aytilishicha, uning asari “xamsai xoju” deb nomlangan. xv asrga kelib ikki buyuk xamsanavis maydonga chiqdi. bular abdurahmon jomiy va alisher navoiylar edi. abdurahmon jomiy keyinchalik “xamsa” siga yana ikkita doston qo`shib, uni “haft avrang” (“yotish taxt”) deb ataladi: 1. “silsilat uz-zahhob” (“oltin silsila”) 2. “solomon va absol” 3. “tuhfat ul-ahror” (“hurlar tuhfasi”) 4. “sahat ul-abror” (“poklar tasbehi”) 5. “yusuf va zulayho” 6. “layli va majnun” 7. “xiradnomai iskandariy” alisher navoiy “xamsa”si xv asrdagi xalqimiz ma`naviy taraqqiyotining ko`zgusi bo`lib, unda o`sha davr ijtimoiy turmushi, xalq hayoti, urf-odatlari, din-diyonat, axloq-odob haqidagi qarashlar o`z aksini topgan. navoiyning “xamsa” si boshqalardan farqli ravishda turkiy tilda yozildi, nafaqat o`zbek, balki umumturkiy adabiyotning ham yuksak cho`qqisi bo`lib qoldi. turkiy adabiyotda qutb va haydar xorazmiylar boshlab bergan xamsachilik an`anasi navoiy ijodida o`z takomilini topdi. navoiy “xamsa” sining yaratilishi xv asrda xuroson eli uchun favqulodda shodumonlik va saodat sifatida qabul qilindi. abdurahmon jomiy va husayn boyqaroning …

jr, oh, dard dan iborat, deb aytadi. chunki ilohiy ishq yuragiga olov solgan odamning nasibasi hijron qiynoqlari; u o`zi bilan iloh orasida to`siq bo`lib turgan dunyo va jismdan qutilish iztiroblarini chekishi shart. hoqon doimiy egaligin, hazin yurgan o`g’lining ko`nglini ko`tarish maqsadida har xil tadbirlar qo`llaydi (tomoshalar uyushtiradi, 4 ta qasr qurdiradi, tabibga ko`rsatadi). bu orqali navoiy ilohiy ishq dardida yongan odam bilan “foniy dunyo” kishilari o`rtasidagi farqni ko`rsatib bergan. farhodning o`zligini anglashi uchun zo`r qobiliyat bilan egallagan bilimlari, qoran va moniydan o`rgangan hunarlari kifoya qilmaydi. u suluk yo`liga kirib, ma`rifat manzillarini bosib o`tishi lozim. farhodning hoqon xazinasidagi ko`zguni bilur sandiqdan ololmay yunoniston safariga suqrot huzuriga otlanishiga zarurat shundan kelib chiqqan. farhod avval sulayho bilan uchrashadi. sulayho – farhodning tariqat yo`lidagi birinchi piri, u suqrot darajasida komil emas. oina sehrini ochishga qurbi yetmaydi. ammo farhodga suqrotga borish yo`lini ko`rsata oladi. sulayho farhodni yengib o`tishi kerak bo`lgan to`siqlarlar-ajdaho va devdan xabar beradi. …

temir paykar-riyo, yolg’on timsoli, ayni paytda dunyo mo``jizalari ramzi. dunyo mo``jizalariga mahliyo bo`lgan odam ilohga yetolmaydi, chalg’iydi. farhod sherni ham, temir paykarni ham yengib, suqrot huzuriga shoshiladi. suqrot-kamolot cho`qqisini egallagan komil inson. o`zi bir joyda tursa ham, ruhi butun dunyoni kezib chiqqan. suqrot farhodga dunyoning tuzilishi, odamzod xilqati va vazifasi, vahdat asrori, fano va baqo, ishqi haqiqiy va ishqi majoziy xususida gapirib beradi. farhod suqrotga borar yo`lda ma`rifatning bir qismi-maqomat manzillarini bosib o`tib, o`zligini va ilohiyotning sehru sinoatini taniy boshladi. yurtiga qaytib, sehrli ko`zguda shirinni, o`zini va boshidan kechirajak voqealarni ko`rgan farhod chinakam majnun oshiqqa aylanadi. endi avvalida yashirin bo`lgan ishq oshkora tus olib, farhod hol martabasiga ko`tariladi. dengiz safari, qaroqchilarga qarshi jang, dashtu vodiylarda sargardon kezish, tog’ kesib suv chiqarish-bularning hammasi ramziy ma`noda oshiqning majoziy ishq yo`lidagi chekkan ruhiy azoblari, hajr qiynog’i. asardagi xisrav timsoli ham ilohiy ishqdan mahrumlik, dunyoviy zulm ramzidir. u farhodga juda ko`p zulm o`tkazadi. kuch …

ton bitilib kelinadi. navoiy “xamsa” sining uchinchi dostoni ana shu sevgi qissasi haqidadir. o`zbek adabiyotida bu mavzuni navoiy boshlab berdi: men turkcha boshlabon hikoyat, qildim bu fasonani rivoyat,-deydi shoir. navoiy o`z dostonida ruhiyat tasviriga katta e`tibor beradi. asar voqealarining tun tasviridan boshlanishi, qaysning beshikdagi nolasidayoq ishqdan xabar borligi, ka`baga olib borilgan majnunning xalqa-xalqa ko`z yosh to`kib ishq o`tini ko`paytirishini so`rab yolvorishi navoiy dostonining ob`ektivligidan dalolat beradi. navoiy bu dostonda pok muhabbat pokiza insonlar qalbidan joy olishi mumkin, degan g`oyani ilgari surib, “haqiqat asrorini majoz tariqi bila” ko`ylaydi. dostonning mohiyatini majoziy ishqning haqiqiy ishqqa aylanishini obrazlar vositasida ko`rsatib berish tashkil qiladi. majnun ishqi bu borada oliy namuna, chunki u butun vujudi, jonu dili ila ilohni sevadi. ayni vaqtda esa shafqat-muruvvati, najib axloqi-yu beqiyos iste`dodi bilan eng go`zal insondir. majnun zamon va makondan tashqari samoviy ishq ramzi. dostonda ikki qutb-ishq va ishqsizlik tasviri bobdan bobga rivojlanib boradi. shoir yangi-yangi g`oyalar, obrazlar kiritib, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "alisher navoiyning “xamsa” asari"

1662582166.doc alisher navoiyning “xamsa” asari alisher navoiyning “xamsa” asari reja: 1. xamsachilik an`anasi va navoiy “xamsa” sining yaratilishi. 2. “hayrat ul-abror”-axloqiy-ta`limiy doston. 3. “farhod va shirin” dostoni mavzusi. dostonning tasavvufiy talqinlari. 4. “layli va majnun” da ilohiy va majoziy ishq talqini. 5. “sab`ai sayyor” dostonidagi qoliplovchi hikoya va hikoyatlar syujeti. 6. “saddi iskandariy” dostonidagi iskandar komil inson timsoli. 7. navoiyning “xamsa” yaratishdagi novatorligi. “xamsa” – beshlik- 5 ta mustaqil dostondan iborat bo`lgan yaxlit asar sanalib, har bir doston ma`lum bir mavzu voqealarni atroflicha va keng usulda masnaviy yo`lida yoritib beradi. sharq adabiyotida bu an`anani buyuk ozarbayjon shoir nizomiy ganjaviy boshlab bergan. uning “xamsa” si quyidag...

DOC format, 104.5 KB. To download "alisher navoiyning “xamsa” asari", click the Telegram button on the left.

Tags: alisher navoiyning “xamsa” asari DOC Free download Telegram