boshlang‘ich sinflarda fe’lni o‘rganish tizimi

PPTX 22 pages 109.2 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 109.2 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

mavzu: boshlang`ich sinflarda fe’lni o`rganish tizimi. fe’lni o`rganishning vazifalari. fe’lni o`rganishda izchillik. bo`lishli va bo`lishsiz fe’llarni o`rganish mavzu: boshlang`ich sinflarda fe’lni o`rganish tizimi. fe’lni o`rganishning vazifalari. fe’lni o`rganishda izchillik. bo`lishli va bo`lishsiz fe’llarni o`rganish o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1.fe’lni o`rganish metodikasi. 2. fe’lni o`rganishda izchillik. 3. bo`lishli va bo`lishsiz fe’llarni o`tish. fe’lni o‘rganish metodikasi fe’l ustida ishlashda izchillik, bo'limlar orasidagi bog'lanish, dastur materialining hajmi, uni har bir sinfda o'rganish usullari va vositalari shu so'z turkumini o'rganish vazifasi, uning lingvistik xususiyatlari va kichik yoshdagi o'quvchilarning bilish imkoniyatlariga qarab belgilanadi. ,,fe’l“ mavzusini o'rganishda asosiy vazifalar: so'z turkumi sifatida fe’l haqida dastlabki tushunchani shakllantirish, o'quvchilar nutqini fe’llar bilan boyitish hamda og'zaki va yozma nutqda fe’ldan to'g'ri foydalanish ko'nikmasini o'stirish, o'quvchilarning aqliy faoliyatini rivojlantirish, grammatik mavzu bilan bog'liq holda ayrim imloviy qoidalarni o'zlashtirish hisoblanadi. bu vazifalar bir-biri bilan bog'liq holda hal etiladi. fe’lning lingvistik xususiyatlari xiyla murakkab, shuning uchun boshlang'ich sinf o'quvchilari faqat …

2 / 22

rab gap tuzish bilan bog'lab o'tkaziladi. bunda o'qituvchi o'quvchilar gap tuzishda mazmunga mos fe’lni topishga, so'z nimani bildirishini va qanday so'roqqa javob bo'lishini aniqlashga yordam beradigan sharoit yaratadi. masalan, bolalar kuzda meva va sabzavotlarni, daraxtlarni kuzatib yoki rasmlarni ko‘rib, gapni mazmunga mos so'zlar bilan to'ldiradilar: kuzda mevalar nima qiladi?... (pishadi), sabzavotlar nima qiladi?... (yetiladi), daraxt barglari nima qiladi?... (sarg'ayadi). bolalar nima qilyaptilar?... (dam olyaptilar), ...(o'ynayaptilar), ... (ishlayaptilar). fe’lni o'rganishda maqsadga qaratilgan ishlar harakatni bildirgan so'zlar mavzusini o'rganishdan boshlanadi. fe’l leksik ma’nosi bilan grammatik ma’nosi (harakat bildirishi) mos keladigan: (nima qilyapti?) yugurayapti, arralayapti, sakrayapti; (nima qildi?) yugurdi, arraladi, sakradi; (nima qiladi?) yuguradi, arralaydi, sakraydi kabi misollardan foydalanish bilan, o'quvchilar o'zlari bajargan harakatlarni aytishni so'rab, ular bergan javobini (fe’lni) so'roqlari bilan xattaxtaga yozib, suhbat o'tkazish bilan tushuntiriladi. dastur o'quvchilarda so'zlarga so'roq berib, ularni bir-biridan farqlash ko'nikmasini shakllantirishni talab etadi. buning uchun o'qituvchi fe’ining har xil shakllaridan foydalanib, maxsus mashqlar o'tkazadi. nima? so'rog'iga …

3 / 22

ni bilishlari zarur. bunday so'roqlarga javob berishga o'rgatish o'z navbatida, fe’l zamonlarini o'rganishga tayyorlash demakdir. 1-sinfda morfologik so'roq so'z nimani bildirishini aniqlash maqsadida beriladi. o'quvchilarni so'zga so'roq berishga, o'qituvchi bergan so'rog'iga javob bo'ladigan so'zlarni tanlashga, so'zni so'roqqa mos ravishda o'zgartirishga (nima qildi? —o‘qidi, nima qilamiz? - o'qiymiz, nima qilmoqchi? — o'qimoqchi kabi) o'rgatiladi. 2—3-sinflarda fe’lni o'rganish. „fe’l — so'z turkumi" degan tushunchani amaliy shakllantirish, bo'lishli va bo'lishsiz fe’llarning ma’nosi va shakliga qarab farqlash ko'nikmasini hosil qilish, bo'lishsizlik qo'shimchasi (-ma) ning talaffuzi va imlosini o'rgatish hisoblanadi. fe’ining harakat bildirishi yuzasidan o'quvchilarda aniq tasavvur hosil qilish uchun o'qituvchi ularga shu darsdagi mehnat jarayonini tasvirlashni, ya’ni o'quvchilarning o'zlari bajarayotgan ish-harakatni aytishni so'raydi, suhbat o'tkazadi. suhbatda: „o'qituvchi nima qildi? o'quvchilar nima qildilar? hozir o'qituvchi nima qilyapti? o'quvchilar nima qilyaptilar? endi o'quvchilar nima qiladilar? o'qituvchi nima qiladi?" kabi savollardan ham foydalanadi. suhbat jarayonida o'quvchilar o'qituvchi rahbarligida fe’llarni so'rog'i bilan yozib boradilar. masalan, nima qildi? — …

4 / 22

erilgan so'zlardan, shuningdek, rasmga qarab gap tuzish kabi mashqlardan foydalaniladi. dasturga ko'ra boshlang‘ich sinfda bo'lishli va bo'lishsiz fe’llar o'rganiladi. mavzu suhbat asosida tushuntiriladi. suhbat uchun „o'qish darsida kimlar o'qidi? aziza ham o'qidimi? kim so'zladi? alisher so'zladimi? barno kutubxonaga boradimi? abdulla-chi?, u qachon bormoqchi?hozir kim tushuntirayapti? hozir vohid gapiryaptimi?" kabi savollardan ham foydalaniladi. o'quvchilar so'roq berib fe’llarni topadilar, ma’nosini qiyoslaydilar va o'qituvchi rahbarligida tushuntiradilar. xulosa chiqariladi: fe’l harakatning yuzaga chiqqanini, ya’ni bajarilganligini (o'qidi, so'zladi), hozir bajarilayotganini (tushuntiryapti), endi bajarilishini (boradi, о ‘qiydi) bildiradi. bu fe’llar bo'lishli fe’llar deyiladi. ayrim fe’llar harakatning bajarilmaganligini (o'qimadi, so'zlamadi), hozir bajarilmayotganini (o'qimayapti), keyin ham bajarilmasligini (bormaydi) bildiradi. bunday fe’llar bo'lishsiz fe’llar deyiladi. o‘quvchilar bo'lishli va bo'lishsiz fe’llarni so'roqlari bilan ikki ustun shaklida yozadilar va so'roqlarini bo'lishsiz fe’l qanday hosil bo'lganini aytadilar. o'quvchilar bilimi mashqlar bilan mustahkamlanadi, bo'lishsizlik qo'shimchasi -ma -mi shaklida talaffuz qilinsa ham, doim aslicha -ma shaklida yozilishi tushuntiriladi. o'quvchilarda bo'lishli va bo'lishsiz fe’llarni ma’nolariga …

5 / 22

nima qilmaydilar?) 4-sinfda fe’lni o ‘rganish. bu sinfda fe’lni o'rganishning vazifalari quyidagilar: 1. fe’ining shaxs-son qo'shimchalari bilan tuslanishi, zamon qo'shimchasi bilan o'zgarishi haqidagi tushunchani berish va dastlabki ko'nikma hosil qilish; fe’ining leksik ma’nolari, bo'lishli va bo'lishsizligi, gapdagi vazifasi haqidagi bilimni chuqurlashtirish. 2. nutqda fe’ldan ongli foydalanish malakasini rivojlantirish. shu maqsadda nutqda ma’nodosh va zid ma’noli fe’llardan matn bilan bog'liq holda o'z va ko'chma ma’noda ishlatilgan fe’llar bilan tanishtirib borishga qaratilgan mashqlardan foydalanish. 3. zamon qo'shimchalarining talaffuzi va yozilishi haqidagi ko'nikmani hosil qilish. 4. qo'shma fe’llar va ularning doim alohida yozilishi haqidagi tushunchani berish va dastlabki ko'nikmani hosil qilish hisoblanadi. fe’lga oid mashqlar: o‘qing. shifokor bemorni (nima qildi?) davoladi. qor tinmay (nima qilyapti?) yog‘yapti. qushlar don (nima qiladi?) izlaydi. ajratilgan so‘zlar nimani bildiryapti? ular qaysi so‘roqqa javob bo‘lyapti? shaxs va narsaning harakatini bildirgan so‘zlar nima qildi? nima qilyapti? nima qiladi? so‘roqlariga javob bo‘ladi. matnni o‘qing. hozir quruvchilar uylarni tez va soz …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshlang‘ich sinflarda fe’lni o‘rganish tizimi"

mavzu: boshlang`ich sinflarda fe’lni o`rganish tizimi. fe’lni o`rganishning vazifalari. fe’lni o`rganishda izchillik. bo`lishli va bo`lishsiz fe’llarni o`rganish mavzu: boshlang`ich sinflarda fe’lni o`rganish tizimi. fe’lni o`rganishning vazifalari. fe’lni o`rganishda izchillik. bo`lishli va bo`lishsiz fe’llarni o`rganish o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1.fe’lni o`rganish metodikasi. 2. fe’lni o`rganishda izchillik. 3. bo`lishli va bo`lishsiz fe’llarni o`tish. fe’lni o‘rganish metodikasi fe’l ustida ishlashda izchillik, bo'limlar orasidagi bog'lanish, dastur materialining hajmi, uni har bir sinfda o'rganish usullari va vositalari shu so'z turkumini o'rganish vazifasi, uning lingvistik xususiyatlari va kichik yoshdagi o'quvchilarning bilish imkoniyatlariga qarab belgilanadi. ,,f...

This file contains 22 pages in PPTX format (109.2 KB). To download "boshlang‘ich sinflarda fe’lni o‘rganish tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: boshlang‘ich sinflarda fe’lni o… PPTX 22 pages Free download Telegram