педагогик фикр тарихи ва мактаб амалиётида ўқитувчи маҳорати масалалари

PPTX 59 pages 31.8 MB Free download

59 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.8 MB

File type PPTX

Pages 59

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 59

2021 йил 4 март куни ёшлар билан ишлашга маъул бўлган мутахассислар учун педагогик фикр тарихи ва мактаб амалиётида ўқитувчи маҳорати масалалари п.ф.н., доцент и.алиев режа: 2 1 xiv-xvi асрларда тарбия, мактаб ва педагогик фикр тараққиёти 2 соҳибқирон амир темур, муҳаммад тарағай улуғбек, 3 абдураҳмон жомий 4 5 алишер навоий жалолиддин давоний 6 ҳусайи воид кошифий заҳириддин муҳаммад бобур қарийб бир ярим аср давомида мўғуллар истибдоди остида хонавайрон бўлган мовароуннаҳр халқи xiv асрнинг бошларига келиб мўғул истилочилари зулмидан қутула бошлади. мовароуннаҳрда кучли давлат тузишга бўлган интилиш ғолиб келди. мўғул истилочиларига қарши бухорода халқ маҳмуд торобий бошчилигида қўзғолди, самарқанд ва хуросонда эса сарбадорлар қўзғолонлари рўй берди. натижада сарбадорлар узоқ муддат ҳатто ҳокимиятни ҳам бошқариб турдилар. xiv асрнинг иккинчи ярмида мовароуннаҳрнинг феодал тарқоқлигига барҳам берилди, мамлакат мўғул босқинчиларидан тозаланди. xiv асрнинг охири ва xv асрларда марказий осиёда феодал муносабатлар янада ривож топа бошлади. соҳибқирон темур ва дастлабки темурийлар ҳукмронлик қилган давр мовароуннаҳр тарихида …

2 / 59

ш жабҳаларида кенг фойдаланилди. самарқанд ва ҳиротда мадрасалар, кутубхона ва расадхона қурилди. тиббиёт илмини ўрганишга қизиқиш янада кучайди. риёзиёт, фалакиёт, жўғрофия, тарих, адабиёт, фалсафа ҳамда тарбияшуносликка оид асарлар яратилди. форобий, ибн сино, беруний, умар хайём, саъдий меросларини, шунингдек, юнон-рим маданиятини ўрганишга ҳавас кучайди. шуни таъкидлаш керакки, темур ва унинг издошлари, темурийлар даврида фан ва маданият ривожланди. айниқса самарқанд ва ҳирот шаҳарлари маданият, илм-маърифат марказига айланди. амир темур салтанатни бино қилиш ва уни мустаҳкамлаш учун жуда катта хизмат қилди. ана шундай буюк хизматларидан энг муҳими мамлакатда таълим тизимини ривожлантириш соҳасига қаратилганлиги эди. чунки унинг эътиқодига кўра билимдон ва тадбиркор инсонгина мамлкатнинг ривожланишига ҳисса қўша олади. шунинг учун ҳам соҳибқирон билимли ва ишбилармон, тадбиркор кишиларни тарбиялашга катта эътибор беради. бу борада таълим тизимининг ўзига хос ўрни бўлиши кераклигини англаган ҳолда мактаб ва мадрасалар қурдиради. салтанат пойтахти самарқанд атрофида ўн икки боғ ва қаср яратади, шаҳар арки кўксарой, унинг атрофида эса бўстонсаройлар бино …

3 / 59

бор. мадрасаларда дарслар араб, форс, туркий (ўзбек) тилларида олиб борилган. араб тили грамматикасини ўргатишга кўпроқ вақт ажратилган. шунинг учун саъдий шерозийнинг «гулистон», «бўстон», фаридиддин атторнинг «мантиқ ут-тайр» ва бошқалар ҳам ўқитилган. ҳар бир мадрасанинг вақфномасида толиби илмлар, мударрислар ва бошқа ходимларни қабул қилиш, ўқув ишларини юритиш белгиланган. улуғбек замонига келиб эса математика, астрономия каби фанлар айниқса ривож топди. тиббиёт, тарих, адабиёт ва шулар билан баробар диний билимларнинг ҳам равнақ топишига катта эътибор берилди. олий мактаб — мадрасалар қурилди. бухоро, самарқанд ва ғиждувонда қурилган уч мадрасада фан тараққиётида илмий марказ бўлиб келди. амир темур кўрагон ибн амир тарағай кеш (шаҳрисабз)нинг хўжаилғор (ҳозирги пайтда бу қишлоқ яккабоғ туманига қарашли) қишлоғида 1336 йилнинг 9 апрелида таваллуд топган. унинг отаси амир тарағай ўзига тўқ, бадавлат киши бўлган. онаси тегина бегим эса бухоролик таниқли олим убайдуллоҳнинг қизи бўлган. темур 7 ёшидан билим олишни бошлайди. у ёш болалик давридан бошлаб мард, довюрак, жасур бўлиб ўсади. ҳарбий …

4 / 59

ни бошқаришга оид қарашлар, сўнг ахлоқ меъёрлари баён этилади. шунга кўра бу асардан таълимий-ахлоқий асар сифатида фойдаланиш мақсадга мувофиқдир. амир темур бу асарида инсонпарварлик, меҳнатсеварлик, адолатлилик, ватанга садоқат, жасорат, тўғрилик, дўстлик ва ҳамкорлик, меҳр ва мурувват кўрсатиш, сабр-қаноат, яхшилик каби хислатларни улуғлайди ва хиёнат, бевафолик, сотқинликни қоралайди. ҳаётда «рости-русти» қоидасига риоя этган амир темурнинг ўзи нақшбандийлик тариқатидаги «дил ба ёру, даст ба кор» тамойилига кўра иш тутиб, юсуф хос ҳожиб, абу наср форобий, жалолиддин давоний ва бошқалар томонидан тарғиб этилган ва ҳақиқий комил инсон, адолатли ҳукмдор учун зарур бўлган қуйидаги ўн икки қоидани ўзига йўриқ қилиб олганини кўрамиз: 1. ҳар ерда ва ҳар вақт ислом динини қувватлаш; 2. давлат ва салтанатни бошқаришда ўн икки табақа, тоифадаги кишиларга таяниш; 3. душман билан курашда маслаҳат, кенгаш, тадбиркорлик билан иш кўриш, фаоллик, ҳушёрлик, эҳтиёткорлик кўрсатиш, салтанат ишини юрғизишда муросаю мадора, мурувват ҳамда сабр-тоқат билан иш кўриш; 4. давлат ишларини юргизишда давлат қонун-қоидаларига қатъий …

5 / 59

антириб турувчи хусусиятдир. имонли одам хиёнат қилмайди, қариндош-уруғлари, элу-халқнинг ор-номусини ҳимоя қилади, ҳалоллик ва покликни фазилат билади; китоб (битик) — барча бунёдкорлик, яратувчанлик ва ақл идрокнинг, илму донишнинг асосидир, ҳаётни ўргатувчи мураббийдир». бу ўн икки қоидага риоя қилишдан ташқари, амир темур ўзининг ҳаёти тамойиллари ҳақида шундай деган: «мен ўз ҳаётим мобайнида беш нарсага қатъий эътиқод қўйдим ва ҳамишалиғ уларга амал қилдим, улар ушбулардир: 1394 йилиинг 22 мартида эроннинг ғарбидаги султония шахрида (бобоси сохибқирон aмир темурнинг ҳарбий юриши пайтида) таваллуд топди. у шохрух мирзонинг тўнғич ўғли бўлиб, унга муҳаммад тарағай деб исм берилди. лекин уни бобоси алоҳида меҳр билан улуғбек деб атайвергани учун унинг асосий исми улуғбек бўлиб қолади ва у жаҳонга шу ном билан шухрат тарқатади. муҳаммад тарағай – улуғбек улуғбекнинг болалик йиллари бобоси темурнинг ҳарбий юришлари даврига тўғри келади. улуғбекнинг тарбияси билан бувиси сароймулкхоним шуғулланиб, севимли набирасига ўқиш-ёзишни ўргатгани, тарихий мавзуларда ҳикоя ва ривоятлар сўзлаб бергани унинг ҳаётида ўзига …

Want to read more?

Download all 59 pages for free via Telegram.

Download full file

About "педагогик фикр тарихи ва мактаб амалиётида ўқитувчи маҳорати масалалари"

2021 йил 4 март куни ёшлар билан ишлашга маъул бўлган мутахассислар учун педагогик фикр тарихи ва мактаб амалиётида ўқитувчи маҳорати масалалари п.ф.н., доцент и.алиев режа: 2 1 xiv-xvi асрларда тарбия, мактаб ва педагогик фикр тараққиёти 2 соҳибқирон амир темур, муҳаммад тарағай улуғбек, 3 абдураҳмон жомий 4 5 алишер навоий жалолиддин давоний 6 ҳусайи воид кошифий заҳириддин муҳаммад бобур қарийб бир ярим аср давомида мўғуллар истибдоди остида хонавайрон бўлган мовароуннаҳр халқи xiv асрнинг бошларига келиб мўғул истилочилари зулмидан қутула бошлади. мовароуннаҳрда кучли давлат тузишга бўлган интилиш ғолиб келди. мўғул истилочиларига қарши бухорода халқ маҳмуд торобий бошчилигида қўзғолди, самарқанд ва хуросонда эса сарбадорлар қўзғолонлари рўй берди. натижада сарбадорлар узоқ муддат ҳатт...

This file contains 59 pages in PPTX format (31.8 MB). To download "педагогик фикр тарихи ва мактаб амалиётида ўқитувчи маҳорати масалалари", click the Telegram button on the left.

Tags: педагогик фикр тарихи ва мактаб… PPTX 59 pages Free download Telegram