mantiq – mantiq ilmining o‘rganish ob’ekti

PPTX 22 стр. 98,6 КБ Бесплатная загрузка

22 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 98,6 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 22

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 22

turan international university turan international university s-bux 22 bu guruh talabasi muxammadjonov asadbek falsafa fanidan berilgan mustaqil ishi reja 1.tafakkur - mantiq ilmining o‘rganish ob’ekti. 2.mantiqning asosiy qonunlari 3.tushunchaning mohiyati va uning ifodalanishi. tafakkur - mantiq ilmining o‘rganish ob’ekti «mantiq» («logika») eng qadimgi fanlardan biri bo‘lib, uning asoschisi yunon faylasufi aristoteldir. logos atamasi grek tilida «fikr», «so‘z», «aql», «qonuniyat» kabi ma’nolarni ifodalaydi. “mantiq” atamasi logika terminiga ekvivalent xisoblanadi mantiq (logika) atamasi quyidagi ma’nolarda qo‘llanadi: birinchidan, ob’ektiv olam qonuniyatlarini ifodalashda (masalan, «ob’ektiv mantiq», «narsalar mantig‘i» kabi iboralarda); ikkinchidan, har bir insonning o‘ziga xos tafakkurlash usulini, fikrlar o‘rtasidagi aloqadorlikni anglatishda (masalan, «sub’ektiv mantiq» iborasida) va uchinchidan, tafakkur shakllari va qonunlarini o‘rganuvchi fan ma’nosida. mantiq ilmining o‘rganish ob’ektini tafakkur tashkil etadi. «tafakkur» ham arabcha so‘z bo‘lib, o‘zbek tilidagi «fikrlash», «aqliy bilish» so‘zlariga teng ma’noli tushuncha sifatida qo‘llaniladi. tafakkur bilishning yuqori bosqichidir. bilish voqelikning, shu jumladan, ong hodisalarining inson miyasida sub’ektiv, ideal obrazlar shaklida …

2 / 22

insonning sezish qobiliyati bilan bog‘liq tarzda o‘ziga xos xususiyatga ega bo‘ladi. 5. hissiy bilish bilishning dastlabki va zaruriy bosqichi hisoblanadi, usiz bilish mavjud bo‘la olmaydi tafakkur shakli va tafakkur qonuni tushunchalari tafakkur tushuncha, hukm (mulohaza) va xulosa chiqarish shaklida mavjud bo‘ladi. inson bilish jarayonida buyum va hodisalar, ularning sifat, xususiyatlari haqida tushunchalar xosil qiladi, fikr-mulohaza yuritadi, ularni mantiqiy bog‘lab, xulosalar xosil qiladi. hukm (mulohaza)larda predmet bilan uning xossasi, predmetlar o‘rtasidagi munosabatlar, predmetning mavjudligi haqidagi fikrlar tasdiq yoki inkor shaklda ifoda etiladi. masalan, “hunarli kishi – xor bo‘lmas” degan hukmda predmet (hunarli kishi) bilan uning xossasi (xor bo‘lmas) o‘rtasidagi munosabat qayd etilgan tafakkur qonuni muhokama yuritish jarayonida qatnashayotgan fikrlash elementlari o‘rtasidagi mavjud zaruriy aloqalardan iborat. fikrni to‘g‘ri qurishga tafakkur qonunlari talablariga rioya qilgandagina erishish mumkin. formal mantiqning predmeti har bir fan kabi mantiq ham o‘zining o‘rganadigan ob’ekti va predmetiga ega. tafakkur mantiq fanining o‘rganish ob’ektidir. tafakkurni mantiq fanidan tashqari falsafa, fiziologiya, …

3 / 22

shunarli darajada ifoda etilishi zarur. chunki, muayyan buyumlar haqidagi fikrlar ayni shu muayyan fikrlar to‘g‘risida bo‘lishlari, boshqa buyumlar haqidagi fikrlar ham o‘zga fikrlar kabi qabul qilinishi tafakkurga qo‘yiladigan talablardan biridir. ziddiyatsizlik qonuni ayrim hollarda fikrlarimizning buzilishi mumkin. chunki, muhokama yuritganimizda hohlaymizmi, yo‘qmi ziddiyatli vaziyatga duch kelamiz. darhaqiqat, mavjudlikning o‘zi ziddiyatlidir. fikrimiz esa, mazkur mavjudlik o‘zgarishi, rivojlanishi bilan o‘zgarib, rivojlanib, boyib, chuqurlashib, teranlashib boradi. uchinchisi istisno qonuni. uchinchisi istisno qonuni mantiqiy ziddiyat qonuni bilan uzviy bog‘liq. aristotel o‘zining «metafizika» asarida uchinchisi istisno qonunini quyidagicha ifodalagan: «teng ravishda ikki ziddiyatli fikr orasida hech qanday oraliq bo‘lishi mumkin emas, nimagadir nisbatan esa nima bo‘lganda ham uni tasdiq yoki inkor etishi zarur». yetarli asos qonuni chin fikrlashning aniq muayyan, izchil, ziddiyatsiz bo‘lishligi yuqorida ko‘rib o‘tilgan mantiqiy qonunlarda ifodalangan bo‘lsa, uning isbotli, ishonarli bo‘lishlik xususiyati yetarli asos qonuni deb nomlangan mantiqiy qonunda o‘z ifodasini topgandir. bu qonunning talabi bo‘yicha tafakkur jarayonida har bir chin fikr …

4 / 22

g ifodalanishi buyumlarning umumiy, muhim belgilarini inson ongida aks ettiruvchi tafakur shakliga tushuncha deb ataladi. tushuncha borliqning odam tafakkurida in’ikos etishining shakllaridan biridir. uning yordamida hodisalar, jarayonlarning mohiyati bilib olinadi, ularning umumiy va muhim tomonlari, belgilari umumlashtiriladi. tushuncha mazmuni ikkinchi savolni yoritishda, tushunchaning muayyan hajm va mazmunga ega bo‘lishi to‘g‘risida talabalarga konkret misollar asosida tushuntirib berish lozim. tushuncha muayyan hajm va mazmunga ega bo‘ladi. tushunchaning hajmi deb tushunchada aks etgan buyumlar yig‘indisiga aytiladi. tushunchalarning turlari uchinchidan savolni yoritishda talabalar e’tiborini tushunchaning bir necha turlarga bo‘linishiga qaratib, fikrni aniq misollar yordamida bayon qilish maqsadga muvofiq. tushuncha muayyan mezonlarga, eng avvalo hajmi va mazmuniga ko‘ra, undan so‘ng esa tafakkurdagi boshqa vazifalariga ko‘ra turlarga bo‘linadi. tushuncha hajmiga ko‘ra yakka ju’ziy, umumiy va nol turdagi ko‘rinishlarga bo‘linadi. tushunchalar o‘rtasidagi munosabatlar tushunchalar o‘rtasida biror - bir munosabat ularning o‘zaro muayyan belgilarga ega bo‘lishi yoki o‘zaro muayyan belgilarga ega bo‘lishi yoki bo‘lmasligiga ko‘ra o‘rnatilishi mumkin. ana …

5 / 22

mantiq – mantiq ilmining o‘rganish ob’ekti - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 22 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mantiq – mantiq ilmining o‘rganish ob’ekti"

turan international university turan international university s-bux 22 bu guruh talabasi muxammadjonov asadbek falsafa fanidan berilgan mustaqil ishi reja 1.tafakkur - mantiq ilmining o‘rganish ob’ekti. 2.mantiqning asosiy qonunlari 3.tushunchaning mohiyati va uning ifodalanishi. tafakkur - mantiq ilmining o‘rganish ob’ekti «mantiq» («logika») eng qadimgi fanlardan biri bo‘lib, uning asoschisi yunon faylasufi aristoteldir. logos atamasi grek tilida «fikr», «so‘z», «aql», «qonuniyat» kabi ma’nolarni ifodalaydi. “mantiq” atamasi logika terminiga ekvivalent xisoblanadi mantiq (logika) atamasi quyidagi ma’nolarda qo‘llanadi: birinchidan, ob’ektiv olam qonuniyatlarini ifodalashda (masalan, «ob’ektiv mantiq», «narsalar mantig‘i» kabi iboralarda); ikkinchidan, har bir insonning o‘ziga xos tafakku...

Этот файл содержит 22 стр. в формате PPTX (98,6 КБ). Чтобы скачать "mantiq – mantiq ilmining o‘rganish ob’ekti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mantiq – mantiq ilmining o‘rgan… PPTX 22 стр. Бесплатная загрузка Telegram