boshlang‘ich sinflarda sintaksis

PPTX 29 pages 181.9 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 181.9 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

презентация powerpoint 5-mavzu: boshlang‘ich sinflarda sintaktik tushunchalar ustida ishlash metodikasi reja: 1. boshlang‘ich sinflarda sintaksisga oid materiallarning berilish tizimi. 2. gap ustida ishlash. 3. so‘z birikmasi ustida ishlash. 4. gap bo‘laklari ustida ishlash. boshlang‘ich sinflarda sintaksis yuzasidan beriladigan bilimlar: amaliy o‘rganiladigan; nazariy o‘rganiladigan turlarga bo‘linadi. sintaksis bilimlarni amaliy o‘rganish savod o‘rgatish davridayoq boshlanadi va to‘rtinchi sinfda ham davom ettiriladi. boshlang‘ich sinfda “bog‘lovsiz gap”, “gap”, “darak gap”, o‘quvchilarda “his-hayajon gap”, “sodda gap”, “qo‘shma gap”, “gap bo‘laklari”, “gapning uyushiq bo‘laklari”, “undalma” mavzulari nazariy o‘rganiladi. bu mavzular yuzasidan turli mashqlar o‘rgatiladi. tilda leksik (so‘z), sintaktik (so‘z birikmasi va gap) va bog‘lanishli nutq saviyalari ajratiladi. shu mazmunda so‘z birikmasiga leksik saviyadan sintaktik saviyaga o‘tish halqasi sifatida qaraladi. so‘z birikmasi leksik-grammatik birlik bo‘lib, tugallangan fikr ifodalarnaydi va bu bilan gapdan farqlanadi. so‘z birikmasi nutqda gap ichida ishlatiladi. bolalarga so‘z birikmasini o‘rgatish fikr elementi ustida ishlash hisoblanadi. 1. bosh so‘zdan ergash so‘zga so‘roq berish, so‘zlarning o‘zaro …

2 / 29

kumlarini o‘rganish bilan bog‘liq holda so‘z birikmasi tuzdirish. ot so‘z turkumi o‘tilganda, ot va sifat bilan (jonajon vatanim), ot va boshqa ot bilan (maktab bog‘i) fe’l o‘tilganda, ot va fe’l bilan (kinoga bordi, maktabda bo‘ldi, uydan keldi, kitobni o‘qidi) so‘z birikmalari tuzdiriladi. so‘z birikmasi tuzishda yo‘l qo‘yilgan xato gap tuzishda ham xatoga olib keladi, shuning uchun uning oldini olish kerak. masalan: o‘quvchi nutqida uchraydi: to‘g‘risi: maktabga bo‘ldim maktabda bo‘ldim maktabni bog‘i maktabning bog‘i bolalar ko‘proq xatoga yo‘l qo‘yadigan so‘z birikmalarini yig‘ib borish xatoning oldini olishga qaratilgan mashqlar tuzishga imkon yaratadi. so‘z birikmasi ustida ishlash grammatik, imloviy va boshqa mashqlarni to‘g‘ri bajarishga xizmat qiladi. shuning uchun so‘z birikmasi ustida o‘rni bilan maqsadga muvofiq ishlab borish orqali gap va bog‘lanishli nutq tuzishga oid nutqiy mashqlarga o‘tish lozim. gap ustida ishlash gap ustida ishlash o‘quvchilarning nutqini o‘stirishda muhim ahamiyatga ega. gap ustida ishlashning asosiy vazifasi o‘quvchilarni sintaktik jihatdan to‘g‘ri va aniq gap tuzib, …

3 / 29

harf bilan boshlash, tinish belgilarini qo‘- yish) ko‘nikmasini shakllantirish. boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun muhimi, birinchidan, gap nutq birligi ekanligidir. shunday ekan, nutqqa oid mashqlarga qo‘yilgan talablar gap ustida ishlash mashqlariga ham taalluqlidir; ikkinchidan, gap — grammatik tomondan to‘g‘ri tuzilgan birlik, shunday ekan, gap ustida ishlash grammatika bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, bu jarayonda gap qurilishi, gapda so‘zlarning bog‘lanishi va gapning turlari ustida ishlash juda muhimdir; uchinchidan, gap nutq va til birligi bo‘lib, tugallangan mazmunni bildiradi. binobarin, gapning mazmuniy asosi, mazmunlari ustida ishlash va ularning gap tuzilishiga bog‘liqligi ustida ishlash ham zarur; to‘rtinchidan, gapning intonatsiyasi katta ahamiyatga ega, shuning uchun intonatsiya ustida ishlash, intonatsiyaning mazmun bilan bog‘liqligini tushuntirish kerak. boshlang‘ich sinflar dasturining „grammatika, imlo va nutq o‘stirish“ bo‘limida sintaksisdan beriladigan bilimlar aniq ko‘rsatilgan. bola boshlang‘ich sinflarda beriladigan sintaktik materiallar hajmida faqat ona tili darslaridagina emas, balki boshqa darslarda va maktabdagi barcha mashg‘ulotlar jarayonida gap tuzish, uni tahlil qilish va qayta tuzishga o‘rgatib …

4 / 29

una asosidagi mashq aniq, to‘g‘ri tuzilgan sintaktik qurilmalarni amaliy o‘zlashtirishni, ularning ichki bog‘lanishini, mazmunini tushunishni ko‘zda tutadi. bunday mashqlar ichida analitik mashqlarga, shuningdek, gapni kuzatish va eshitish, uni o‘qishga muhim o‘rin beriladi. nam una asosidagi mashqlarga quyidagilar kiradi: 1. gap ustida ishlashning eng oddiy, boshlang‘ich, shu bilan birga, eng zaruriy shakli — namunani o‘qish (yozish), intonatsiyasi, ifodaliligi ustida ishlash, gapning asosini va mazmunini tushuntirish, ba’zan esa gapni yodda saqlash, yodlash hisoblanadi. gapni o‘qish va kuzatish nutq o‘stirishga katta yordam beradi. gap intonatsiyasi ustida ishlash gap mazmunini va bog‘lanishini tushunishga, namunaga qarab, uni o‘zlashtirish va yodda saqlashga, gap qurilishini yaxshi tushunishga yordam beradi. bu jarayonda nutqdan gapni intonatsiyaga qarab ajratishga, intonatsion tugallanganlikni ifodalashga, darak, so‘roq va his-hayajon gaplarning intonatsiyasiga, uyushiq bo‘lakli gaplar va bog‘lovchisiz qo‘shma gaplardagi sanash ohanggiga, bog‘langan qo‘shma gap intonatsiyasiga e ’tibor berish kerak. savol asosida gap tuzish. bunda berilgan savol-javob (gap tuzish) uchun asos bo‘ladi va „namuna" vazifasini …

5 / 29

lgan mashqlar kiradi. bunday mashqlar grammatik tushuncha va qoidaga asoslanadi. konstruktiv mashqlarning turlari quyidagilar: 1.aralash berilgan so‘zlardan gap tuzish yoki tartibsiz berilgan gaplardan matn tuzish. bunda so‘zlar grammatik materialning o‘rganilishiga qarab uch variantda berilishi mumkin: so‘zlar tayyor ishlatiladigan shaklda beriladi: meva, bog‘da, bog‘bonlar, terdilar (bog‘bonlar bog‘da meva terdilar) o‘rganilgan grammatik materialni hisobga olib, ayrim so‘zlar bosh shaklda, boshqalari tayyor shaklda beriladi. masalan, „otlarda birlik va ko‘plik" mavzusi o‘tilgach, paxta, dalada, bola, terdilar shaklida berilishi mumkin; v) barcha so‘zlar bosh shaklda beriladi: koptok, hovli, bola, o‘ynamoq. 2. nuqtalar qo‘yilmagan, bosh harf yozilmagan matndan gaplarning chegarasini ajratish. bu mashq bolalarni o‘z nutqlarida gaplarning chegarasini ajratishga, gapni to‘g‘ri o‘qish va yozishga o‘rgatadi. 3. berilgan sodda gapni so‘roqlar yordamida bosqichli yoyish mashqi. masalan: qushlar uchib keldi. qayerdan uchib keldi? qushlar sovuq mamlakatlardan uch'ib keldi. qayerga uchib keldi? qushlar sovuq mamlakatlardan о ‘z uyalariga uchib keldi. 5. berilgan gapga o ‘xshash, masalan, uyushiq egali yoki …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshlang‘ich sinflarda sintaksis"

презентация powerpoint 5-mavzu: boshlang‘ich sinflarda sintaktik tushunchalar ustida ishlash metodikasi reja: 1. boshlang‘ich sinflarda sintaksisga oid materiallarning berilish tizimi. 2. gap ustida ishlash. 3. so‘z birikmasi ustida ishlash. 4. gap bo‘laklari ustida ishlash. boshlang‘ich sinflarda sintaksis yuzasidan beriladigan bilimlar: amaliy o‘rganiladigan; nazariy o‘rganiladigan turlarga bo‘linadi. sintaksis bilimlarni amaliy o‘rganish savod o‘rgatish davridayoq boshlanadi va to‘rtinchi sinfda ham davom ettiriladi. boshlang‘ich sinfda “bog‘lovsiz gap”, “gap”, “darak gap”, o‘quvchilarda “his-hayajon gap”, “sodda gap”, “qo‘shma gap”, “gap bo‘laklari”, “gapning uyushiq bo‘laklari”, “undalma” mavzulari nazariy o‘rganiladi. bu mavzular yuzasidan turli mashqlar o‘rgatiladi. tilda leksik (so...

This file contains 29 pages in PPTX format (181.9 KB). To download "boshlang‘ich sinflarda sintaksis", click the Telegram button on the left.

Tags: boshlang‘ich sinflarda sintaksis PPTX 29 pages Free download Telegram