boshlang‘ich sinflarda fe’llarning shaxs va sonda tuslanishini hamda fe’l zamonlarini o‘tish

PPTX 24 стр. 121,3 КБ Бесплатная загрузка

24 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 121,3 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 24

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 24

mavzu: boshlang`ich sinflarda fe’llarning shaxs va sonda tuslanishini hamda fe’l zamonlarini o`tish mavzu: boshlang`ich sinflarda fe’llarning shaxs va sonda tuslanishini hamda fe’l zamonlarini o`tish. o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1.fe’llarning shaxs va sonda tuslanishini o‘tish. 2. fe’l zamonlarini o‘tish. 3. mavzuga oid mashqlar tizimi. 4-sinfda fe’lni o`rganishning vazifalari quyidagilar: 1. fe’lning shaxs-son qo`shimchalari bilan tuslanishi, zamon qo`shimchasi bilan o`zgarishi haqidagi tushunchani berish va dastlabki ko`nikma hosil qilish; fe’lning leksik ma’nolari, bo`lishli va bo`lishsizligi, gapdagi vazifasi haqidagi bilimni chuqurlashtirish. 2. nutqda fe’ldan ongli foydalanish malakasini rivojlantirish. shu maqsadda nutqda ma’nodosh va zid ma’noli fe’llardan matn bilan bog`liq holda o`z va ko`chma ma’noda ishlatilgan fe’llar bilan tanishtirib borishga qaratilgan mashqlardan foydalanish. 3. zamon qo`shimchalarining talaffuzi va yozilishi haqidagi ko`nikmani hosil qilish. fe’llarning tuslanishi mavzusini o`tish maqsadida sinf taxtasiga quyidagi jadval osiladi: shaxs sonlar birlik ko‘plik i shaxs (so‘zlovchi) o‘qidim ishlayapman yozmoqchiman o‘qidik ishlayapmiz yozmoqchimiz ii shaxs (tinglovchi) o‘qiding ishlayapsan yozmoqchisan o‘qidingiz ishlayapsiz …

2 / 24

, -ing, -i; ko‘plikda -imiz, -ingiz, -i shaklida qo‘shiladi: birlik ko‘plik i shaxs otam, qalamim otamiz, qalamimiz ii shaxs otang, qalaming otangiz, qalamingiz iii shaxs otasi, qalami ota(lar)i, qalam(lar)i shaxs-son qo‘shimchalari bilan qiyoslanadi. ular harakatning uch shaxsning biri tomonidan birlik va ko`plikda bajarilgan yoki bajarilmaganini bildiradi. masalan, bajardiм so`zida men bajardim, harakat i shaxs tomonidan birlikda bajarilgan. har bir shaxs birlikda va ko`plikda tushuntiriladi. mashqlar: fe’lni topib, qaysi shaxs va sondaligini aniqlash. nuqtalar o`rniga shaxs-son qo`shimchalarining mosini qo`yish. shaxs-son qo‘shimchalari gapda so‘zlarni bir-biriga bog‘laydi. masalan, biz oromgohda dam oldi... gapida mazmun to`g`ri bo`lishi uchun -k (i shaxs) ko`plik qo`shimchasini qo`llaymiz: biz oromgohda dam oldik. shaxs-son qo`shimchalari tuslovchi qo`shimchalardir. fe’llarning tuslovchi qo`shimchalar bilan qo`llanishi tuslanish deyiladi. bordi fe’lini tuslaymiz: вirlik ko`plik i shaxs bordim bordik ii shaxs bording bordingiz ш shaxs bordi bordilar o`qituvchi (xattaxtaga yozilgan gaplarni ko`rsatib) “nuqtalar o`rniga gapning mazmuniga mos bo`lgan fe’llarning shaxs-son qo`shimchasini topib qo`yib, gaplarni o`qish” …

3 / 24

keyin kelajakda bajariladi. men o‘qituvchi bo‘lmoqchiman. u kelasi zamondir. shunga ko`ra, fe’lda uchta zamon bor: hozirgi zamon, o‘tgan zamon, kelasi zamon. -di, -gan, -yap, -moqda, -moqchi zamon yasovchi qo`shimchalardir. shu qo`shimchalarga qarab zamonni aniqlash, nuqtalar o`rniga mos zamon qo`shimchalarini qo`yish talab qilingan mashqlar beriladi. 1.hozirgi zamon fe’li quyida berilgan jadval asosida tushuntiriladi: hozirgi zamon fe’li shaxs sonlar birlik ko‘plik i shaxs yozyapman, yozmoqdaman yozyapmiz, yozmoqdamiz ii shaxs yozyapsan, yozmoqdasan yozyapsiz, yozmoqdasiz iii shaxs yozyapti, yozmoqda yozyaptilar, yozmoqdalar fe’l asosiga -yap, -moqda qo`shimchalarini qo`shish orqali hozirgi zamon fe’li hosil bo`lmoqda. undan so`ng shaxs-son qo`shimchalari qo`shilmoqda. jadvaldagi fe’llar nutq so`zlanib turgan paytdagi bajarilayotgan yoki bajarilmayotgan harakatni bildiradi. shuning uchun bular hozirgi zamon fe’llari deb ataladi. o‘tgan zamon fe’li shaxs sonlar birlik ko‘plik i shaxs bordim, borganman bordik , borganmiz ii shaxs bording, borgansan bordingiz, borgansiz iii shaxs bordi, borgan bordilar , borgan(lar) o`tgan zamon fe’li harakatning nutq so`zlanib turgan paytdan oldin bajarilgan …

4 / 24

chi qo`shimchasi kelasi zamon qo`shimchasidir. masalan: biz yaqinda navro‘z bayramiga bag‘ishlab badiiy kecha o‘tkazmoqchimiz. sarvar kechada o‘zi yozgan she’rni o‘qib bermoqchi. siz ham shu bayramga atab biror tadbir o‘tkazmoqchimisiz? ular bugun bizning tadbirda ishtirok etish uchun maktabimizga kelmoqchilar. kelasi zamon fe’li shaxs sonlar birlik ko‘plik i shaxs o‘qimoqchiman o‘qimoqchimiz ii shaxs o‘qimoqchisan o‘qimoqchisiz iii shaxs o‘qimoqchi o‘qimoqchilar 3-sinfda fe’l yasovchi qo`shimchalar bilan fe’l yasash ustida ishlanadi. bunda so`z turkumi bilan bog`liq holda so`z tarkibi ustida ishlanadi. ya’ni so`zning asosiy o`zaklariga -la, -illa yasovchi qo`shimchalarni qo`shish bilan fe’l hosil qilinadi. ko`z - ko`zla, qars - qarsilla, qag`- qag`illa. 4-sinfda esa -la, -illa qo`shimchalari bilan birgalikda lash, -lan, -sira fe’l yasovchi qo`shimchalari ham o`rgatiladi: gaplash, shodlan, suvsira… bu sinfda fe’llarning yozilishi haqida ham ko`nikma hosil qilinadi. mavzuni tushuntirish uchun fe’llar ko`proq matn tanlanib, matnni o`qish, so`roq berib fe’llarni topish va qanday yozilganini aytish topshiriladi. o`quvchilar o`qituvchi rahbarligida vazifani bajaradilar. fe’l zamonlariga oid …

5 / 24

a’zo bo‘ldi. beysbolchilarimiz 2001-yil xalqaro maydonga chiqishdi. ular 2001-yil indoneziyaning jakarta shahrida o‘tkazilgan beysbolchilar musobaqasida qatnashdilar. toshkent shahrining rohat ko‘li bo‘yida beysbolchilar shaharchasi qurilgan. fe’llarning shaxs-sonda tuslanishiga oid mashqlar: harakat bildirgan so‘zlar oldiga kishilik olmoshlaridan mosini qo‘yib, gaplar tuzing. fe’lning qaysi shaxs-sonda ekanini ayting. aytdi, yozmoqchi, arralayapti. o‘qing. matndagi fe’llarning shaxs-sonini ayting. dam olish kuni men do‘stim rahmatilla bilan parkentga bordim. biz u yerda har xil dorivor o‘tlarni terib yurgan bolalarni uchratdik. ular bilan tanishdik. - sen nima teryapsan? – deb so‘radim rustamdan. u momaqaymoq – qoqio‘t terayotganini aytdi. - sen nima teryapsan? – so‘radi rahmatilla to‘lqindan. - men qorao‘t teryapman, - deb javob berdi u. berilgan fe’llarni uch shaxsda birlik va ko‘plikda tuslab yozing. kul, yozgan, chopmoqchi. “qadimiy shaharlarga sayohat” mavzusida hikoya tuzib yozing. bunda quyidagi fe’llardan foydalaning. bordik, tomosha qildik, qurilgan, hayratlandik, qaytdik. o‘qing. nuqtalar o‘rniga shaxs-son qo‘shimchalaridan mosini qo‘yib, topishmoqlarni ko‘chiring, javobini toping. qavs ichida fe’lning shaxs-sonini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 24 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "boshlang‘ich sinflarda fe’llarning shaxs va sonda tuslanishini hamda fe’l zamonlarini o‘tish"

mavzu: boshlang`ich sinflarda fe’llarning shaxs va sonda tuslanishini hamda fe’l zamonlarini o`tish mavzu: boshlang`ich sinflarda fe’llarning shaxs va sonda tuslanishini hamda fe’l zamonlarini o`tish. o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1.fe’llarning shaxs va sonda tuslanishini o‘tish. 2. fe’l zamonlarini o‘tish. 3. mavzuga oid mashqlar tizimi. 4-sinfda fe’lni o`rganishning vazifalari quyidagilar: 1. fe’lning shaxs-son qo`shimchalari bilan tuslanishi, zamon qo`shimchasi bilan o`zgarishi haqidagi tushunchani berish va dastlabki ko`nikma hosil qilish; fe’lning leksik ma’nolari, bo`lishli va bo`lishsizligi, gapdagi vazifasi haqidagi bilimni chuqurlashtirish. 2. nutqda fe’ldan ongli foydalanish malakasini rivojlantirish. shu maqsadda nutqda ma’nodosh va zid ma’noli fe’llardan matn bila...

Этот файл содержит 24 стр. в формате PPTX (121,3 КБ). Чтобы скачать "boshlang‘ich sinflarda fe’llarning shaxs va sonda tuslanishini hamda fe’l zamonlarini o‘tish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: boshlang‘ich sinflarda fe’llarn… PPTX 24 стр. Бесплатная загрузка Telegram