mantiq ilmining predmeti, asosiy qonunlari

PPTX 53 pages 704.4 KB Free download

53 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 704.4 KB

File type PPTX

Pages 53

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 53

prezentatsiya powerpoint reja: 10-mavzu: mantiq ilmining predmeti, asosiy qonunlari. tushunchalarni shakllantiruvchi mantiqiy usullar. (2 soat) mantiq ilmining predmeti va ahamiyati. tafakkur – mantiq ilmining o‘rganish obyekti sifatida. tafakkurning mantiqiy shakllari va qonunlari. tushuncha – tafakkur shakli sifatida. tushunchaning mazmuni va hajmi, teskari nisbat qonuni. tushuncha turlari va tushunchalar o‘rtasidagi munosabatlar. yo'nalishlarning nomi o'rganish ob'ekti formal mantiq to'g'ri tafakkur shakllari va qonunlarini o'rganuvchi falsafiy fan ko'p ma'noli mantiq hozirgi zamon noklassik mantig'ining bir tarmog'i bo'lib, fikrlashni «chin», «xato», «qisman chin», «qisman xato», kabi tushunchalar orqali ifodalaydi. induktiv mantiq hozirgi zamon noklassik mantig'i tarmog'i bo'lib, matematik intuitsiya printsiplaridan kelib chiqadi. konstruktiv mantiq bu mantiq konstruktiv matematikaga asoslanib, intuitiv mantiq qoidalarini tanqidiy o'rganish asosida paydo bo'lgan. dialektik mantiq fikrlash qonunlari va shakllarining rivojlanishini o'rgatadi. matematik mantiq tafakkurni matematik metodlar yordamida tadqiq etadi mantiq ilmining yo'nalishlari bilish bosqichlari bilish shakllari muhim belgilari 1-bosqich (hissiy bilish) sezgi idrok tasavvur bevosita sezgi organlariga ta'sir etish natijasida …

2 / 53

ari va shakllarini o'rganadi grammatika tafakkurning tilda ifodalanishini o'rganadi fiziologiya tafakkurning tabiiy faoliyatining moddiy mexanizmini asosini – inson miyasini tekshiradi tafakkur to'g'risida bahs etadigan fanlar falsafada formal mantiqda falsafada qonun tushunchasi narsa va xodisalarning muhim, zaruriy, umumiy, nisbiy barqaror munosabatlarini ifodalaydi formal mantiq ilmida qonun tushunchasi fikrlash elementlari o'rtasidagi ichki, muhim, zaruriy aloqadorlikni ifodalaydi qonun tushunchasi «mantiq» arabcha so'z bo'lib, ma'nosi bo'yicha qadimgi yunon tilidagi «logika» so'ziga muvofiq keladi «logika» atamasi esa, grekcha «logos» so'zidan kelib chiqqan bo'lib, «fikr», «so'z», «aql», «qonuniyat» kabi ma'nolarga ega mantiqiy tafakkur ikki turdagi qonunlarga bo'ysunadi formallashgan mantiq qonunlari dialektika qonunlari mantiq ikkinchidan, tafakkurning mavjud bo'lish shakllari va taraqqiyotini, shu jumladan, fikrlar o'rtasidagi aloqadorlikni harakterlaydigan qonun-qoidalar yig'indisini (masalan, «sub'ektiv mantiq» iborasida) uchinchidan, tafakkur shakllari va qonunlarini o'rganuvchi fan birinchidan, ob'ektiv olam qonuniyatlarini (masalan, «ob'ektiv mantiq», «narsalar mantig'i» kabi iboralarda) mantiq ko'pma'noligi turli xil narsalarni ifoda qilishida o'z aksini topadi narsa va hodisalarning mohiyatini tushunishga tafakkur …

3 / 53

usiyatlariga va munosabatlariga qaratishimizga imkon beradi 2) tafakkur borliqni bilvosita aks ettiradi. unda yangi bilimlar tajribaga har safar bevosita murojaat etmasdan, mavjud bilimlarga tayangan xolda hosil qilinadi. fikrlash bunda predmet va xodisalar o'rtasidagi aloqadorlikka asoslanadi. masalan, bolaning hulq-atvoriga qarab, uning qanday muhitda tarbiya olganligi haqida fikr yuritish mumkin. tafakkurning mazkur xususiyati, ayniqsa, xulosaviy fikr hosil qilishda aniq namoyon bo'ladi. 3) tafakkur insonning ijodiy faoliyatidan iborat. unda bilish jarayoni borliqda real analogiga ega bo'lmagan narsalar-yuqori darajada ideallashgan ob'ektlarni (masalan absolyut qattiq jism, ideal gaz kabi tushunchalar) ni yaratish, turli hil formal sistemalarni qurish bilan kechadi. ular yordamida predmet va xodisalarning eng murakkab xususiyatlarini o'rganish, xodisalarni oldindan ko'rish, bashoratlar qilish imkoniyati vujudga keladi 4) tafakkur til bilan uzviy aloqada mavjud. fikr ideal xodisadir. u faqat tilda-moddiy xodisada (tovush to'lqinlarida, grafik chiziqlarda) reallashadi, boshqa kishilar bevosita qabul qila oladigan, his etadigan shaklga kiradi va odamlarning o'zaro fikr almashish vositasiga aylanadi. boshqacha aytganda, til …

4 / 53

nuni ayni bir predmet yoki hodisa haqida aytilgan ikki o'zaro bir-birini istisno qiluvchi (qarama qarshi yoki zid) fikr bir vaqtda va bir xil nisbatda birdaniga chin bo'lishi mumkin emasligini, hech bo'lmaganda ulardan biri, albatta, xato bo'lishini ifodalaydi. bu qonun «a ham v, ham v emas bo'la olmaydi» formulasi orqali beriladi. uchinchisi istisno qonuni - mantiqning asosiy qonunlaridan bo'lib, quyidagicha ifodalanadi. bir – biriga zid bo'lgan ikki fikrdan biri hamisha to'g'ri (chin) bo'lib, ikkinchisi xatodir, uchinchisi bo'lishi mumkin emas. uning formulasi: a yoki v, yoki v emas ava etarli asos qonuni (lot. lex rationis determinantis siue sufficientis) formal logika qonunlaridan biri bo'lib, bu qonunga ko'ra har qanday chin fikr isbotlangan bo'lishi kerak, to'g'riligi isbotlangan boshqa bir fikrga asoslanishi kerak. «agar v mavjud bo'lsa, uning asosi sifatida a ham mavjud» formal mantiqning asosiy qonunlari (tafakkur qonunlari) 1. ayniyat qonuni 2. nozidlik qonuni 4. etarli asos qonuni 3. uchinchisi istisno qonuni tushuncha – …

5 / 53

akkalik belgilari masalan, har bir kishi faqat o'zigagina hos bo'lgan ruhiy kechinmalar va shu kabi individual belgilarga ega umumiy belgilar predmetning ma'lum bir guruhiga tegishli belgilar faqat bitta predmetga hos bo'lgan belgilar shuning bilan birga kishilarning ma'lum bir guruhiga (mehnat jamoasi, millat va shu kabilarga tegishli) yoki barcha kishilarga (mehnat qilish, fikr yuritish qobiliyatlari, ijtimoiy munosabatlarda ishtirok qilishi va shu kabilar) hos bo'lgan umumiy belgilarga ega. 12 har bir predmet olamdagi boshqa predmetlar bilan (bevosita yoki bilvosita) aloqada bo'lganligi uchun ko'p belgilarga ega predmet to'xtovsiz harakatda, taraqqiyotda bo'lganligi uchun vaqt o'tishi bilan uning muhim bo'lgan belgisi nomuhim bo'lgan belgiga yoki aksincha, nomuhim belgisi muhim belgiga aylanishi mumkin. predmetning belgilari muhim belgilari masalan, davlatning mavjud bo'lishi uning o'z maydoni, aholisi, hokimiyat organlariga ega bo'lishini taqoza etadi nomuhim belgilari nomuhim belgilar predmetning mohiyatini tashkil qilmaydi. ularning yo'qolishi bilan predmetning tabiati o'zgarmaydi. individual va umumiy belgilarning ba'zilari predmetning mavjud bo'lishi uchun zarur bo'lib, …

Want to read more?

Download all 53 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mantiq ilmining predmeti, asosiy qonunlari"

prezentatsiya powerpoint reja: 10-mavzu: mantiq ilmining predmeti, asosiy qonunlari. tushunchalarni shakllantiruvchi mantiqiy usullar. (2 soat) mantiq ilmining predmeti va ahamiyati. tafakkur – mantiq ilmining o‘rganish obyekti sifatida. tafakkurning mantiqiy shakllari va qonunlari. tushuncha – tafakkur shakli sifatida. tushunchaning mazmuni va hajmi, teskari nisbat qonuni. tushuncha turlari va tushunchalar o‘rtasidagi munosabatlar. yo'nalishlarning nomi o'rganish ob'ekti formal mantiq to'g'ri tafakkur shakllari va qonunlarini o'rganuvchi falsafiy fan ko'p ma'noli mantiq hozirgi zamon noklassik mantig'ining bir tarmog'i bo'lib, fikrlashni «chin», «xato», «qisman chin», «qisman xato», kabi tushunchalar orqali ifodalaydi. induktiv mantiq hozirgi zamon noklassik mantig'i tarmog'i bo'lib, mate...

This file contains 53 pages in PPTX format (704.4 KB). To download "mantiq ilmining predmeti, asosiy qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: mantiq ilmining predmeti, asosi… PPTX 53 pages Free download Telegram