respublika viloyatlari joylarining toponomikasi

DOCX 22,8 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1705051535.docx respublika viloyatlari joylarining toponomikasi respublika viloyatlari joylarining toponomikasi reja: 1. toponimika tushunchasi va uning maqsadi. geografik joy nomlarini o’rganishda toponimikaning o’rni. 2.o’zbekiston toponimikasiga oid atamalarning yozma manbalarda qayd etilishi. o’zbekistonda toponimik tadqiqotlar tarixi. 1. toponimika tushunchasi va uning maqsadi. geografik joy nomlarini o’rganishda toponimikaning o’rni. 1917 yilga qadar toponimika mustaqil fan sifatida o’rganilmay, uning vazifasini tarixiy geografiya fani bajarib kelardi. toponimika geografik nomlar, kishi ismlarini o’rganadigan fan sifatida maydonga keldi. toponimikani «zamin tili», ya’ni yer tili deb atashadi. toponimika atamsi lotin tilidan olingan bo’lib, «topos» - joy, «onom» - nom, umuman joy nomini o’rganadigan fan degan ma’noni bildiradi. geografiy nomlar va zamin qarida o’rganilayotgan nomlar insonlarga qo’yiladigan ismlar toponimikaning manbai hisoblanadi. toponimika ikki ob’yektdan: mikro va makro toponimlaridan iborat bo’lib, makrotoponimika - grammatik jihatda mayda ob’yektlarni - turdosh otlarni, mikrotoponimika esa atoqli otlar, ya’ni yirik ob’yektlarning nomlarini tadbiq qiladi. joy nomlari insoniyat tarixi va taqdirida alohida o’ringa ega. ularsiz …

dan boshlab rivojlangan. uning rivojlanishiga toponimist olim h. hasanovning xizmatlari katta. vatanimiz joy nomlariga oid toponimik ma’lumotlar esa tarixiy ilmiy kitoblardan qadim-qadimdan beri naql qilinib kelmoqda. shu sababli joy nomlari bo’yicha olib borilayotgan ilmiy tadqiqot ishlarida ancha qadimiy bo’lgan qo’lyozma manbalardagi materiallar ham e’tiborga olinmoqda. bu holni hozirgi vaqtda amalga oshirilayotgan ilmay tadqiqot ishlarida aniq ko’rish mumkin. o’zbekiston toponimikasi fani ona vatanimiz hududidagi joy nomlarini yig’ish, to’plash, ma’lum bir ilmiy-nazariy tizimga solish bilan birga, ularga har tomonlama izohlashga ham harakat qiladi. mamlakatimiz hududida toshkent shahar, toshkent, sirdaryo, jizzax, samarqand, qashqadaryo, surxondaryo, buxoro, xorazm, navoiy, namangan, andijon, farg’ona viloyatlari va qoraqalpog’iston respublikasi joylashgan. yuqorida sanab o’tilgan shahar, viloyatlar, respublikasiga ma’lumotlarni bu fan yig’ib to’plash jamlab beradi. har bir hudud uchun toponimik qonuniyatlar takrorlanmas ko’rinishli holatga egaligini v. a.juchkevich ham o’z monografiyasida alohida qayd qilib o’tganligini e’tiborga oladigan bo’lsak, har bir viloyat, har bir shahar, har bir voha, har bir tuman o’ziga …

ston toponimikasida quyidagilar toponimik ob’yektlarga bo’linadi: 1) gidronimlar; 2) oykonimlar; 3) agroonimlar; 4) muqaddaslashtirilgan joy nomlari; 5) oronimlar; 6) drononimlar; 7) tarixiy yodgorliklarning nomlari; 8) paragonimlar (tashkilot, idora, muassasalarning nomlari); 9) g’orlarning hamda yerosti ko’llarning nomlari. t. nafasovning «janubiy o’zbekiston toponimiyasining etnolingvistik analizi» (toshkent, 1985, 84-bet) nomli monografiyasida mamlakatimiz janubidagi joy nomlari etnolingvistik jihatidan tahlili berilgan. z. do’simov «xorazm toponimlari» (toshkent, «fan», 1985, 104-bet) deb nomlangan monografiyasida alohida voha hisoblangan xorazm hududi joy nomlariga xos eng xarakterli xususiyatlar birma-bir bayon qilingan. n. oxunovning «til va joy nomlari» (toshkent, «o’zbekiston», 1988), «antrotoponimlar nima? » (toshkent, «fan», 1989) nomli kichik-kichik kitoblarida toponimikaga oid nazariy masalalar bo’lgan joy nomlari, antroponimlar va toponimlarning nomlanish xususiyatlari kabilari atroflicha yoritilgan. l.karimovning «o’zbek tilida toponimlarning o’rganilishi» nomli monografiyasida joy nomlarini o’rganish metodlari, ularning lingvistik xususiyatlari, semaktik tasnifi, etimologik taxlili kabi ilmiy ahamiyat muammolar shimoliy o’zbek shevalaridagi toponimlar misolida bayon qilingan. s. qorayevning «toponomiya uzbekistana» monografik tadqiqotida yurtimizdagi …

risida amalga oshirilgan ilmiy tadqiqotlarni ko’zdan kechirgan holda o’zbekiston toponomikasining kelajagi oldiga quyidagi eng muhim masalalarni qo’yish mumkin. 1. o’zbekiston respublikasi joy nomlarining toponomik kartotekasini tuzishga tayyorgarlik ko’rish hamda uni tuzishni boshlab yuborish. 2. ona vatanimiz toponimlarini faqat izohlabgina qolmasdan, endi ularning etimologik taxlilini ham boshlash onlari keldi. 3. mavjud tarixiy tadrijilikni buzmagan holda yangi shakllanayotgan joylarga ham qo’yishning ilmiy-nazariy prinsip hamda me’yorlarini ishlab chiqish va amalda qo’llash. buxoro - qadimiy, tarixiy yodgorliklarga boy shahar. narshahiy buxoroning numijkat, bumiskat, madikat us-sufriya, «mis shahar», madinat ut-tujjor, ya’ni «savdogarlar shahri» degan nomlari borligini aytadi. xalqda buxoro-bog’ora degan rivoyat ham bor. buxoro so’zining etimologiyasi aniq emas. buxoro - sanksritcha «vixara» so’zidan olingan bo’lib, «ibodatxona» ma’nosini bildiradi, degan fikr bor. buxorodagi toponimlar izohi. yangi bozor - buxoro viloyati buxoro rayonidagi qishloq. bu nomni o’rganishda o’sha joyda yashab xizmat qilayotgan o’qituvchilarga, keksalarga va arxiv hujjatlariga murojaat qilinadi. qishloqni nima uchun yangi bozor deb atashgan? bunga …

tijasida qishloq harobaga aylangan. 1920 yilda qishloqda jami 6 xo’jalik istiqomat qilgan. qishloq aholisining ko’pchiligi tojiklar. keyingi yillarda qishloq tanib bo’lmas darajada o’zgardi. dastlab 10 gektar maydonda omoch bilan dehqonchilik qilgan sarikundaliklar bugungi kunda 300 gektardan ortiq yerga ekin ekib, farovon hayot kechirmoqdalar. tarob - buxoro viloyati hududida joylashgan. tarixiy manbalarda tarob qishlog’i buxorodan ham oldin paydo bo’lgan deyiladi. bu qishloq dastlab narshahiyning «buxoro tarixi»da tilga olingan. bu qishloq ahli 1238 yilda mo’g’illarga, keyinroq esa mahalliy boylarga, ruhoniylarga qarshi ko’targan qo’zg’olonlari bilan mashhurdir. tarob so’zining etimologiyasi ma’lum emas. mahmud torobiy ham shu qishloqdan chiqqan. toqi sarrofon - buxoro shahridagi bozor. toq so’zi qadimiy me’morchilik atamalaridan biri bo’lib, «arkli bino» ma’nosini anglatadi. buxoro xonligida usti yopilgan bozor toq deyilgan. masalan, toqi telpakfurushon - telpak sotuvchilar, toqi saroffon ham shunday bozorlardan biridir. sarrof - pul «maydalovchi» demakdir. o’rta asrlarda buxoroning kesh (shahrisabz) darvozasi yaqinidagi bir mahalla rasattoq (arabcha «ark boshi») deb atalgan. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "respublika viloyatlari joylarining toponomikasi"

1705051535.docx respublika viloyatlari joylarining toponomikasi respublika viloyatlari joylarining toponomikasi reja: 1. toponimika tushunchasi va uning maqsadi. geografik joy nomlarini o’rganishda toponimikaning o’rni. 2.o’zbekiston toponimikasiga oid atamalarning yozma manbalarda qayd etilishi. o’zbekistonda toponimik tadqiqotlar tarixi. 1. toponimika tushunchasi va uning maqsadi. geografik joy nomlarini o’rganishda toponimikaning o’rni. 1917 yilga qadar toponimika mustaqil fan sifatida o’rganilmay, uning vazifasini tarixiy geografiya fani bajarib kelardi. toponimika geografik nomlar, kishi ismlarini o’rganadigan fan sifatida maydonga keldi. toponimikani «zamin tili», ya’ni yer tili deb atashadi. toponimika atamsi lotin tilidan olingan bo’lib, «topos» - joy, «onom» - nom, umuman joy nomi...

Формат DOCX, 22,8 КБ. Чтобы скачать "respublika viloyatlari joylarining toponomikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: respublika viloyatlari joylarin… DOCX Бесплатная загрузка Telegram