boshlang‘ich sinflarda mantiq ilmini o‘rganish

PPTX 12 pages 807.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 807.6 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

презентация powerpoint termiz davlat unversiteti denov filali mustaqil ish mavzu: boshlang‘ich sinflarda mantiq ilmini o‘rganish tuzuvchi: boboyeva nodira ochilovna denov -2020 mantiq ilminig nazariy amaliy ahamiyati. 1. mantiq ma ’nosi, predmeti. 2. mantiq fanining rivojlanish bosqichlari. 3. tafakkur shakllari va mantiq qonunlari. 1 «mantiq» arabcha so’z bo’lib, ma’nosi bo’yicha «logiga» so’ziga muvofiq keladi. «logiga» atamasi esa, grekcha «logos» so’zidan kelib chiqqan bo’lib, «fikr», «so’z», «aql», «qonuniyat» kabi ma’nolarga ega. uning ko’pma’noligi turli xil narsalami ifoda qilishida o’z aksini topadi. xususan, mantiq so’zi, birinchidan, obyektiv olam qonuniyatlarini (masalan, «obyektiv mantiq», «narsalar mantiqi» kabi iboralarda), ikkinchidan, tafakkuming mavjud bo’lish shakllari va taraqqiyotini, shu jumladan, fikrlar o’rtasidagi aloqadorlikni xarakterlaydigan qonun-qoidalar yig’indisini (masalan «subyektiv mantiq» iborasida), va nihoyat, uchinchidan, tafakkur shakllari va qonunlarini o’rganuvchi fanni ifoda etishda ishlatiladi. mantiq ilmining o’rganish obyektini tafakkur tashkil etadi. «tafakkur» arabcha so’z bo’lib, o’zbek tilidagi «fikrlash», «aqliy bilish» so’zlarining sinonimi sifatida qo’llaniladi. tafakkur bilishning yuqori bosqichidir. uning mohiyatini …

2 / 12

i va metodlarini belgilab beradi. bilish murakkab, ziddiyatli, turli xil darajalarda va shakllarda amalga oshadigan jarayondir. uning dastlabki bosqichini hissiy bilish - insonning sezgi organlari yordamida bilish tashkil etadi. bu bosqichda predmet va hodisalaming tashqi xususiyatlari va munosabatlari, ya’ni ulaming tashqi tomonida bevosita namoyon bo’ladigan va shuning uchun ham inson bevosita seza oladigan belgilari haqida ma’lumotlar olinadi. hissiy bilish 3 ta shaklda: sezgi, idrok va tasavvur shaklida amalga oshadi. sezgi predmetning birorta tashqi xususiyatini (masalan, rangini, shaklini, ta’mini) aks ettiruvchi yaqqol obrazdir. idrok predmetning yaxlit yaqqol obrazi bo’lib, u mazkur predmet haqidagi turli xil sezgilami sintez qilish natijasida hosil bo’ladi. alohida olingan sezgilardan farqli o’laroq, idrok berilgan predmetni boshqa predmetlardan (masalan olmani behidan, nokdan va shu kabilardan) farq qilish imkonini beradi. tasavvur esa avval idrok etilgan predmetning obrazini ma’lum bir signallar (berilgan predmet bilan ma’lum bir umumiylikka ega bo’lgan) ta’sirida miyada qayta hosil qilishdan, yoki shu va boshqa obrazlar negizida …

3 / 12

tinchidan, hissiy bilish, konkret individlar tomonidan amalga oshirilganligi uchun ham, har bir alohida holda konkret insonning sezish qobiliyati bilan bog’liq tarzda o’ziga xos xususiyatga ega bo’ladi. beshinchidan, hissiy bilish bilishining dastlabki va zaruriy bosqichi hisoblanadi. usiz bilish mavjud bo’la olmaydi. chunki inson tashqi olam bilan o’zining sezgi organlari orqali bog’langan. bilishning keyingi bosqichi, boshqa barcha shakllari sezgilarimiz bergan ma’lumotlarga tayanadi. tafakkur shakll fikming mazmunini tashkil etuvchi elementlaming bog’lanish usuli, uning strukturasi (tuzilishi) dir. fikrlash elementlari deganida, predmetning fikrda ifoda qilingan belgilari haqidagi axborotlar tushuniladi. tafakkur shaklining tabiatini konkret misollar yordamida ko’rib chiqamiz. ma’lumki, ayrim predmetlar, ulaming sinfi (to’plami) kishilar tafakkurida turli xil mazmunga ega bo’lgan tushunchalarda aks ettiriladi. masalan, «davlat» tushunchasida o’zining maydoniga, aholisiga, boshqamv vositalariga ega bo’lgan siyosiy tashkilot aks ettiriladi. «ilmiy nazariya» tushunchasida esa, predmetlaming birorta sohasiga oid bo’lgan va ular haqida yaxlit tasavvur beradigan, ma’lum bir metod yordamida qurilgan tushunchalar sistemasi ifoda etilgan. mazmun jihatdan turli xil …

4 / 12

ntiqiy strukturasini a (a, v, s,..., n) shaklida simvolik tarzda ifodalash mumkin. hukmlarda predmet bilan uning xossasi, predmetlar o’rtasidagi munosabatlar, predmetning mavjud bo’lish yoki bo’lmaslik fag’ti haqidagi fikrlar tasdiq yoki inkor shaklda ifoda etiladi. masalan «temir-metall» degan hukmda predmet (temir) bilan uning xossasi (metall eganiligi) o’rtasidagi munosabat qayd etilgan. «axloq huquqdan ilgari pay do bo’lgan» degan hukmda ikkita predmet (axloq va huquq) o’rtasidagi munosabat qayd etilgan mazmun jixatdan turli xil bo’lgan bu hukmlar tuzilishiga ko’ra bir xildir: ularda predmet haqidagi tushuncha (s) bilan predmet belgisi haqidagi tushuncha (p) o’rtasidagi munosabat qayd etilgan, ya’ni r ning sga xosligi tasdiqlangan. umumiy xolda hukmning mantiqiy strugturasini (shag’lini) s-r formulasi yordamida ifoda etish mumkin. xulosa chiqarishda ham yuqoridagiga o’xshash hollarni ko’zatish mumkin. masalan, daraxt - o’simlik terak- daraxt terak - o’simlik va har bir ximyaviy element o’z atom og’irligiga ega mis - ximiyaviy element mis o’z atom og’irligiga ega xulosa chiqarish ko’rinishlari mazmuni bo’yicha …

5 / 12

, g’oya, argumentlash va shu kabilar) da amalga oshadi. mantiq ilmining alohida fan sifatida shakllanishi aristotelning nomi bilan bog’liqdir. u birinchi bo’lib, mantiq ilmi o’rganadigan masalalar doirasini aniqlab berdi. aristotelning «gatekoriyalar», «talqin haqida», «birinchi analitiga», «ikkinchi analitiga», «sofistik raddiyalar haqida», «topiga» nomli asarlari bevosita mantiq masalalariga bag’ishlangandir. uning «ritoriga», «poetiga» asarlari ham mantiqiy ta’limotining muhim tarkibiy qismlari hisoblanadi. «metafizika», «ruh haqida» asarlarida esa mantiq masalalari ma’lum darajada bayon qilingan. aristotel mantiqni «ma’lum bilimlardan noma’lum bilimlarni aniqlovchi», «chin fikmi xato fikrdan ajratuvchi» fan sifatida ta’riflaydi. mantiqning vazifasi chin fikmi, haqiqatni aniqlashdir, deb ta’kidlaydi. epikur (er. av. 341-270) falsafada birinchi o’ringa bilish nazariyasi va mantiqni qo’ygan, ikkinchi o’rinda - fizika, uchinchi o’rinda - axloq bo’lgan. u tug’ma g’oyalar yo’q, bilimlarimizning manbai - sezgilardir, sezgilarimiz yolg’on ma’lum ot bermaydi, faqat xulosa chiqarishdagina inson xatoga yo’l qo’yishi mumkin, deb ta’kidlaydi. epigur xulosa chiqarishda ko’proq analogiya va indugsiyaga ahamiyat bergan. e’tiboringiz uchun raxmat!!!! image2.png image3.jpeg …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshlang‘ich sinflarda mantiq ilmini o‘rganish"

презентация powerpoint termiz davlat unversiteti denov filali mustaqil ish mavzu: boshlang‘ich sinflarda mantiq ilmini o‘rganish tuzuvchi: boboyeva nodira ochilovna denov -2020 mantiq ilminig nazariy amaliy ahamiyati. 1. mantiq ma ’nosi, predmeti. 2. mantiq fanining rivojlanish bosqichlari. 3. tafakkur shakllari va mantiq qonunlari. 1 «mantiq» arabcha so’z bo’lib, ma’nosi bo’yicha «logiga» so’ziga muvofiq keladi. «logiga» atamasi esa, grekcha «logos» so’zidan kelib chiqqan bo’lib, «fikr», «so’z», «aql», «qonuniyat» kabi ma’nolarga ega. uning ko’pma’noligi turli xil narsalami ifoda qilishida o’z aksini topadi. xususan, mantiq so’zi, birinchidan, obyektiv olam qonuniyatlarini (masalan, «obyektiv mantiq», «narsalar mantiqi» kabi iboralarda), ikkinchidan, tafakkuming mavjud bo’lish shakllari v...

This file contains 12 pages in PPTX format (807.6 KB). To download "boshlang‘ich sinflarda mantiq ilmini o‘rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: boshlang‘ich sinflarda mantiq i… PPTX 12 pages Free download Telegram