zahiriddin muhammad bobur hayoti va ijodi

DOCX 24 стр. 1,6 МБ Бесплатная загрузка

24 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,6 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 24

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 24

14 fevral: buyuk shoh va shoir zahiriddin muhammad bobur tavallud topgan kun oydin muallif e`lon qilindi 11 месяцев назад — 6,259 ko`rish qiziqarli turkiy adabiyotning eng mashhur vakillaridan biri, o‘zining ijobiy faoliyati va kuchli siyosati bilan dunyo tarixida o‘chmas nom qoldirgan buyuk shoh va shoir zahiriddin muhammad bobur amir temurning munosib vorislaridan bo‘ldi. uning avlodlari esa ko‘p yillar davomida dunyo siyosatiga katta ta’sir ko‘rsata oldilar. shu tariqa bobur ulkan sulola asoschisi sifatida tarixda qoldi. boburning nozik ta’bi, musiqaga bo‘lgan qiziqishini barcha juda yaxshi bilardi. u farzandlarini ham ilm olishga undar, ular uchun eng yaxshi ustozlardan homiylik qilishni so‘rardi. qarangki, boburning o‘rtancha o‘g‘li kamronda ham shoirlik qobiliyati paydo bo‘ldi. u "kamron" taxassuli bilan ruboiy va g‘azallar bitishni boshladi. boburning sevimli qizi gulbadan esa nasr yo‘lanishidan bordi. uning katta akasi humoyunga bag‘ishlab yozgan"humoyunnoma" asari esa muhim tarixiy hujjatlardan biri bo‘lib qoldi. o’rta asr sharq madaniyati va adabiyotining buyuk namoyandasi zahriddin muhammad bobur …

2 / 24

muhammad bobur afg’onistonga ketishga majbur bo’ladi. 1503-yilda qobul va g`aznani jangsiz qo`lga kiritadi. 1505-1515-yillarda bir necha bor markaziy osiyoga qaytishga urinib ko`radi, ammo hech qanday natijaga erisha olmaydi. 1519-1525-yillarda hindistonni qo`lga kiritish uchun jang olib boradi. 1526-yilning aprel oyida ponopatda hindiston sultoni ibrohim lo`di bilan va 1527-yili mart oyida chitora hokimi rano sango bilan bo`lgan janglarda boburning qo`li baland keladi. tarixiy ma`lumotlarning bayon qilishicha, boburning hindistonga yurishida dehli hukmdori ibrohim sulton siyosatidan norozi bo`lgan panjob hokimlari ham boburni qo`llaganlar va sikri jangidagi bu g`alaba boburga hindistonga o`z hukmronligini uzil-kesil o`rnatish va boburiylar sulolasini barpo etish imkoniyatini berdi. yangi mustahkam davlat “boburiylar” nomini oladi va 300yildan ortiq hukmronlik qiladi. bobur jahonga mashhur “boburnoma”asarini yaratdi. unda movarounnahr, xuroson, hindiston xalqlari tarixi, urf-odat va an’analarini, tarixiy shaxslarini, mamlakat tabiiy lavhalarini aks ettirdi. bobur xo’ja ubaydullo ahrorning “volidiya”risolasini fors tilidan o’zbek tiliga tarjima qildi, aruzvazni va qofiya masalalariga “mufassal”asarini yozdi. zahriddin muhammad bobur adabiyotshunos, …

3 / 24

lari, shoirlari, musiqashunoslarini mujassam etgan mukammal bir ma`naviy-ruhiy muhit vujudga keldi. boburning ilm-ma’rifat haqidagi g’oyalari bobur o’z ma’rifiy, madaniy,ijtimoiy faoliyatida ilmli kishi (ustoz), ilmni o’rganish uchun ilm talabgori bo’lish g’oyasini oldinga surdi. bobur deydi: kim yor anga ilm tolibi ilm kerak, o’rgangali ilm tolibi ilm kerak. men tolibi ilm tolibi ilm yo’q, men borman ilm tolibi, ilm kerak. bobur ilmli bo’lishni istaganlarni ilmni zo’r havas, ishtiyoq bilan egallashga da’vat etdi. bobur axloq-odob va insonparvarlik haqida bobur axloq-odob haqidagi qarashlariga yaxshilik, vafodorlikni eng go’zal fazilat sifatida ulug’laydi, yomonlikni jafo keltiruvchi illat sifatida qaradi: har kimki vafo qilsa,vafo topqusidur, har kimki jafo qilsa jafo topqusidur. yaxshi kishi ko’rmagay yomonlig’ hargiz, har kimki yomon bo’lsa, jazo topqusidur. bobur odamlarni elga yaxshilik qilib,o’zidan yaxshi nom qoldirishga chorlaydi: bori elga yaxshilik qilgilki, mundin yaxshi yo’q. kim degaylar dahr aro qoldi falondin yaxshi yo’q,. bobur yaxshi xulqlikni,kishilarga yaxshilik qilishni insonni oliyjanobligini hisoblaydi. bobur mehnat ahlini qadrladi …

4 / 24

yladim xatolig’ bo’ldi. o’z yerni qo’yib hind sari yuzlandim, yorab netayin, ne yuz qarolig’ bo’ldi. zahriddin muhammad boburning ilm-ma’rifathaqidagi g’oyalari, axloq odob, yaxshilik, vafo, insonni xalqqa yaxshilik, qiladigan qilib tarbiyalash, mehnat ahlini qadrlash, insonparvarlik,vatandan judolik g’am, alam ekanligi, adolat haqidagi qarashlari,axloqiy-ta’limiy fikrlari hozirgi davr yoshlar tarbiyasida ham g’oyat ahamiyatlidir. bobur hindistonda katta hajmdagi davlat ishlari bilan bir qatorda o`zining adabiy-badiiy faoliyatini ham davom ettirdi. 1503-yilda “xatti boburiy” ni yaratdi. 1521-yilda “mubayyin al-zakot”, 1523-25-yillarda“muxtasar”, “xarb ishi”, “musiqa ilmi” (topilma), “volidiyya” asarlarini,1519-yilda 1-devon “qobul devoni” ni, 1528-29-yillarda 2-devon “hind devoni” ni yaratdi. “tuzuki boburiy”, “voqeoti boburiy”, “voqeanoma”, “boburnoma” nomlari bilan mashhur bo`lgan asarni 1525-1530-yillarda yozdi. boburning tarixiy, ilmiy va adabiy merosini o`rganish va ommalashtirishda o`zbekiston, tojikiston va rossiya olimlarining faoliyatlari diqqatga sazovordir. xix-xx asrlar davomida georg ker, n.ilminskiy, o.senkovskiy, m.sale, porso shamsiyev, sodiq mirzayev, v.zohidov, ya.g`ulomov, r.nabiyev, s.azimjonova, a.qayumov kabi olimlarning harakatlari tufayli “boburnoma” bir necha bor nashr qilindi (o`zbek va rus …

5 / 24

mmo boburning betimsol shaxsi shohlik, balki shoirlik va olimlikdan ham teranroqda turadi. shuning uchun uning latif ruhi va darveshvash ko`ngli andak-mundak narsalarni pisand qilmaydi, aniqrog`i arzitmaydi. shunday ekan, qaysi xon yoki sulton: qilmoq umidu biym ila xizmat shah olida darbonining so`kunchu tayoqig`a arzimas, - deydi. insonga xos qanaqa tabiiy fazilat va sof tuyg`ular bo`lsa, bobur hayotda ham, ijodda ham asosan ana shularga suyangan. u o`z davlati va saltanati manfaati yuzasidan she`riyatiga bir siyosiy rang, targ`ibot ohanglarini olib kirsa bo`lardi. yo`q bobur she`riyatida topolmaysiz bunday ohanglarni. mohiyatan toju taxt, hukmronlikka borib tarqaladigan murod-maqsadlarini ham u nihoyatda oddiylashtirib, oddiy odamlarning yuragiga uyg`unlashib ketadigan mazmunda aks ettiradi: ko`ngli tilagan murodig`a yetsa kishi yo barcha murodlarni tark etsa kishi, bu ikki ish muyassar o`lmasa olamda, boshni olib bir sorig`a ketsa kishi. bu fikrlar aynan shoh va shoir boburga tegishli ekanini bilamiz, ammo ko`ngli bir murodga intilib, yetolmagan, “bu ikki ish muyassar” bo`lmasa-da, boshini olib …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 24 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "zahiriddin muhammad bobur hayoti va ijodi"

14 fevral: buyuk shoh va shoir zahiriddin muhammad bobur tavallud topgan kun oydin muallif e`lon qilindi 11 месяцев назад — 6,259 ko`rish qiziqarli turkiy adabiyotning eng mashhur vakillaridan biri, o‘zining ijobiy faoliyati va kuchli siyosati bilan dunyo tarixida o‘chmas nom qoldirgan buyuk shoh va shoir zahiriddin muhammad bobur amir temurning munosib vorislaridan bo‘ldi. uning avlodlari esa ko‘p yillar davomida dunyo siyosatiga katta ta’sir ko‘rsata oldilar. shu tariqa bobur ulkan sulola asoschisi sifatida tarixda qoldi. boburning nozik ta’bi, musiqaga bo‘lgan qiziqishini barcha juda yaxshi bilardi. u farzandlarini ham ilm olishga undar, ular uchun eng yaxshi ustozlardan homiylik qilishni so‘rardi. qarangki, boburning o‘rtancha o‘g‘li kamronda ham shoirlik qobiliyati paydo bo‘ldi. u "ka...

Этот файл содержит 24 стр. в формате DOCX (1,6 МБ). Чтобы скачать "zahiriddin muhammad bobur hayoti va ijodi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: zahiriddin muhammad bobur hayot… DOCX 24 стр. Бесплатная загрузка Telegram